Buzz
Dù sở hữu vẻ ngoài đáng yêu, những chú koala lại có mối liên hệ huyết thống gần gũi với một trong những loài động vật có vú nguy hiểm nhất từng tồn tại.
Trong truyền thuyết dân gian Úc, người ta kể về những câu chuyện rùng rợn về 'drop bear' (gấu rơi), một sinh vật thần thoại giống Koala nhưng to lớn và tấn công người đi đường từ trên cây. Ít ai biết rằng câu chuyện này lại có bóng dáng của một sự thật lịch sử được các nhà cổ sinh vật học khám phá.
Cuộc hội ngộ sau hàng chục triệu năm nhờ vào công nghệ tiên tiến
Một nghiên cứu quốc tế, được dẫn đầu bởi Tiến sĩ Michael Buckley từ Đại học Manchester (Anh), đã công bố bằng chứng phân tử đầu tiên xác nhận mối quan hệ họ hàng gần gũi giữa loài Koala ngày nay và Thylacoleo carnifex, hay còn gọi là 'sư tử có túi'. Đây là loài thú săn mồi có túi lớn nhất từng tồn tại ở Úc trong thời kỳ Kỷ Băng hà.
Để đạt được kết luận này, các nhà khoa học đã vượt qua một thách thức lớn: khí hậu khắc nghiệt của Úc. Nhiệt độ cao ở đây giống như một chiếc lò nung, khiến các chuỗi DNA trong hóa thạch bị phá hủy theo thời gian, làm cho các phương pháp phân tích gen truyền thống trở nên vô hiệu.
Thay vì vậy, nhóm nghiên cứu đã áp dụng một kỹ thuật tiên tiến gọi là ZooMS (Khảo cổ học động vật bằng khối phổ). Họ tập trung vào việc phân tích collagen, một loại protein cực kỳ bền vững, từ 51 mẫu xương hóa thạch được tìm thấy trong các hang động và đầm lầy ở Tasmania. Nhờ đó, họ đã có thể 'đọc' lại lịch sử tiến hóa từ những mẩu xương vỡ vụn có niên đại hơn 100.000 năm, điều mà trước đây là bất khả thi.
Chân dung người anh em khát máu
Kết quả phân tích collagen đã khiến giới khoa học phải sửng sốt: Koala và sư tử có túi có chung một tổ tiên cách đây từ 25 đến 35 triệu năm. Trái ngược với những gì người ta vẫn nghĩ, loài sư tử có túi lại có mối quan hệ xa hơn với wombat (gấu túi mũi trần).
Từ điểm xuất phát chung, hai loài đã chia ra và phát triển theo hai hướng hoàn toàn khác biệt. Koala trở thành những kẻ ăn chay hiền lành, chỉ biết nghiện lá bạch đàn, trong khi người anh em của chúng lại trở thành ác mộng của những cánh rừng rậm.
Thylacoleo carnifex, loài đã tuyệt chủng cách đây khoảng 40.000 năm, có kích thước tương đương một con sư tử châu Phi. Đây là loài săn mồi theo kiểu phục kích, với cơ bắp mạnh mẽ, hàm răng sắc nhọn và đặc biệt là bộ móng vuốt sắc bén kinh hoàng.
Nhà cổ sinh vật học Michael Archer từ Đại học New South Wales đã mô tả loài Thylacoleo sống trên cây với những móng vuốt lớn cong vút ở ngón cái: "Khi chúng tóm được con mồi, chúng sẽ xẻ toạc nạn nhân như thể rạch một chiếc xúc xích nóng".
Điều thú vị là dù chế độ ăn của chúng khác nhau, Koala vẫn giữ lại những đặc điểm nguy hiểm từ tổ tiên chung. "Bất cứ ai đã từng ôm Koala đều biết chúng không hề hiền lành. Chúng có móng vuốt cực kỳ sắc bén và có thể gây ra những vết thương nghiêm trọng", ông Archer chia sẻ.
Chìa khóa giải mã sự tuyệt chủng
Không chỉ phát hiện ra người họ hàng thất lạc của Koala, công nghệ "dấu vân tay collagen" còn giúp xác định vị trí của các loài động vật đại khổ bí ẩn khác như Zygomaturus trilobus (nặng nửa tấn) và Palorchestes azael (một sinh vật kỳ dị với vòi giống heo).
Nghiên cứu này mở ra một trang mới cho ngành cổ sinh vật học. Vào cuối kỷ Pleistocen, khoảng 90% động vật lớn tại Úc đã biến mất một cách bí ẩn. Với khả năng phân tích nhanh hàng nghìn mẫu hóa thạch vỡ vụn mà không cần DNA nguyên vẹn, các nhà khoa học giờ đây có trong tay công cụ mạnh mẽ để giải đáp câu hỏi khó: Liệu biến đổi khí hậu hay sự tác động của con người đã dẫn đến sự tuyệt chủng của những loài khổng lồ này?
Như Tiến sĩ Buckley nhận định, collagen chính là chìa khóa quan trọng giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bức tranh sinh học đa dạng và sự tiến hóa của sự sống trên Trái Đất trong những ngày đầu hình thành.
