Buzz
Bắt đầu từ 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (Luật BHXH năm 2024) chính thức có hiệu lực, mang theo nhiều điều chỉnh đáng kể trong hệ thống an sinh xã hội.
Cập nhật mới về chính sách nghỉ ốm
Theo quy định mới, người lao động nghỉ ốm dài ngày sẽ được hưởng mức trợ cấp 75% lương trong 30-70 ngày tùy điều kiện công việc. Sau thời gian này, nếu vẫn cần điều trị, mức hưởng sẽ giảm dần theo các mức 65%, 55% hoặc 50%.
Một điểm mới đáng chú ý là nếu nghỉ ốm từ 14 ngày trở lên trong tháng đầu đi làm hoặc quay lại làm việc, người lao động vẫn phải đóng BHXH đầy đủ cho tháng đó.
Luật mới đã bãi bỏ quy định cũ cho phép nghỉ ốm tối đa 180 ngày. Thay vào đó, Điều 43 nêu rõ thời gian nghỉ ốm sẽ phụ thuộc vào thời gian đóng BHXH và điều kiện làm việc, không phân biệt theo loại bệnh.
Điều 45 bổ sung quy định chi tiết về trợ cấp nghỉ nửa ngày: bằng 50% mức trợ cấp cả ngày. Các trường hợp nghỉ dưới nửa ngày tính là nửa ngày, từ nửa ngày đến dưới một ngày tính là một ngày nghỉ.
Cập nhật mới về chính sách thai sản
Phụ nữ mang thai được phép nghỉ tối đa 5 lần để khám thai, mỗi lần không vượt quá 2 ngày làm việc theo chế độ thai sản.
Nữ công nhân đã đóng BHXH bắt buộc ít nhất 6 tháng trong vòng 24 tháng liên tục trước khi sinh sẽ được hưởng chế độ nghỉ giữ thai trong trường hợp thụ tinh nhân tạo hoặc theo chỉ định y tế.
Trường hợp lao động nữ mang thai hoặc mang thai hộ đủ điều kiện BHXH nhưng chấm dứt hợp đồng khi thai từ 22 tuần tuổi trở lên vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi thai sản như sinh con bình thường.
Người tham gia BHXH tự nguyện hoặc kết hợp bắt buộc-tự nguyện nếu chấm dứt hợp đồng trong vòng 1 năm trước khi sinh/hay nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi sẽ được hưởng trợ cấp thai sản một lần khi thai đủ 22 tuần (trừ trường hợp sinh con trái pháp luật).
Luật BHXH 2024 còn cải cách nhiều chính sách thai sản có lợi hơn cho người lao động, bao gồm:
- Người chồng tham gia BHXH tự nguyện có vợ nội trợ cũng được nhận trợ cấp thai sản
- Nam giới đi làm được quyền nghỉ tới 60 ngày để chăm sóc vợ và con mới sinh kể từ ngày vợ sinh
- Tất cả các trường hợp phá thai đều đủ điều kiện hưởng các chế độ thai sản theo quy định
- Dù con không may mất sớm, người mẹ vẫn được nghỉ thai sản trọn vẹn 6 tháng theo luật định
Điểm mới trong chính sách hưu trí
- Người lao động có thời gian đóng BHXH tối thiểu 15 năm sẽ đủ điều kiện hưởng lương hưu khi đạt độ tuổi quy định
Luật BHXH 2024 bổ sung phương pháp tính lương hưu cho nam giới có thâm niên đóng BHXH từ 15 đến dưới 20 năm
- Với lao động nam, mức hưởng khởi điểm là 45% lương bình quân đóng BHXH (tương đương 20 năm đóng), mỗi năm thêm được cộng 2%, tối đa không quá 75%
- Với lao động nam có thời gian tham gia BHXH từ 15 đến dưới 20 năm, mức lương hưu hàng tháng được tính bằng 40% mức lương bình quân đóng BHXH (tương ứng 15 năm đóng), mỗi năm đóng thêm sẽ được cộng thêm 1%
Bắt đầu từ 1/7/2025, chính sách trợ cấp một lần khi về hưu sẽ được điều chỉnh tăng
Trợ cấp một lần khi nghỉ hưu được áp dụng theo 2 trường hợp cụ thể:
(1) Người lao động nghỉ hưu đúng tuổi: Được hưởng trợ cấp bằng 0.5 lần mức lương bình quân đóng BHXH cho mỗi năm đóng vượt quy định
(2) Người đủ điều kiện hưu nhưng vẫn tiếp tục đóng BHXH: Mức trợ cấp bằng 2 lần lương bình quân cho mỗi năm đóng vượt mức quy định
Những thay đổi về trợ cấp một lần từ 1/7/2025 nhằm khích lệ người lao động tiếp tục công việc và đóng BHXH sau tuổi nghỉ hưu
Chính sách trợ cấp hưu trí xã hội và trợ cấp định kỳ hàng tháng
Theo Khoản 2 Điều 3 Luật BHXH 2024, trợ cấp hưu trí xã hội là hình thức an sinh do ngân sách nhà nước chi trả cho người cao tuổi đáp ứng đủ các tiêu chuẩn luật định
Công dân Việt Nam muốn nhận trợ cấp hưu trí xã hội cần thỏa mãn các điều kiện tại Điều 21 Luật BHXH 2024 bao gồm:
(1) Độ tuổi từ 75 trở lên
(2) Không đang hưởng lương hưu hay bất kỳ khoản trợ cấp BHXH định kỳ nào khác, trừ một số trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định
(3) Có đơn đề nghị hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hợp lệ
Những người Việt Nam từ 70-75 tuổi thuộc hộ nghèo/cận nghèo, đồng thời đáp ứng điều kiện (2) và (3) cũng thuộc diện được hưởng chế độ này
Khoản 2 Điều 3 Luật BHXH 2024 quy định từ 1/7/2025, độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ giảm từ 80 xuống 75 tuổi theo Điều 21 Luật BHXH 2024
Đối tượng thuộc hộ nghèo, cận nghèo trong độ tuổi từ 70 đến dưới 75 vẫn được nhận trợ cấp hưu trí xã hội theo quy định mới
Cập nhật chính sách tai nạn lao động
Theo luật hiện hành, người lao động tham gia bảo hiểm sẽ được hưởng chế độ tai nạn lao động nếu gặp sự cố trên đường đi làm/về nhà trong khung giờ và lộ trình hợp lý, với mức suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên
Từ 1/7/2025, các trường hợp tai nạn trên đường đi làm sẽ không còn được hưởng chế độ tai nạn lao động mà chuyển sang áp dụng chế độ ốm đau theo Luật BHXH 2024
Mức trợ cấp ốm đau cho người lao động gặp tai nạn trên đường đi làm/về nhà được tính bằng 75% mức lương đóng BHXH
- Người tham gia bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 5% do tai nạn sẽ được hưởng trợ cấp theo chế độ này
Điều chỉnh về chế độ tử tuất
Điều 87 Luật BHXH 2024 quy định cách tính trợ cấp tuất hàng tháng cụ thể như sau:
Trợ cấp tuất tháng = 50% x Mức tham chiếu
Đối với trường hợp thân nhân không có người chăm sóc trực tiếp:
Trợ cấp tuất tháng = 70% x Mức tham chiếu
Luật BHXH 2024 thay đổi cơ sở tính từ 'lương cơ sở' sang 'mức tham chiếu', nghĩa là từ 1/7/2025 trợ cấp tuất sẽ phụ thuộc vào mức tham chiếu mới
Cập nhật chính sách BHXH một lần
Từ 1/7/2025, người lao động chọn bảo lưu thời gian đóng thay vì nhận BHXH một lần sẽ có cơ hội hưởng nhiều quyền lợi tốt hơn như:
- Nhận được các chế độ với mức đãi ngộ tốt hơn khi duy trì tham gia BHXH liên tục
- Đủ điều kiện hưởng lương hưu với các yêu cầu được nới lỏng
- Được Quỹ BHXH hỗ trợ đóng BHYT trong suốt thời gian nhận lương hưu
- Được nhận trợ cấp hàng tháng nếu chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đến tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
- Được ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHYT trong thời gian hưởng trợ cấp định kỳ
Luật BHXH 2024 quy định người lao động đã ngừng tham gia BHXH có thể yêu cầu hưởng BHXH một lần nếu thuộc các trường hợp:
- Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng có dưới 15 năm đóng BHXH
- Trường hợp xuất cảnh ra nước ngoài với mục đích định cư
- Người bệnh mắc các chứng bệnh hiểm nghèo như ung thư, liệt toàn thân, xơ gan giai đoạn cuối, lao phổi nặng, HIV/AIDS
- Người bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc thuộc nhóm khuyết tật đặc biệt nặng
- Người lao động có thời gian đóng BHXH trước 1/7/2025, sau 12 tháng không tham gia BHXH bắt buộc hoặc tự nguyện và có tổng thời gian đóng dưới 20 năm
Những người bắt đầu tham gia BHXH từ 1/7/2025 sẽ được giải quyết hưởng BHXH một lần nếu rơi vào các trường hợp nêu trên
