Buzz
Một vật thể bí ẩn đang ẩn mình trong không gian xa xôi, nằm ngoài quỹ đạo của Sao Mộc.
Tại một khu vực rộng lớn ngoài quỹ đạo của Sao Mộc, một thiên thể kỳ lạ có tên Chiron đang thu hút sự quan tâm của các nhà khoa học. Đây là một trong những nhân mã – nhóm thiên thể băng giá của hệ Mặt Trời, có quỹ đạo đặc biệt nằm giữa Sao Mộc và Sao Hải Vương. Mặc dù thuộc nhóm nhân mã, nhưng Chiron lại sở hữu những đặc điểm độc đáo, khiến nó trở thành đối tượng nghiên cứu nổi bật.
Chiron: Một hành tinh khác thường trong hệ Mặt Trời
Chiron là một thiên thể kỳ lạ, vừa mang đặc điểm của sao chổi, vừa giống tiểu hành tinh: thỉnh thoảng phun bụi và khí giống sao chổi, nhưng cấu trúc của nó lại giống tiểu hành tinh. Điều đặc biệt là Chiron còn có một vòng vật chất bao quanh, một hiện tượng hiếm thấy ở những thiên thể nhỏ như vậy.
"Chiron thật sự là một điều kỳ diệu", Charles Schambeau, nhà vật lý tại Đại học Central Florida, nhận xét. "Nó vừa có hành vi như một sao chổi, lại có các vòng bụi và vật liệu quay quanh, điều này đặt ra nhiều câu hỏi về bản chất và nguồn gốc của thiên thể này".
Chiron, như nhiều nhân mã khác, được xem là một "viên nang thời gian", chứa đựng những dấu vết từ thời kỳ đầu của hệ Mặt Trời , khoảng 4,5 tỷ năm trước. Các nhà khoa học tin rằng việc nghiên cứu Chiron có thể giúp họ giải đáp những bí ẩn về sự hình thành và tiến hóa của hệ Mặt Trời .
Quan sát từ kính viễn vọng JWST
Để khám phá thêm về Chiron, nhóm nghiên cứu do nhà khoa học hành tinh Noemí Pinilla-Alonso đứng đầu đã sử dụng Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST). Công nghệ tiên tiến này cho phép họ nghiên cứu chi tiết các đặc điểm hóa học và vật lý của Chiron, từ lớp bề mặt cho đến khí quyển bao quanh.
"Các vật thể nhỏ trong hệ Mặt Trời mang đến cái nhìn sâu sắc về quá khứ xa xôi mà chúng ta không thể trực tiếp chứng kiến", Pinilla-Alonso chia sẻ. "Đặc biệt, các nhân mã như Chiron vẫn đang thay đổi dưới tác động của năng lượng Mặt trời, tạo ra cơ hội quý giá để nghiên cứu cả bề mặt và cấu trúc bên dưới".
Nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích ánh sáng hồng ngoại từ Chiron để tìm kiếm dấu hiệu của các hợp chất hóa học có trong băng và khí xung quanh. Các quan sát trước đó đã phát hiện sự tồn tại của xyanua và carbon monoxide. Lần này, JWST tiếp tục cung cấp những dữ liệu đáng kinh ngạc, xác nhận sự hiện diện của băng nước, carbon dioxide, methane, ethane, propan và axetylen.
Methane và bí ẩn về nguồn gốc Chiron
Phát hiện methane (CH₄) trong lớp hôn mê – khí quyển tạm thời bao quanh Chiron khi nó di chuyển gần Mặt trời – là một điểm nhấn quan trọng. Methane chiếm một tỷ lệ lớn trong khí quyển của Chiron, làm dấy lên nghi ngờ rằng đây có thể là di sản còn sót lại từ thời kỳ hình thành hệ Mặt Trời .
Ngoài ra, các hợp chất như ethane và propan có thể được hình thành qua các phản ứng hóa học trên bề mặt Chiron, nơi băng tiếp xúc với bức xạ Mặt trời. "Những quan sát này cung cấp thông tin quý giá về độ dày và độ xốp của băng, cũng như tác động của chiếu xạ lên vật liệu bề mặt", Pinilla-Alonso cho biết thêm.
Hành trình từ những miền xa xôi của hệ Mặt Trời
Chiron, một trong những nhân mã, được cho là xuất phát từ vùng không gian xa hơn, nơi những vật thể xuyên qua quỹ đạo của Sao Hải Vương (TNO) nằm cách xa hơn nữa. Đây là những thiên thể nguyên thủy chứa đựng vật liệu từ đám mây bụi cổ xưa của hệ Mặt Trời . Khi tiến về gần Mặt trời, lớp băng bên trong Chiron bốc hơi, giải phóng khí và bụi vào vũ trụ.
Sự hiện diện của các hợp chất như methane, carbon dioxide và băng nước trên Chiron có thể là dấu hiệu của thành phần ban đầu của nó. Những vật chất này đã được giữ lại từ khi hệ Mặt Trời mới hình thành và hiện giờ đang phải chịu sự tác động của quá trình oxy hóa và khử do nhiệt độ và bức xạ.
Những câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ
Mặc dù các nhà khoa học đã nghiên cứu kỹ, nhưng vẫn còn nhiều điều chưa được hiểu rõ về Chiron. Dù mỗi nhân mã đều có những đặc điểm riêng biệt, nhưng chúng dường như đều mang một số yếu tố chung mà chúng ta chưa thể lý giải.
"Dựa trên dữ liệu từ JWST, chúng tôi không nghĩ rằng có một ‘chuẩn mực nhân mã’", Pinilla-Alonso chia sẻ. "Mỗi nhân mã mà chúng tôi nghiên cứu đều có sự độc đáo riêng, nhưng chắc chắn có một yếu tố chung nào đó đang chi phối hành vi của chúng mà chúng ta chưa thể nhận diện được."
Tiếp tục hành trình giải mã bí ẩn
Nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch tiếp tục theo dõi Chiron trong thời gian tới khi nó tiếp cận gần Mặt trời hơn. Mục tiêu của họ là tìm hiểu sâu hơn về những biến đổi theo mùa và quỹ đạo của Chiron, từ đó mở ra những hiểu biết mới về bản chất của những thiên thể kỳ lạ này.
Những phát hiện từ nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Astronomy & Astrophysics . Nhờ vào sự hỗ trợ của các công nghệ tiên tiến như JWST, con người đang dần khám phá những bí ẩn sâu thẳm trong hệ Mặt Trời , qua đó hiểu rõ hơn về quá trình hình thành và tiến hóa của Trái đất cùng các hành tinh lân cận. Chiron, với sự độc đáo và bí ẩn của nó, hứa hẹn sẽ là một đối tượng nghiên cứu thú vị trong những năm sắp tới.
