Buzz
Công bố lần đầu ở Mỹ vào ngày 18/8/1958, Lolita của Vladimir Nabokov đã định hình diện mạo không đơn thuần là một kiệt tác văn học của thế kỷ 20, mà còn là một tác phẩm khơi mào cho những cuộc tranh cãi chưa có hồi kết giữa các nhà phê bình, độc giả đại chúng và toàn xã hội trong suốt hơn 60 năm.
Vào ngày 18 tháng 8 năm 1958, ấn phẩm tiểu thuyết Lolita của tác giả Vladimir Nabokov người Nga chính thức được phát hành tại Hoa Kỳ, trở thành một trong những dấu mốc đầy xáo trộn và gây nhiều bàn cãi nhất của nền văn chương hiện đại thế kỷ 20.
Ban đầu, tác phẩm này đã bị vô số nhà xuất bản thẳng thừng từ chối in ấn vì lý do nó " hoàn toàn không thể chấp nhận được " , thậm chí còn bị xem là " quá dung tục và trụy lạc " để có thể trình làng trước công chúng. Thế nhưng, một khi được nhà xuất bản G.P. Putnam’s Sons tại Mỹ đồng ý phát hành, Lolita lập tức trở thành một hiện tượng văn hóa đặc biệt, vừa hứng chịu làn sóng chỉ trích mãnh liệt vừa nhận được những lời tán dương nồng nhiệt, từ đó châm ngòi cho vô số cuộc thảo luận sâu rộng về nghệ thuật, chuẩn mực đạo đức và giới hạn của quyền tự do sáng tác.
Ngay trong những ngày đầu phát hành, tác phẩm đã ngay lập tức tạo ra làn sóng tranh cãi lớn. Cuốn sách lần đầu được in vào năm 1955, và mặc dù toàn bộ 5000 bản đã được bán hết veo nhưng lại không nhận được bất kỳ bài đánh giá sách đáng chú ý nào. Phải đến cuối năm 1955, khi nhà văn Graham Greene viết trên tờ Sunday Times và xem nó là một trong ba tác phẩm xuất sắc nhất năm thì công chúng mới thực sự bắt đầu dậy sóng.
Cốt truyện tập trung vào nhân vật Humbert Humbert, một quý ông trung niên mang trong mình nỗi ám ảnh bệnh hoạn với cô bé Dolores Haze mới 12 tuổi, người mà ông ta gọi bằng cái tên đầy vỗ về " Lolita " . Từ mối quan hệ méo mó và đầy chiếm hữu này, Nabokov đã kiến tạo nên một tác phẩm văn chương đa tầng nghĩa, dày đặc biểu tượng và có khả năng khơi gợi những cảm xúc đối lập một cách mãnh liệt.
Bất chấp chủ đề gây sốc và khiến không ít độc giả choáng ngợp, giới phê bình vẫn không ngần ngại xếp nó vào hàng ngũ những tiểu thuyết sở hữu kết cấu tinh xảo bậc nhất, ngôn từ điêu luyện hiếm có và sức ám ảnh trường tồn vượt thời gian của thế kỷ.
Chỉ một thời gian ngắn sau khi phát hành, Lolita đã nhanh chóng chiếm giữ vị trí trong danh sách best-seller tại Mỹ và khẳng định vị thế một tác phẩm kinh điển, luôn hiện diện trong các bảng xếp hạng những cuốn sách vĩ đại nhất lịch sử. Song hành với thành công đó, tiểu thuyết này cũng vấp phải lệnh cấm hoặc bị hạn chế lưu hành tại nhiều quốc gia trong một thời gian dài, do nội dung bị đánh giá là " quá nhạy cảm và gai góc " .
Bản thân Nabokov đã từng bày tỏ quan điểm rằng ông không sáng tác Lolita với mục đích kích thích sự tầm thường, mà để khám phá những vùng tối trong tâm thức con người và đẩy xa các ranh giới của nghệ thuật văn chương. Trải qua hàng chục năm, tác phẩm vẫn không ngừng làm dấy lên những tranh luận sôi nổi về giá trị nghệ thuật và vấn đề đạo đức, đồng thời trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho vô số tác phẩm điện ảnh, kịch nghệ và các công trình nghiên cứu học thuật chuyên sâu.
Do vậy, ngày 18 tháng 8 năm 1958 không đơn thuần đánh dấu sự ra đời của một cuốn tiểu thuyết gây chấn động, mà còn là khoảnh khắc buộc nền văn học thế giới phải đối mặt trực diện với một câu hỏi lớn: ranh giới của nghệ thuật thực sự nằm ở đâu, và liệu văn chương có được quyền vượt qua mọi rào cản đạo đức thông thường để phơi bày những nỗi ám ảnh thầm kín nhất của con người?
