Hướng dẫn chi tiết cách làm bánh chưng ngày Tết là chủ đề thu hút sự chú ý của rất nhiều người mỗi khi Tết đến, đặc biệt là với những ai có liên quan đến sản phẩm bánh chưng như học sinh thuyết trình, các doanh nghiệp làm video quảng cáo,... Trong bài viết này, hãy cùng Mytour tìm hiểu một cách đầy đủ và chính xác về cách làm bánh chưng ngày Tết để thuyết minh sinh động và hấp dẫn!
Khám phá những chương trình khuyến mãi Tết 2025, ưu đãi đặc biệt của Mytour dành tặng khách hàng thân thiết tại đây:
Hướng dẫn cách làm bánh chưng ngày Tết: Dàn ý chi tiết
Trước khi bước vào phần hướng dẫn cách làm bánh chưng ngày Tết, chúng ta cần tìm hiểu những thông tin cơ bản về bánh chưng như nguồn gốc, nguyên liệu cần chuẩn bị, cách sơ chế, cách gói và luộc bánh,... Tất cả những thông tin này sẽ được trình bày chi tiết trong phần tiếp theo:
Lịch sử ra đời và nguồn gốc của bánh chưng
Bánh chưng là món ăn đặc trưng của văn hóa Việt Nam, gắn liền với truyền thuyết về Lang Liêu dưới triều đại Vua Hùng thứ 6. Khi tổ chức cúng Tiên Vương, nhà vua đã triệu tập các quan Lang (con trai của vua) và truyền dạy rằng: ai tìm được lễ vật hợp ý nhà vua nhất sẽ được nhường ngôi.

Lang Liêu đã dâng lên vua hai loại bánh, một chiếc vuông tượng trưng cho đất, một chiếc tròn tượng trưng cho trời, với nhân là gạo nếp, đậu xanh và thịt. Từ đó, bánh chưng và bánh giầy đã ra đời.
Việc gói bánh chưng hiện nay đã trở thành một phần quan trọng trong Tết Nguyên Đán, thể hiện sự đoàn kết và sum vầy trong gia đình. Dù mỗi vùng miền có những biến thể về hình dáng và nhân bánh, nhưng giá trị tinh thần của bánh chưng vẫn được giữ nguyên.
Những nguyên liệu cần có để chuẩn bị làm bánh chưng
Dưới đây là danh sách những nguyên liệu cơ bản cần chuẩn bị khi làm bánh chưng trong dịp Tết:
- Gạo nếp
- Đậu xanh đã tách vỏ
- Thịt ba chỉ
- Lá dong
- Lạt dùng để buộc bánh
- Khuôn bánh
- Gia vị và các phụ gia khác: Muối, Hạt nêm, Đường, Dầu ăn, Tiêu, Hành tím, Nước mắm...

Tùy vào mỗi vùng miền và thói quen của gia đình, nguyên liệu có thể thay đổi đôi chút, nhưng những thành phần chính như gạo nếp, đậu xanh, và thịt vẫn không thể thiếu.
Chuẩn bị nguyên liệu trước khi bắt đầu gói bánh chưng
Trước khi bắt đầu quá trình gói bánh chưng, việc chuẩn bị các nguyên liệu là rất quan trọng. Dưới đây là các bước chi tiết để chuẩn bị:
Bước 1: Ngâm gạo nếp
Ngâm gạo nếp trong nước ấm pha chút muối từ 2 giờ đồng hồ hoặc nếu có thể, ngâm qua đêm. Sau khi ngâm, vớt gạo ra và xả nước sạch nhiều lần, sau đó để ráo. Việc ngâm gạo giúp gạo mềm hơn, nở đều và dễ dàng thấm gia vị.

Bước 2: Chuẩn bị đậu xanh
Ngâm đậu xanh không vỏ trong nước ấm khoảng 2-3 giờ để đậu mềm. Sau khi ngâm xong, vớt đậu ra và để ráo. Tiếp theo, bạn có thể thêm một chút muối hoặc đường vào đậu tùy theo sở thích để gia tăng hương vị.

Bước 3: Chuẩn bị thịt
Rửa sạch thịt ba chỉ và thái thành những miếng có kích thước đồng đều. Ướp thịt với hỗn hợp hành tím băm, tiêu, muối, nước mắm và một chút đường để thịt thêm phần đậm đà. Trộn đều và để thịt thấm gia vị trong khoảng 30 phút.

Bước 4: Chuẩn bị lá dong
Rửa sạch lá dong, loại bỏ những lá bị hư, vàng úa. Ngâm lá trong nước khoảng 15 phút để lá mềm và dễ dàng gói. Sau khi ngâm, vớt lá ra và để ráo. Gấp lá thành 4 phần theo chiều ngang, đo chiều dài lá sao cho vừa với kích thước khuôn. Mỗi chiếc bánh chưng cần khoảng 4 lá dong.

Sau khi hoàn tất tất cả các bước chuẩn bị, bạn đã có thể bắt đầu gói bánh chưng.
Hướng dẫn cách gói bánh chưng đẹp và chắc chắn
Gói bánh chưng là một nghệ thuật đòi hỏi sự khéo léo và tinh tế. Để có được những chiếc bánh chưng vuông vắn, đẹp mắt và chắc chắn, bạn có thể tham khảo các bước dưới đây:
Bước 1: Đầu tiên, bạn xếp 4 lá dong vào khuôn, mỗi lá gập đôi theo chiều dọc để tạo thành các nếp gấp thẳng. Đặt các lá này sao cho các đường gấp trùng khít với nhau tại 4 góc khuôn.

Bước 2: Tiếp theo, bạn cho một lớp gạo nếp mỏng đều vào các góc khuôn, tạo thành một lớp nền chắc chắn.

Bước 3: Tiếp theo, bạn lần lượt xếp lớp nhân đậu xanh, thịt đã ướp và thêm một lớp đậu xanh lên trên. Cuối cùng, phủ kín toàn bộ bề mặt bằng một lớp gạo nếp.

Bước 3: Để bánh được gói chặt, bạn gấp các mép lá dong vào trong khuôn và dùng tay miết chặt các mép lá để bánh không bị bung ra.

Tiếp theo, dùng dây lạt buộc bánh theo hình chữ thập để bánh được cố định.

Chú ý không nên buộc dây quá chặt, chỉ cần vừa đủ để giữ bánh không bị bung trong khi luộc, vì buộc quá chặt có thể khiến bánh bị nở xấu và không ngon.
Hướng dẫn luộc bánh chưng ngon, hấp dẫn
Sau khi đã hoàn thành việc gói bánh, xếp bánh chưng vào nồi luộc. Cần xếp bánh thật khít nhau để tiết kiệm không gian và giúp bánh chín đều hơn. Đổ nước ngập mặt bánh và luộc trong khoảng 5 - 8 tiếng với bánh nhỏ, lâu hơn đối với bánh lớn.

Trong suốt quá trình luộc, bạn nên thường xuyên kiểm tra và thêm nước để đảm bảo bánh luôn ngập trong nước. Khi gần hết thời gian luộc, bạn có thể mở nắp nồi và nhẹ nhàng đảo bánh để bánh chín đều hơn.

Khi bánh đã hoàn thành, vớt bánh ra khỏi nồi và ngâm vào thau nước lạnh khoảng 15-20 phút để bánh nguội nhanh và không bị nứt.
Thành phẩm và thưởng thức bánh chưng
Sau khi ngâm bánh trong nước lạnh, bạn đặt bánh lên một mặt phẳng sạch sẽ, sau đó dùng vật nặng để đè lên, ép bớt nước trong bánh. Quá trình này giúp bánh chắc chắn, không bị xốp và giữ được lâu hơn.

Thời gian ép bánh thường kéo dài từ 5-8 tiếng. Sau khoảng thời gian này, bạn sẽ có được một chiếc bánh chưng thơm ngon và chắc chắn.
Thuyết minh về cách làm bánh chưng ngày tết: Bài hoàn thiện
Bài thuyết minh về cách làm bánh chưng ngày Tết hoàn thiện tham khảo:
Phần mở bài
Bánh chưng là món ăn không thể thiếu trong mỗi dịp Tết Nguyên Đán của người Việt Nam. Mỗi khi nhắc đến Tết, không thể không nhớ đến chiếc bánh chưng xanh, biểu tượng của sự đoàn viên và đủ đầy trong năm mới. Đây cũng là linh hồn của Tết, món quà dâng lên tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và sự biết ơn.
Phần thân bài
Tục lệ gói bánh chưng, bánh dày có từ thời vua Hùng thứ 6. Khi Lang Liêu dâng lên Tiên Vương hai loại bánh, một bánh vuông tượng trưng cho đất và một bánh tròn tượng trưng cho trời. Từ thời đại Hùng Vương cho đến nay, tục lệ gói bánh chưng vẫn giữ nguyên giá trị thiêng liêng của nó.

Mặc dù thời gian có trôi qua và nhiều thế hệ đã thay đổi, nhưng cách làm bánh chưng truyền thống vẫn giữ được vẻ đẹp giản dị và gần gũi. Những nguyên liệu quen thuộc như gạo nếp thơm, lá dong xanh mướt, thịt mỡ béo ngậy và đậu xanh bùi bùi vẫn không thể thiếu trong mỗi chiếc bánh.
Gạo nếp dùng để gói bánh phải chọn loại hạt tròn, mẩy, không bị sứt sẹo và khi nấu lên sẽ dậy mùi thơm đặc trưng. Đậu xanh cần chọn hạt đều, vàng tươi, khi xay nhuyễn sẽ tạo thành lớp nhân mềm mịn. Thịt dùng cho bánh chưng thường là thịt ba chỉ hoặc thịt nạc vai, được ướp với tiêu, hành, nước mắm để tạo thêm hương vị đậm đà.
Lá dong không thể thiếu, là chiếc áo xanh tươi mát cho chiếc bánh. Chọn lá dong phải tươi non, gân lá rõ ràng và màu xanh đậm. Sau khi mua về, lá dong cần được rửa sạch và loại bỏ phần cuống già để bánh có mùi thơm và ngon hơn.

Để tạo ra một chiếc bánh chưng ngon, công đoạn gói bánh cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Lá dong phải chọn loại tốt, gạo nếp ngâm đủ thời gian, nhân bánh phải được gia vị vừa vặn. Sau khi chuẩn bị xong mọi nguyên liệu, chúng ta bắt đầu bước gói bánh.
Mỗi chiếc bánh chưng là một tác phẩm nghệ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo của người gói. Từ việc xếp lá dong, cho nhân vào cho đến việc buộc lạt, mọi công đoạn đều cần sự chăm chút để tạo ra những chiếc bánh vuông vắn, hoàn hảo. Người gói sẽ khéo léo gấp bốn góc lá dong vào khuôn, lót một lớp gạo nếp tạo nền vững chắc. Sau đó, lần lượt cho nhân đậu xanh, thịt đã ướp, rồi một lớp đậu xanh nữa vào giữa khuôn. Cuối cùng, phủ một lớp gạo nếp để hoàn thiện chiếc bánh.
Một trong những công việc đặc trưng của ngày Tết cổ truyền chính là việc luộc bánh chưng. Để bánh đạt được độ dẻo, tơi và bùi, quá trình luộc phải kéo dài từ năm đến tám tiếng đồng hồ.

Trong khi luộc, cần phải chú ý bổ sung nước khi thấy nồi cạn. Việc luộc bánh chưng không chỉ là nấu ăn mà còn là dịp để gia đình tụ họp, quây quần bên nhau, cùng chia sẻ những câu chuyện, những niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống. Đây là lúc tình cảm gia đình thêm gắn bó, không khí đoàn viên đầy ấm cúng, cầu chúc một năm mới an lành, hạnh phúc và sung túc.
Sau một thời gian luộc, bánh chưng bắt đầu chín vàng và tỏa ra hương thơm quyến rũ. Mỗi chiếc bánh được nâng niu và lấy ra khỏi nồi, rồi được gói lại bằng những lá dong tươi xanh, giữ trọn hương vị đậm đà.
Khi được đặt lên bàn thờ, những chiếc bánh chưng trở thành những món quà quý giá, là biểu tượng của lòng thành kính mà con cháu dâng lên tổ tiên. Bánh chưng không chỉ là món ăn đặc trưng của ngày Tết mà còn là món quà đầy ý nghĩa gửi đến người thân, bạn bè. Mỗi chiếc bánh chưng mang theo tấm lòng thành, những lời chúc tốt đẹp và tình cảm ấm áp của người tặng.

Trong không gian bữa cơm ngày Tết, khi cả gia đình sum vầy, cùng thưởng thức những miếng bánh chưng thơm ngon, không khí trở nên ấm áp, đầy tình cảm. Hương vị của bánh chưng gợi nhớ những kỷ niệm đẹp, những giây phút gắn bó, ấm cúng bên người thân.
Phần kết bài
Tóm lại, bánh chưng không chỉ là món ăn, mà còn là một phần không thể thiếu trong nền văn hóa ẩm thực Việt Nam. Công đoạn làm bánh chưng và nghi lễ dâng bánh đã trở thành một nét đẹp truyền thống, được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Thông qua đó, chúng ta thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên và bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu của dân tộc.
Mỗi khi Tết đến, xuân về, bánh chưng trở thành biểu tượng thiêng liêng của sự sum vầy, kết nối tình cảm giữa các thế hệ, là sợi dây gắn bó không thể thiếu trong mọi gia đình.
