Buzz
Mặc dù cuộc nghiên cứu phải dừng lại đột ngột, nhưng những phát hiện thu được lại mang đến kết quả vô cùng ấn tượng.
Một tàu ngầm không người lái đã thực hiện nhiệm vụ khảo sát dưới đáy Nam Cực, nơi ẩn chứa nhiều bí mật. Những hình ảnh chi tiết cho thấy cách các thềm băng tan chảy từ dưới đáy, trước khi biến mất mà không để lại dấu vết. Theo báo cáo từ Earth.com, phương tiện tự hành có tên Ran đã lập bản đồ các cấu trúc phức tạp dưới Thềm băng Dotson ở Tây Nam Cực trước khi mất liên lạc ở độ sâu khoảng 30km.
Dự án này do Anna Wåhlin từ Đại học Gothenburg dẫn đầu, với mục tiêu nghiên cứu cách các dòng hải lưu làm xói mòn các thềm băng và ảnh hưởng đến các sông băng. Tàu tự hành Ran đã hoạt động dưới thềm băng Dotson gần một tháng vào năm 2022, khảo sát khu vực rộng 140km2 mà trước đây chưa từng được nghiên cứu trực tiếp.
Rất ít tàu lặn tự hành (AUV) trên thế giới có thể đạt được độ chính xác và khả năng điều hướng như tàu Ran. Được trang bị sonar âm thanh độ phân giải cao và các thiết bị lập bản đồ khác, Ran đã giúp các nhà khoa học tạo ra bản đồ chi tiết, khám phá những khu vực dưới nước chưa từng được nghiên cứu.
Những phát hiện của tàu ngầm đã thay đổi những hiểu biết trước đây về quá trình tan chảy băng. Các bản đồ sonar cho thấy các cao nguyên bằng phẳng, các bậc thang xếp chồng lên nhau, những kênh trơn tru và những hố lớn hình giọt nước khoét vào băng từ dưới đáy. Một số hố dài đến 305m và sâu hơn 48m. Những đặc điểm này chưa bao giờ được biết đến trước khi tàu Ran thực hiện nhiệm vụ.
Các mô hình trước đây chỉ ra sự tan chảy không đồng đều do dòng hải lưu gây ra, với nước sâu ấm từ vùng cực chảy vào khoang bên dưới thềm băng Dotson. Tuy nhiên, các phép đo của Ran cho thấy sự xói mòn mạnh mẽ hơn ở phía tây thềm lục địa, nơi các dòng hải lưu nhanh hơn tạo ra sự nhiễu loạn và làm bào mòn lớp băng, đẩy nhanh quá trình mỏng đi.
Ở phía đông, các dòng chảy chậm hơn đã tạo ra những bậc thềm, có thể được hình thành khi nước ấm hơn dần dần bóc tách các lớp băng qua nhiều năm.
Ran cũng đã ghi lại hình ảnh các vết nứt xuyên suốt toàn bộ độ dày của thềm băng. Một số vết nứt, xuất hiện từ những năm 1990, đã bị mở rộng và làm mịn ở phần đáy do quá trình tan chảy. Những vết nứt này hoạt động như các kênh ngầm, dẫn nước ấm thấm sâu vào băng, gây ra các hiện tượng phá hủy chưa từng được phát hiện trước đây.
Cùng với dữ liệu từ vệ tinh, những phát hiện này giúp lý giải tại sao Tây Nam Cực lại mất băng nhanh đến vậy. Khu vực này đã góp phần làm tăng mực nước biển toàn cầu hơn 1,5cm kể từ cuối những năm 1970. Khi các thềm băng nổi trở nên mỏng hoặc suy yếu, chúng không còn đủ sức giữ vững các sông băng nội địa, tạo điều kiện để các sông băng này nhanh chóng chảy ra đại dương.
Nhiệm vụ đột ngột kết thúc khi Ran không quay lại sau lần lặn tiếp theo nhằm mở rộng phạm vi lập bản đồ. Do không thể liên lạc trực tiếp dưới lớp băng dày hàng trăm mét, nhóm nghiên cứu chỉ biết chờ đợi. Tàu ngầm không bao giờ nổi lên mặt nước, và không có tín hiệu hay mảnh vỡ nào được phát hiện. Nguyên nhân có thể là do hỏng hóc máy móc hoặc va chạm với các gờ băng ngầm.
Mặc dù gặp tổn thất, những nhiệm vụ trước đó của Ran đã giúp thay đổi nhận thức của các nhà khoa học về cách băng và đại dương tương tác dưới Nam Cực. Các bản đồ chi tiết tiết lộ một cảnh quan ẩn giấu gồm các bậc thềm, kênh rạch và vết nứt có ảnh hưởng lớn đến quá trình tan chảy. Đối với những nhà nghiên cứu đang cố gắng dự đoán mực nước biển dâng trong tương lai, dữ liệu cuối cùng của Ran mang đến cái nhìn quý giá về những quá trình trước đây hoàn toàn ngoài tầm quan sát.
