Buzz
Một nghiên cứu gần đây của NASA chỉ ra rằng Ceres, hành tinh lùn, từng có nguồn năng lượng hóa học, nước mặn và các phân tử hữu cơ. Mặc dù chưa thể khẳng định sự sống đã tồn tại ở đây, phát hiện này cho thấy Ceres trong quá khứ có thể từng là môi trường thuận lợi cho sự sống.
Trước đây, việc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất chủ yếu tập trung vào Sao Hỏa hoặc các vệ tinh băng giá của các hành tinh lớn. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới của NASA đang mở rộng hướng nghiên cứu, khi phát hiện rằng Ceres, hành tinh lùn giữa Sao Hỏa và Sao Mộc, từng có những điều kiện lý tưởng cho sự sống.
Nghiên cứu, được công bố trên tạp chí Science Advances, chỉ ra rằng Ceres đã từng có nguồn năng lượng hóa học, một yếu tố quan trọng đối với sự sống. Dù chưa có bằng chứng rõ ràng về sự tồn tại của sinh vật, các nhà khoa học vẫn cho rằng điều kiện trên Ceres trong quá khứ có thể đủ để hỗ trợ sự sống.
Ngày nay, Ceres là một hành tinh lạnh lẽo và hoang vu, với bề mặt đầy muối và băng. Tuy nhiên, dữ liệu từ tàu vũ trụ Dawn của NASA (2015-2018) đã tiết lộ một lịch sử hoàn toàn khác. Dawn phát hiện ra những mảng sáng kỳ lạ trên bề mặt, được nhận diện là muối do nước mặn cổ đại bốc hơi. Dưới lớp vỏ, các phép đo chỉ ra sự tồn tại của một đại dương đóng băng chứa nước mặn và các phân tử hữu cơ.
Những phát hiện này đã giúp Ceres chuyển mình từ một hành tinh ít được chú ý thành một ứng viên sáng giá trong cuộc tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất. Các nhà nghiên cứu cho rằng sự kết hợp giữa nước, hợp chất hữu cơ và năng lượng là một điều kiện cực kỳ quan trọng và hiếm gặp.
Nhóm nghiên cứu do Sam Courville, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học bang Arizona, dẫn đầu đã sử dụng các mô hình mô phỏng để tái dựng quá trình tiến hóa nhiệt và hóa học trong lòng Ceres. Kết quả cho thấy, cách đây từ 2,5 đến 4 tỷ năm, quá trình phân rã phóng xạ trong lõi đá đã tạo ra đủ nhiệt để duy trì các dòng thủy nhiệt.
Các dòng nước nóng chứa khoáng chất này được cho là đã di chuyển lên đại dương dưới lớp vỏ Ceres. Tương tự như các miệng phun thủy nhiệt dưới đáy đại dương trên Trái Đất, nơi vi sinh vật sống nhờ vào năng lượng hóa học thay vì ánh sáng, môi trường này có thể là nơi sinh sống của những sinh vật vi mô.
Sự giống nhau này đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới khoa học. Theo Courville, khi nước nóng từ sâu trong lòng thiên thể tiếp xúc với đại dương, nó tạo ra nguồn năng lượng hóa học phong phú đủ để duy trì các dạng sống vi sinh. Nếu quá trình này đã từng xảy ra trên Ceres, khả năng tồn tại sự sống trong quá khứ không thể loại trừ.
Tuy nhiên, Ceres cũng có những đặc điểm khác biệt so với các thế giới băng giá như Europa hay Enceladus. Không chịu tác động thủy triều từ hành tinh khổng lồ gần kề, Ceres đã dần mất đi nguồn nhiệt nội tại khi quá trình phân rã phóng xạ suy yếu. Hiện tại, chỉ còn những túi nước mặn nhỏ bị chôn vùi dưới lớp băng dày, trong khi nhiệt độ bề mặt cực kỳ lạnh giá.
Điều này khiến khả năng tồn tại sự sống hiện tại trên Ceres gần như không thể. Tuy nhiên, giá trị của phát hiện này không chỉ ở hiện tại, mà còn ở việc cung cấp cái nhìn tổng thể về quá khứ của hệ Mặt Trời. Ceres có thể đại diện cho một loại thiên thể phổ biến trong giai đoạn đầu hình thành hệ hành tinh – những thế giới băng giá nhỏ nhưng đầy tiềm năng sinh học.
Nhóm nghiên cứu cho rằng có thể nhiều mặt trăng, hành tinh lùn và tiểu hành tinh khác cũng đã trải qua một giai đoạn tương tự. Nếu đúng như vậy, sự sống ngoài Trái Đất có thể đã xuất hiện ở nhiều nơi hơn chúng ta tưởng, không chỉ ở những khu vực xa xôi mà ngay cả gần Trái Đất.
Mặc dù chưa đưa ra câu trả lời cuối cùng, nghiên cứu về Ceres đã mở rộng tầm nhìn của con người về khả năng tồn tại sự sống ở những nơi mà trước đây chúng ta ít ngờ tới. Các sứ mệnh thăm dò trong tương lai có thể tìm kiếm dấu vết còn sót lại, nhằm làm sáng tỏ liệu Ceres từng là một thế giới sống động trước khi trở thành hành tinh lùn lạnh lẽo như ngày nay.
