Bạn có nằm trong nhóm có nguy cơ cao không?

Trong những đợt ô nhiễm không khí nghiêm trọng, các bệnh viện tuyến cuối tại Hà Nội, đặc biệt là các khoa Hô hấp, Nhi, Tim mạch, thường xuyên đối mặt với tình trạng quá tải. Số ca nhập viện vì các bệnh lý như viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hen phế quản gia tăng đáng kể.
Tại các phòng khám, bác sĩ ghi nhận rất nhiều bệnh nhân đến với các triệu chứng như ho kéo dài, khó thở, đau ngực, mệt mỏi—những biểu hiện tưởng chừng như đơn giản nhưng lại có mối liên hệ sâu sắc với chất lượng không khí.
Dựa trên thực tế lâm sàng, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cho biết có 4 nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng nghiêm trọng khi mức độ ô nhiễm không khí tại Hà Nội tăng cao.

Hà Nội chịu ảnh hưởng nặng từ tình trạng ô nhiễm không khí kéo dài. (Ảnh: Thanh Niên)
Trẻ em, đặc biệt là những em dưới 5 tuổi, là nhóm đối tượng rất dễ bị tổn thương trong những đợt ô nhiễm này.
Trẻ em thở nhanh hơn người lớn, vì vậy khi tính trên mỗi kg cân nặng, trẻ sẽ hít vào nhiều bụi hơn.
Với chiều cao khiêm tốn, trẻ hít thở ngay từ 'lớp không khí' gần mặt đường, nơi bụi từ xe cộ và mặt đường dày đặc nhất.
Phổi và hệ miễn dịch của trẻ còn đang trong giai đoạn phát triển, do đó rất nhạy cảm với tác động từ môi trường.
Hậu quả là trẻ em dễ mắc phải các bệnh lý như:
Viêm tiểu phế quản, viêm phổi, và cơn hen cấp tính.
Ho kéo dài, khò khè, giấc ngủ không sâu, và ăn uống kém.
Về lâu dài, trẻ có thể không phát triển dung tích phổi tối đa khi trưởng thành.

Trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm đối tượng dễ bị tấn công bởi bụi mịn nhất. (Ảnh: Tuổi trẻ)
Người cao tuổi, đặc biệt là những người trên 60 tuổi.
Phổi, tim, và mạch máu của họ đã bị lão hóa; nhiều người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh mạch vành, hoặc tiểu đường.
Hệ thống bảo vệ đường thở (lông chuyển, dịch nhầy) hoạt động kém hơn, khiến bụi dễ tích tụ hơn.
Trong những đợt ô nhiễm, nhóm người này dễ gặp phải các vấn đề sức khỏe như:
Cơn thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim.
Đột quỵ não do tắc nghẽn cục máu đông.
Viêm phổi nặng và suy hô hấp là những tình trạng khó điều trị.
Những người có bệnh nền về hô hấp và tim mạch.
Người mắc bệnh hen, COPD, suy tim... chỉ cần nồng độ PM2.5 tăng nhẹ cũng có thể khiến tình trạng bệnh trầm trọng hơn: Khó thở gia tăng, cần tăng liều thuốc, thậm chí phải nhập viện cấp cứu. Với nhóm này, khi chỉ số AQI vượt 150-200, khuyến cáo nên hạn chế ra ngoài.
Phụ nữ mang thai.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng ô nhiễm không khí có liên quan đến nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân, và tiền sản giật. Một phần hạt bụi siêu mịn và các chất độc hại có thể xuyên qua nhau thai, ảnh hưởng đến thai nhi ngay từ trong bụng mẹ.
3 thói quen nhỏ tạo nên khác biệt lớn trong mùa ô nhiễm
Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, trong khi chờ các giải pháp vĩ mô phát huy hiệu quả, mỗi gia đình có thể chủ động bảo vệ sức khỏe bằng 3 thói quen đơn giản:
Xem chỉ số AQI trước khi ra đường
Mỗi sáng, hãy mở ứng dụng (IQAir, AirVisual, PAM Air…) để kiểm tra chất lượng không khí qua màu sắc chỉ số AQI.
Nếu AQI trên 150 (màu đỏ), nên tránh hoàn toàn việc chạy bộ, đạp xe, hay tập thể dục ngoài trời.
Ưu tiên tập luyện trong nhà, ở những nơi có không khí sạch hơn.
Đeo khẩu trang đúng chuẩn khi buộc phải ra ngoài
Đừng nghĩ rằng khẩu trang vải hay khẩu trang y tế mỏng manh có thể bảo vệ bạn khỏi bụi mịn. Trong những ngày ô nhiễm nặng, hãy coi khẩu trang N95/KN95 là 'áo giáp bắt buộc'. Đeo khẩu trang đúng cách để che kín mũi, miệng, không để hở hai bên má.
Tạo 'vùng sạch' trong nhà và rửa sạch đường thở mỗi ngày
Đầu tư máy lọc không khí HEPA cho phòng ngủ hoặc phòng sinh hoạt chung. Khi ô nhiễm cao, đóng cửa và để máy chạy đủ lâu. Ngay khi về nhà, hãy rửa mũi và súc họng bằng nước muối sinh lý để 'gột bớt' bụi bám trong ngày.
