Buzz
Một thí nghiệm mù đầy kỳ lạ vừa cho thấy ngay cả những người nghe nhạc khó tính nhất cũng không thể phân biệt được sự khác nhau giữa âm thanh truyền qua sợi cáp trị giá hàng chục nghìn đô la và tín hiệu âm thanh được dẫn qua... một quả chuối xanh.
Trong suốt nhiều năm, các loại dây cáp tín hiệu cao cấp luôn được nhà sản xuất quảng bá mạnh mẽ như yếu tố then chốt giúp khai thác tối đa sức mạnh của những thiết bị âm thanh đắt tiền. Thị trường này bao gồm từ dây loa kiểm âm tiêu chuẩn phòng thu cho tới những sợi cáp HDMI mạ vàng phục vụ cho các mẫu TV công nghệ cao.
Trong cộng đồng audiophile – nơi mà mức giá của thiết bị đôi khi khiến người ngoài phải sửng sốt – dây cáp cũng có thể trở thành món phụ kiện xa xỉ. Không hiếm trường hợp người chơi âm thanh sẵn sàng bỏ ra hàng chục nghìn đô la cho một sợi cáp làm từ đồng siêu tinh khiết, phủ bạc, được bọc lớp cách điện đặc biệt và thiết kế với nhiều lõi dẫn riêng. Các hãng sản xuất liên tục khẳng định rằng những sợi cáp đắt tiền này có thể khai thác tối đa hiệu suất của các hệ thống âm thanh cao cấp vốn hướng tới tầng lớp người dùng siêu giàu.
Dẫu vậy, các nguyên lý vật lý từ lâu đã cho thấy một thực tế khá phũ phàng: trong phần lớn trường hợp, việc chi ra số tiền khổng lồ cho dây cáp tín hiệu gần như không mang lại lợi ích đáng kể. Các nhà khoa học cho biết điều này đúng miễn là người dùng không lựa chọn những loại cáp rẻ tiền, kém chất lượng từ các cửa hàng giá rẻ.
Nhằm đưa cuộc tranh luận kéo dài suốt nhiều thập kỷ này vào một bài kiểm tra thực tế, một quản trị viên diễn đàn mang tên Pano trên cộng đồng âm thanh diyAudio đã thực hiện một thí nghiệm táo bạo vào năm 2024.
Thí nghiệm này gần đây được trang Headphonesty phát hiện lại vào cuối tháng trước, sau đó tiếp tục được chuyên trang Tom's Hardware nhắc tới trong tuần vừa qua. Trong thử nghiệm của mình, Pano đã truyền một đoạn âm thanh chất lượng cao qua nhiều loại môi trường dẫn tín hiệu hoàn toàn khác nhau.
Hệ thống truyền dẫn kỳ lạ mà ông thiết lập bao gồm một sợi cáp đồng chuyên dùng cho âm thanh, một quả chuối xanh, một đoạn cáp micro cũ đã được hàn thêm các đồng xu và cuối cùng là một đống bùn ướt.
Sau khi hoàn tất việc lắp đặt, ông đưa ra một thử thách cho các thành viên trên diễn đàn của mình: hãy lắng nghe cẩn thận những đoạn âm thanh được ghi lại. Đây là các bản nhạc trích xuất từ những đĩa CD phát hành chính thức, nhưng đã được truyền qua các "sợi cáp" kỳ quặc nói trên.
Kết quả của thử nghiệm mù này cuối cùng đã xác nhận điều mà nhiều người chơi âm thanh không chuyên từ lâu vẫn nghi ngờ: việc phân biệt sự khác nhau gần như là không thể. Những người tham gia nghe thử gặp khó khăn cực lớn khi phải xác định đâu là tín hiệu đi qua quả chuối hay qua đống bùn.
Theo bảng kết quả mà Pano công bố khoảng một tháng sau khi thử nghiệm được đăng tải, chỉ có 6 trong tổng số 43 dự đoán là chính xác. Phân tích từ chuyên trang Tom's Hardware cho thấy con số này gần như trùng khớp với xác suất đoán ngẫu nhiên.
Pano cũng thừa nhận ông khá bất ngờ khi nhận thấy các tệp âm thanh nghe gần như giống hệt nhau. Ông cho rằng tín hiệu truyền qua bùn đáng lẽ phải tạo ra chất lượng âm thanh tệ hại, nhưng thực tế lại không xảy ra như vậy. Các bản ghi đi qua những vật dẫn kỳ lạ này lẽ ra phải bộc lộ sự khác biệt rõ ràng, song điều đó hoàn toàn không xuất hiện.
Ông tiếp tục giải thích rằng quả chuối và đống bùn – cũng như trong một số thử nghiệm trước đây có cả khoai tây – về cơ bản chỉ hoạt động giống như một điện trở mắc nối tiếp trong mạch. Vì vậy chúng chủ yếu làm thay đổi mức tín hiệu chứ không gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng âm thanh.
Dù về mặt lý thuyết tín hiệu âm thanh vẫn có thể được tái tạo khá tốt khi truyền qua một quả chuối xanh hoặc một vũng bùn đóng vai trò vật dẫn điện, nhưng vẫn tồn tại nhiều lý do quan trọng khiến chúng ta không nên sử dụng những thứ này để thiết lập hệ thống âm thanh trong gia đình.
Sau đó, Pano cho rằng yếu tố thực sự quan trọng đối với các kết nối tín hiệu có lẽ nằm ở điện trở DC cùng khả năng chống nhiễu. Chuối và bùn chắc chắn khiến mức tín hiệu bị suy giảm, và một trong hai vật liệu này cũng không duy trì được dải tần đáp ứng phẳng.
Quản trị viên diễn đàn này cũng nói thêm rằng thứ dường như không tạo ra khác biệt đáng kể – thậm chí gần như không có – đối với chất lượng âm thanh chính là vật liệu cấu thành dây dẫn. Theo ông, người dùng không nhất thiết phải tìm đến đồng không oxy hóa, bạc tinh khiết 99,999999%, dây Litz hay bất kỳ vật liệu đặc biệt nào. Một sợi dây đồng cũ nhưng được chế tạo tốt đã đủ để đảm nhiệm việc truyền tín hiệu hiệu quả. Thậm chí các kim loại như thép, sắt hay nhôm nhiều khả năng cũng cho kết quả tương tự.
Khi kết quả thử nghiệm được công bố, một thành viên khác trên diễn đàn đã đùa rằng có lẽ trên thị trường tồn tại cả "chuối cao cấp", bởi giống chuối phổ biến Cavendish không phải loại có hương vị ngon nhất. Câu chuyện nhanh chóng lan rộng trên nhiều cộng đồng Reddit chuyên biệt, kéo theo vô số bình luận châm biếm nhắm vào các công ty vẫn bán dây loa đơn giản với giá hơn 100.000 đô la. Một người dùng trong cộng đồng r/audiophile mỉa mai rằng mình đã thay cáp loa bằng khay bùn từ nhiều năm trước, còn một người khác hài hước viết rằng họ thích dùng chuối làm dây dẫn hơn vì nó mang lại một nguồn kali ấm áp và mờ ảo.
