(Mytour) Chánh niệm và thiền định có rất nhiều mặt tối ít được đề cập, khiến nhiều người không đề phòng và dẫn đến những vấn đề tâm lý nghiêm trọng, như loạn thần, ảnh hưởng đến cuộc sống họ.
Chánh niệm và thiền định đã trở thành xu hướng phổ biến trong cộng đồng chăm sóc sức khỏe, với nhiều người coi đây là liệu pháp giảm căng thẳng và điều trị các vấn đề tâm lý.
Mặc dù những lợi ích của các phương pháp này được ghi nhận rộng rãi, nhưng cũng tồn tại một mặt tối ít ai nhắc tới.

1. Những mặt tối ít người biết về chánh niệm và thiền định
Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng, đối với một số người, chánh niệm và thiền định có thể gây ra những tác dụng phụ tâm lý không lường trước được.
Những phát hiện này kêu gọi chúng ta cần nhận thức rõ hơn về các nguy cơ ít được chú ý liên quan đến phương pháp này. Nghiên cứu đã xác nhận rằng chánh niệm và thiền định thường có một mặt tối bị lãng quên.
Những phát hiện này kêu gọi chúng ta cần nhận thức rõ hơn về các nguy cơ ít được chú ý liên quan đến phương pháp này. Nghiên cứu đã xác nhận rằng chánh niệm và thiền định thường có một mặt tối bị lãng quên.
Chánh niệm là một phương pháp thiền đơn giản dựa trên các nguyên lý Phật giáo, tập trung vào việc sống trọn vẹn trong từng khoảnh khắc và quan sát các giác quan, suy nghĩ, cảm xúc mà không phán xét.
Việc thực hành chánh niệm có thể giúp giảm căng thẳng, nâng cao khả năng tập trung và ổn định cảm xúc. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây cho thấy các phương pháp này cũng tiềm ẩn những tác dụng phụ không mong muốn.
Một nghiên cứu vào năm 2022, được công bố trên tạp chí Psychotherapy Research, cho thấy trong số 953 người tham gia thiền định thường xuyên tại Mỹ, "hơn 10% đã gặp phải những tác dụng phụ nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống và kéo dài ít nhất một tháng".
Một nghiên cứu khác, công bố vào năm 2020, cho thấy lo âu và trầm cảm là những tác dụng phụ phổ biến nhất.
Ngoài ra, các triệu chứng khác như loạn thần, ảo tưởng, ảo giác thính giác hoặc thị giác, phân ly, mất nhân cách, sợ hãi hay hoảng loạn cũng được ghi nhận.
Việc thực hành chánh niệm có thể giúp giảm căng thẳng, nâng cao khả năng tập trung và ổn định cảm xúc. Tuy nhiên, nghiên cứu gần đây cho thấy các phương pháp này cũng tiềm ẩn những tác dụng phụ không mong muốn.
Dù chánh niệm mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng ít ai được cảnh báo về các tác dụng phụ tiêu cực tiềm ẩn.
Những bằng chứng về các tác dụng phụ này đã được ghi nhận từ khá lâu.
Một nghiên cứu vào năm 2022, được công bố trên tạp chí Psychotherapy Research, cho thấy trong số 953 người tham gia thiền định thường xuyên tại Mỹ, "hơn 10% đã gặp phải những tác dụng phụ nghiêm trọng, ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống và kéo dài ít nhất một tháng".
Một nghiên cứu khác, công bố vào năm 2020, cho thấy lo âu và trầm cảm là những tác dụng phụ phổ biến nhất.
Ngoài ra, các triệu chứng khác như loạn thần, ảo tưởng, ảo giác thính giác hoặc thị giác, phân ly, mất nhân cách, sợ hãi hay hoảng loạn cũng được ghi nhận.
2. Nguyên nhân gây ra các 'tác dụng phụ'
Nhà tâm lý học lâm sàng Arnold Lazarus đã từng phát biểu trong một bài báo năm 1976 rằng, nếu không thực hành một cách cẩn thận, thiền có thể dẫn đến 'những vấn đề tâm lý nghiêm trọng như trầm cảm, kích động, và thậm chí là tâm thần phân liệt'.
Một trong những nguyên nhân chính của vấn đề là chánh niệm đã bị thương mại hóa, với các lý thuyết được trích dẫn trong sách, ứng dụng và video. Những 'huấn luyện viên' tự phong đang tìm cách bán các khóa học hay tài liệu về chánh niệm mà bản thân họ lại không thực sự hiểu rõ về nó.
Ronald Purser, giáo sư quản lý và tác giả của cuốn sách "McMindfulness", cho rằng chánh niệm đã trở thành một dạng 'tâm linh tư bản'.
Ông viết: "Chánh niệm hiện nay đã trở thành một ngành công nghiệp trị giá 4 tỷ đô la, được truyền bá nhờ vào sự cường điệu của phương tiện truyền thông và chiến lược tiếp thị sắc sảo của giới tinh hoa trong phong trào này".
Ông viết: "Chánh niệm hiện nay đã trở thành một ngành công nghiệp trị giá 4 tỷ đô la, được truyền bá nhờ vào sự cường điệu của phương tiện truyền thông và chiến lược tiếp thị sắc sảo của giới tinh hoa trong phong trào này".
Tuy nhiên, Purser cũng thừa nhận rằng 'Chắc chắn có những khía cạnh đáng giá trong việc thực hành chánh niệm. Việc loại bỏ những suy nghĩ tiêu cực sẽ giúp giảm căng thẳng, lo âu kéo dài và nhiều căn bệnh khác'.
Tuy nhiên, tác dụng phụ không phải đến từ bản thân thực hành, mà xảy ra khi không được sử dụng đúng cách, và mọi thứ sẽ trở nên nghiêm trọng. Điều này tương tự như cách mà những người có ảnh hưởng về sức khỏe và thể hình đưa ra lời khuyên không phải lúc nào cũng an toàn, vì họ thiếu kiến thức chuyên sâu và đào tạo bài bản.
Tuy nhiên, tác dụng phụ không phải đến từ bản thân thực hành, mà xảy ra khi không được sử dụng đúng cách, và mọi thứ sẽ trở nên nghiêm trọng. Điều này tương tự như cách mà những người có ảnh hưởng về sức khỏe và thể hình đưa ra lời khuyên không phải lúc nào cũng an toàn, vì họ thiếu kiến thức chuyên sâu và đào tạo bài bản.
Sự thiếu cảnh báo đối với người tiêu dùng về các tác dụng phụ tiềm ẩn liên quan đến chánh niệm và thiền định đã gióng lên những hồi chuông cảnh tỉnh về mặt đạo đức.
3. Chấm dứt việc thương mại hóa chánh niệm và thiền

Mặt tối của chánh niệm và thiền định không phải ai cũng nhận thức được, bởi vì những lợi ích của chúng được ca ngợi nhiều hơn là những cảnh báo.
Với giá trị ngành công nghiệp lên đến tỷ đô, không có gì khó hiểu khi nhiều người muốn 'khai thác' nó. Tuy nhiên, việc biến chánh niệm thành một mặt hàng đã làm dấy lên một cuộc tranh luận quan trọng: Liệu có đạo đức khi dạy chánh niệm hay bán sản phẩm chánh niệm mà không đề cập đến những tác dụng phụ tiềm ẩn?
Mặc dù chánh niệm và thiền có nguồn gốc từ Phật giáo, nhưng chúng đã bị những 'chuyên gia' tự phong thương mại hóa, bỏ qua các giá trị đạo đức kèm theo và mục đích giải thoát khỏi sự bám víu vào bản ngã sai lầm, đồng thời khuyến khích lòng trắc ẩn đối với tất cả chúng sinh.
Với giá trị ngành công nghiệp lên đến tỷ đô, không có gì khó hiểu khi nhiều người muốn 'khai thác' nó. Tuy nhiên, việc biến chánh niệm thành một mặt hàng đã làm dấy lên một cuộc tranh luận quan trọng: Liệu có đạo đức khi dạy chánh niệm hay bán sản phẩm chánh niệm mà không đề cập đến những tác dụng phụ tiềm ẩn?
Mặc dù chánh niệm và thiền có nguồn gốc từ Phật giáo, nhưng chúng đã bị những 'chuyên gia' tự phong thương mại hóa, bỏ qua các giá trị đạo đức kèm theo và mục đích giải thoát khỏi sự bám víu vào bản ngã sai lầm, đồng thời khuyến khích lòng trắc ẩn đối với tất cả chúng sinh.
Điều này không có nghĩa là bạn phải từ bỏ hoàn toàn việc thực hành thiền và chánh niệm, nhưng đây là một lời nhắc nhở quan trọng để bạn nhận thức rõ ràng về những rủi ro, đặc biệt khi bạn làm theo những người không thực sự hiểu rõ về chúng.
Bạn cần tìm hiểu kỹ về người hướng dẫn thiền của mình, họ là ai, cuộc sống của họ ra sao, và liệu họ có thực sự xứng đáng để bạn theo học và thực hành hay không.
Cũng giống như mọi vấn đề liên quan đến sức khỏe và thể chất, bạn nên nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi làm theo một cách mù quáng. Điều này áp dụng cho tất cả mọi thứ, từ vitamin cho đến các phương pháp chăm sóc sức khỏe toàn diện khác.
Bạn cần tìm hiểu kỹ về người hướng dẫn thiền của mình, họ là ai, cuộc sống của họ ra sao, và liệu họ có thực sự xứng đáng để bạn theo học và thực hành hay không.
Cũng giống như mọi vấn đề liên quan đến sức khỏe và thể chất, bạn nên nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi làm theo một cách mù quáng. Điều này áp dụng cho tất cả mọi thứ, từ vitamin cho đến các phương pháp chăm sóc sức khỏe toàn diện khác.
