“Ex Machina” trở thành hiện thực: Startup Trung Quốc tạo ra khuôn mặt robot giống người đến mức gây ám ảnh

Trong khi các tập đoàn lớn tập trung phát triển phần thân robot, công ty khởi nghiệp Aheadform của Trung Quốc lại chọn hướng đi khác biệt: tập trung vào khuôn mặt siêu thực nhằm phá bỏ rào cản tâm lý và tăng cường niềm tin giữa con người với robot.

Trong nhiều năm, cuộc đua robot hình người trên thế giới chủ yếu xoay quanh khả năng vận động. Những cái tên như Tesla, Boston Dynamics, Figure AI hay Unitree Robotics phần lớn dồn sức để giúp robot đi lại, giữ thăng bằng, cầm nắm vật thể và thay con người thực hiện các công việc.

Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang khiến những thước phim khoa học viễn tưởng như bộ phim Ex Machina dần trở thành hiện thực.

Công ty khởi nghiệp Aheadform tại Thượng Hải (Trung Quốc) gần đây đã giới thiệu dự án Origin F1, một nguyên mẫu robot hình người với khuôn mặt siêu thực và các chuyển động biểu cảm tinh vi.

Sản phẩm này được kỳ vọng sở hữu khuôn mặt robot chân thực bậc nhất thế giới. Lớp da silicon được chế tác tinh vi đến mức khó có thể phân biệt với da người thật. Bên dưới là hệ thống 25 động cơ vi mô phức tạp, đảm nhiệm việc kéo và điều khiển bề mặt khuôn mặt để tạo biểu cảm sống động.

Ngoài ra, camera RGB được tích hợp ngay trong đồng tử của robot, tạo nên một thiết kế đột phá. Khi giao tiếp bằng ánh mắt, robot vừa nhìn vừa thu thập hình ảnh qua chính đôi mắt của mình, thay vì đặt camera ở trán hoặc ngực như các thiết kế truyền thống.

Để hiện thực hóa tham vọng của mình, Aheadform đã huy động 28,5 triệu USD nhằm phát triển công nghệ mà họ gọi là “mang cho AI một cái đầu”, cũng là nguồn gốc tên gọi của công ty - a head form.

Điều này hoàn toàn đối lập với phần lớn các “ông lớn” trong ngành. Khi những cái tên như Unitree, Figure, Tesla hay Boston Dynamics tập trung tối đa nguồn lực để phát triển phần thân robot, Aheadform lại chọn một lối đi riêng. Họ cho rằng thách thức lớn nhất khi đưa robot vào đời sống chính là xây dựng lòng tin, và yếu tố then chốt của lòng tin nằm ở khuôn mặt.

Nguyên nhân khiến rất ít người dám theo đuổi hướng thiết kế này nằm ở khái niệm “thung lũng kỳ lạ” (Uncanny Valley). Đây là một giả thuyết tâm lý – nhận thức cho rằng khi robot, mô hình 3D hoặc búp bê có ngoại hình gần giống con người nhưng chưa hoàn hảo, nó sẽ tạo ra cảm giác rùng rợn hoặc khó chịu dù người quan sát không lý giải được rõ ràng.

Theo giả thuyết này, phần lớn các nhà phát triển trước đây tin rằng không có nỗ lực kỹ thuật nào đủ để vượt qua “thung lũng kỳ lạ”. Vì vậy, họ từ bỏ và chuyển sang thiết kế robot mang phong cách hoạt hình, với đôi mắt lớn kiểu anime hoặc các chi tiết được cường điệu hóa.

Tuy nhiên, Aheadform lại coi đây chỉ là một vấn đề kỹ thuật hoàn toàn có thể giải quyết bằng công nghệ.

Dự án Origin F1 còn tích hợp nhiều chi tiết công nghệ mang tính đột phá. Trước hết, robot có khả năng tự học nhận diện khuôn mặt thông qua gương. Các kỹ sư đặt robot trước camera, cho phép nó kích hoạt những chuyển động ngẫu nhiên. Robot quan sát phản ứng trên khuôn mặt mình, từ đó xây dựng bản đồ nhận thức nội bộ để điều khiển lông mày và cơ mặt, tương tự cách trẻ sơ sinh nhận biết bản thân.

Thứ hai, hệ thống có thể dự đoán nụ cười của con người trước 839 mili giây. Bằng việc phân tích các tín hiệu vi mô trên khuôn mặt đối diện, robot chủ động kích hoạt nụ cười sớm hơn khoảng 0,8 giây nhằm tạo sự đồng bộ hoàn hảo, khắc phục độ trễ nửa giây thường gặp ở các robot khác.

Đứng sau dự án là nhà sáng lập Yuhang Hu, người từng hoàn thành luận án tiến sĩ tại Đại học Columbia dưới sự hướng dẫn của Hod Lipson. Năm 2006, Lipson từng phát triển một robot bốn chân có khả năng tự nhận thức hình dáng cơ thể thông qua việc thử nghiệm chuyển động.

Trong suốt 25 năm, ông theo đuổi mục tiêu tạo ra những cỗ máy có khả năng nhận biết chính bản thân chúng là gì. Dự án hiện tại chính là kết quả thương mại hóa của hành trình nghiên cứu kéo dài đó.

Tuy vậy, để đạt đến mức độ hoàn thiện vẫn còn nhiều thách thức. Khuôn mặt con người có 43 cơ kiểm soát biểu cảm, đồng nghĩa Aheadform phải phát triển 43 bộ truyền động cơ học tương ứng. Dù Origin F1 hiện vẫn mang phong cách khuôn mặt lấy cảm hứng từ manga và biểu cảm còn hạn chế, sản phẩm đã chứng minh được giá trị thương mại ban đầu.

Hiện tại, NetEase Games được cho là đã hợp tác với công ty để phát triển phiên bản robot vật lý của một nhân vật game hư cấu. Điều này mở ra viễn cảnh mới cho ngành công nghiệp nội dung số, nơi các nhân vật trong game, phim ảnh hay hoạt hình có thể xuất hiện ngoài đời thực dưới dạng robot tương tác.

Các tập đoàn sở hữu kho nhân vật đồ sộ như Disney, Riot Games, HoYoverse, The Pokémon Company hay Netflix có thể sẽ phải cân nhắc một tương lai nơi những nhân vật nổi tiếng không còn chỉ tồn tại trên màn ảnh.