Giới thiên văn kinh ngạc trước ngoại hành tinh 'quái dị' sở hữu quỹ đạo hình chữ L chưa từng có trong vũ trụ!

Cộng đồng khoa học vừa chấn động trước phát hiện về một thế giới ngoài hệ Mặt Trời đặc biệt, cách địa cầu 120 năm ánh sáng, di chuyển theo quỹ đạo gần như tạo góc 90 độ so với mặt phẳng quỹ đạo của sao mẹ.

Khám phá tình cờ này xảy ra khi nhóm nghiên cứu đang khảo sát hệ sao đôi hiếm 2M1510 AB - cặp sao lùn nâu nằm trong chòm Thiên Bình. Họ bất ngờ phát hiện chuyển động bất thường của hệ sao, như có lực vô hình nào đó đang tác động lên chúng.

Bí ẩn về những xáo trộn hấp dẫn và nguồn gốc hình thành của 2M1510 (AB) b

Nghiên cứu đăng trên Science Advances tiết lộ: khi phân tích dữ liệu vận tốc xuyên tâm từ hệ sao 2M1510 AB, các chuyên gia phát hiện những dao động cực nhỏ không thể giải thích bằng tương tác hấp dẫn thông thường giữa hai sao lùn nâu, cho thấy sự hiện diện của một thiên thể bí ẩn khác.

Phát hiện kỳ thú này thúc đẩy nhóm nghiên cứu sử dụng hệ thống VLT tại Chile để quan sát chi tiết. Sau quá trình mô phỏng kỹ lưỡng, họ xác nhận sự tồn tại của ngoại hành tinh dị thường 2M1510 (AB) b - một trong những phát hiện gây tranh cãi nhất thập kỷ.

Đường đi 'nghịch ngợm': Gần như tạo góc 90 độ so với sao trung tâm

Điểm đặc biệt khiến 2M1510 (AB) b trở nên độc nhất không nằm ở cấu trúc vật lý, mà ở chính quỹ đạo dị thường của nó. Trong vũ trụ quan sát được, các hành tinh quay quanh hệ sao đôi không phải hiện tượng hiếm gặp. Những ngoại hành tinh loại này thường di chuyển trên mặt phẳng gần trùng với quỹ đạo của cặp sao mẹ - hiện tượng được giới thiên văn gọi là 'đồng phẳng quỹ đạo'.

Thế nhưng 2M1510 (AB) b lại phá vỡ mọi quy tắc thông thường. Hành tinh này di chuyển theo quỹ đạo gần như thẳng đứng so với mặt phẳng quỹ đạo của hệ sao đôi chủ. Các nhà nghiên cứu khẳng định đây là phát hiện hoàn toàn bất ngờ; chưa từng ghi nhận trường hợp nào có quỹ đạo 'lệch chuẩn' đến vậy trong lịch sử quan sát thiên văn.

Lý thuyết hình thành: Từ đĩa tiền hành tinh nghiêng đến những va đập dữ dội

Hiện tượng kỳ lạ này ngay lập tức đặt ra câu hỏi hóc búa: Nguyên nhân nào tạo nên quỹ đạo dị biệt của 2M1510 (AB) b? Các chuyên gia đã đề xuất nhiều giả thuyết giải thích:

Giả thiết đầu tiên cho rằng hành tinh này hình thành từ đĩa vật chất tiền hành tinh quanh hệ 2M1510 AB. Nếu quỹ đạo của cặp sao lệch so với mômen động lượng tổng của đám mây khí sinh ra chúng, hoặc nếu hệ thống hấp thụ vật chất theo hướng khác sau khi hình thành, đĩa tiền hành tinh có thể bị nghiêng đáng kể. Điều này dẫn đến việc các hành tinh hình thành trong đĩa sẽ quay theo quỹ đạo vuông góc với mặt phẳng quỹ đạo sao đôi.

Giả thuyết thứ hai cho rằng ban đầu 2M1510 (AB) b sở hữu quỹ đạo thông thường, nhưng trong quá trình tiến hóa đã chịu tác động cực mạnh từ bên ngoài. Nguyên nhân có thể do va chạm với thiên thể khổng lồ hoặc nhiễu loạn hấp dẫn từ vật thể lân cận (như sao lang thang), khiến quỹ đạo bị biến đổi mạnh và trở nên dị thường như hiện tại.

Dù vậy, tất cả vẫn chỉ là các giả định khoa học có cơ sở, và bản chất thực sự của hiện tượng này cần được làm rõ thông qua những nghiên cứu chuyên sâu hơn nữa.