Buzz
Cột mốc 21/7/2011 đánh dấu thời khắc Atlantis đáp xuống Trái Đất, chính thức kết thúc chương trình không gian huyền thoại của NASA, để lại trong lòng nhân loại biết bao xúc cảm khó phai.
Tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào sáng sớm hôm đó, hình ảnh Atlantis lướt nhẹ trên đường băng dưới ánh bình minh đã trở thành biểu tượng cho sự kết thúc của một kỷ nguyên vĩ đại trong hành trình chinh phục vũ trụ của Hoa Kỳ.
STS-135 không đơn thuần là nhiệm vụ cuối cùng, mà còn là dấu mốc chấm dứt chương trình Space Shuttle kéo dài ba thập kỷ - chương trình đã cách mạng hóa phương thức khám phá không gian của con người.
Sau 13 ngày làm việc ngoài không gian, Atlantis cùng 4 phi hành gia đã trở về an toàn vào lúc 5:57 sáng, khép lại chuỗi 135 sứ mệnh có người lái bằng hệ thống tàu con thoi - niềm tự hào của ngành hàng không vũ trụ Mỹ.
Âm thanh hạ cánh ấy không chỉ vang vọng khắp căn cứ, mà còn gợi lên bao cảm xúc trong lòng những người đã dõi theo chương trình không gian Mỹ suốt nhiều năm - một sự pha trộn giữa niềm kiêu hãnh và nỗi tiếc thương vô hạn.
Khởi đầu từ Columbia năm 1981, Space Shuttle đã mở ra kỷ nguyên mới với thiết kế tái sử dụng độc đáo, cho phép thực hiện đa nhiệm vụ trong vũ trụ rồi trở về như một phi cơ khổng lồ - khác biệt hoàn toàn với các tàu vũ trụ dùng một lần trước đó.
Được xem là cuộc cách mạng công nghệ vũ trụ thời bấy giờ, sáng kiến này nhanh chóng trở thành biểu tượng cho sự vượt trội về khoa học kỹ thuật của nước Mỹ trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh.
Trong 30 năm hoạt động, chương trình đã đưa 355 nhà du hành lên vũ trụ, thực hiện vô số nhiệm vụ lắp đặt và bảo trì vệ tinh, nổi bật nhất là công trình Kính viễn vọng không gian Hubble - cửa sổ mở ra những khám phá vũ trụ vượt xa mọi giới hạn trước đây.
Các chuyến tàu con thoi còn đóng vai trò then chốt trong việc vận chuyển và lắp ráp các module cho ISS - trạm không gian quốc tế thể hiện tinh thần hợp tác toàn cầu trong lĩnh vực nghiên cứu vũ trụ.
STS-135 của Atlantis chở theo gần 4 tấn vật tư thiết yếu lên ISS và mang về những mẫu nghiên cứu giá trị. Dù phi hành đoàn chỉ gồm 4 người (ít hơn thông lệ) nhưng nhiệm vụ vẫn hoàn thành xuất sắc mọi mục tiêu đề ra.
Đây cũng là lần cuối đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học NASA cùng nhau vận hành hệ thống tàu con thoi - công việc đòi hỏi độ chính xác hoàn hảo và sự phối hợp nhịp nhàng giữa hàng nghìn chuyên gia.
Song song với thành tựu, chương trình cũng chứng kiến hai thảm kịch kinh hoàng: Challenger (1986) và Columbia (2003) cướp đi sinh mạng 14 phi hành gia dũng cảm.
Những tai nạn này khiến NASA phải xem xét lại toàn bộ quy trình vận hành, chi phí và rủi ro. Dù đã cải tiến đáng kể, giới chuyên gia nhận thấy hệ thống tàu con thoi không còn phù hợp với tiêu chuẩn an toàn và xu hướng phát triển bền vững của ngành vũ trụ hiện đại.
Mỗi chuyến bay của tàu con thoi tiêu tốn hàng tỷ USD, trong khi công nghệ đã lạc hậu so với những đột phá mới về động cơ tên lửa, vật liệu tiên tiến và hệ thống tự động hóa hiện đại.
Năm 2004, Tổng thống George W. Bush tuyên bố quyết định chấm dứt chương trình để tập trung phát triển thế hệ tàu vũ trụ mới, hướng tới mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng và xa hơn nữa là sao Hỏa.
Sự kiện Atlantis đáp xuống không đơn thuần là kết thúc một phương tiện không gian, mà là sự khép lại cả một kỷ nguyên công nghệ - kỷ nguyên đã thắp lên bao ước mơ và thay đổi hoàn toàn cách nhân loại nhìn nhận về du hành vũ trụ.
Hàng nghìn người tập trung tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy trong bầu không khí vừa xúc động vừa tự hào. Một kỹ sư kỳ cựu xúc động nói: "Cả đời chúng tôi gắn bó với những con tàu này. Hôm nay, một phần thanh xuân của chúng tôi đã trở thành huyền thoại".
Sau khi tàu con thối ngừng hoạt động, NASA phải nhờ đến tàu Soyuz của Nga để đưa phi hành gia lên ISS. Phải đến khi SpaceX và Boeing phát triển thành công tàu vũ trụ thương mại, nước Mỹ mới khôi phục được khả năng độc lập trong các sứ mệnh có người lái.
Dù vậy, chương trình tàu con thoi vẫn được coi là nền tảng quan trọng, đặt cơ sở cho sự phát triển của ngành hàng không vũ trụ hiện đại về cả kinh nghiệm, cơ sở vật chất và nguồn cảm hứng.
Atlantis hiện được trưng bày tại khu triển lãm của Trung tâm Vũ trụ Kennedy, trở thành chứng nhân sống động cho một thời kỳ vàng son trong lịch sử khám phá không gian.
Những vết cháy xém trên thân tàu cùng đôi cánh vẫn vươn cao như chuẩn bị bay vào vũ trụ, Atlantis đứng đó như lời nhắn nhủ về khát khao khám phá không gian vĩnh cửu trong trái tim con người.
