Buzz
Một nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng con người có thể cảm nhận các vật thể bị che giấu dưới cát, mở rộng hiểu biết của chúng ta về cảm giác và ứng dụng trong thiết kế robot.
Một khám phá khoa học gần đây đang thay đổi cách chúng ta hiểu về cơ thể mình: hóa ra con người không chỉ có năm giác quan cơ bản mà còn sở hữu khả năng cảm nhận những vật thể bị ẩn giống như các loài chim săn mồi phát hiện con mồi dưới cát.
Nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Queen Mary London và University College London cho thấy con người có thể cảm nhận sự hiện diện của các vật thể bị chôn vùi trong cát mà không cần tiếp xúc. Kết quả này thách thức khái niệm truyền thống rằng xúc giác chỉ hoạt động khi có sự tiếp xúc vật lý.
Trong thí nghiệm, những người tham gia được yêu cầu di chuyển ngón tay nhẹ nhàng trên cát để tìm một khối lập phương giấu dưới lớp cát mà không chạm vào. Kết quả cho thấy đa số người tham gia có thể xác định chính xác vị trí vật thể mà không có sự trợ giúp của thị giác hay âm thanh.
Các nhà khoa học cho rằng con người có thể cảm nhận được những dao động cơ học cực nhỏ truyền qua cát, một hiện tượng vốn được xem là đặc trưng của động vật.
Theo các chuyên gia, cơ chế này giống như cách các loài chim ven biển như choi choi hoặc dẽ mỏ thìa phát hiện con mồi dưới cát. Chúng dựa vào các rung động cực nhỏ do vật thể tạo ra, và dường như con người cũng có khả năng cảm nhận tương tự.
Thông qua mô hình hóa quá trình vật lý này, nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng độ nhạy xúc giác của bàn tay con người gần đạt tới giới hạn lý thuyết, mức nhạy tối đa mà cơ học cho phép. Điều này có nghĩa là giác quan xúc giác của con người có thể 'vươn xa' hơn những gì chúng ta tưởng tượng.
Không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu trên con người, nhóm nghiên cứu còn so sánh khả năng này với robot được lập trình bằng thuật toán học sâu LSTM (Bộ nhớ dài hạn ngắn hạn). Kết quả thật đáng chú ý: con người đạt độ chính xác khoảng 70,7% trong việc xác định vật thể, trong khi robot, dù có thể cảm nhận từ xa hơn, lại mắc lỗi dương tính giả, chỉ đạt 40% độ chính xác tổng thể. Cả hai, theo mô hình vật lý, đều đã tiến gần đến giới hạn cảm nhận xúc giác, nhưng con người vẫn vượt trội trong khả năng phân biệt tín hiệu thực.
Những kết quả này cho thấy con người không chỉ cảm nhận vật thể sau khi tiếp xúc mà còn có thể 'chạm' vào chúng trước khi có va chạm thật sự. Đây là minh chứng đầu tiên cho thấy xúc giác không chỉ đơn giản là phản ứng cơ học, mà là một hệ thống cảm nhận phức tạp có thể mở rộng ra không gian xung quanh.
Khám phá này, theo các nhà nghiên cứu, không chỉ thay đổi cách chúng ta hiểu về sinh học thần kinh con người mà còn mở ra tiềm năng lớn cho công nghệ robot. Bằng cách phân tích cơ chế con người phát hiện vật thể ẩn, các kỹ sư có thể phát triển robot với 'xúc giác mở rộng', giúp chúng hoạt động hiệu quả hơn trong môi trường hạn chế tầm nhìn - từ việc tìm kiếm hiện vật khảo cổ, khám phá bề mặt sao Hỏa, cho đến hỗ trợ cứu hộ trong đống đổ nát.
Giảng viên cao cấp Elisabetta Versace, đồng tác giả nghiên cứu, chia sẻ: 'Đây là lần đầu tiên hiện tượng 'chạm từ xa' được chứng minh ở con người. Điều này buộc chúng ta phải nhìn nhận lại khái niệm về không gian cảm nhận, nơi con người và các sinh vật khác không chỉ phản ứng với những gì chạm vào mình, mà còn với những gì ở ngay ngoài tầm với.'
Nghiên cứu sinh tiến sĩ Zhengqi Chen, thành viên Phòng thí nghiệm Robot tiên tiến của Đại học Queen Mary, nhấn mạnh: 'Những phát hiện này có thể dẫn đến việc phát triển các công cụ mở rộng khả năng xúc giác của con người. Hãy tưởng tượng một ngày nào đó, bạn có thể 'cảm nhận' được vị trí vật thể bị chôn vùi hay ẩn giấu mà không cần đào bới, điều này hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.'
Phó Giáo sư Lorenzo Jamone, chuyên gia về Robot và Trí tuệ nhân tạo tại University College London, cho rằng điều đặc biệt ở nghiên cứu này chính là sự kết hợp giữa tâm lý học nhận thức và robot học. 'Các thí nghiệm trên con người đã truyền cảm hứng cho nghiên cứu robot, trong khi hiệu suất của robot lại giúp chúng tôi hiểu rõ hơn về dữ liệu từ con người. Đây là một ví dụ điển hình cho sự hợp tác liên ngành thực thụ.'
Khái niệm 'giác quan thứ bảy' giờ đây không còn chỉ là một huyền thoại trong tiểu thuyết hay điện ảnh. Các bằng chứng thực nghiệm đã chứng minh rằng con người thực sự sở hữu một dạng cảm nhận tinh tế, vượt ra ngoài 'xúc giác mở rộng', cho phép chúng ta tương tác với thế giới xung quanh theo cách mà khoa học trước đây chưa từng hình dung.
Khám phá này không chỉ thay đổi cách chúng ta hiểu về cơ thể mình mà còn có thể mở ra tương lai cho robot, công nghệ cảm biến, và cách con người kết nối với thế giới vật chất, không chỉ qua mắt hay tay, mà còn qua 'trực giác xúc giác' tiềm ẩn trong mỗi chúng ta.
