Lễ tiễn ông Công ông Táo về trời: Khám phá ý nghĩa qua lời dạy của Đức Phật

(Mytour) Trong văn hóa dân gian Việt Nam, hình ảnh ông Táo thường gắn liền với câu chuyện về hai ông một bà. Tuy nhiên, theo quan điểm của vị thượng tọa, nghi lễ cúng ông Táo mang giá trị ý nghĩa vô cùng thiết thực và sâu sắc.

Hàng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp, người Việt lại háo hức cảm nhận không khí Tết đang đến gần qua nghi lễ tiễn ông Táo về trời. Hầu hết chúng ta đều biết rằng nguồn gốc của ông Táo xuất phát từ câu chuyện về hai ông và một bà.

Người Việt tin rằng, hàng ngày ông Táo lặng lẽ ghi chép lại những việc thiện cũng như lỗi lầm của mỗi người để báo cáo lên trời vào ngày 23 tháng Chạp. Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ giáo lý của Đức Phật, ý nghĩa của việc này sẽ được hiểu như thế nào?

Thượng tọa Thích Trí Chơn, Phó trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN, Trưởng ban Văn hóa Phật giáo TP.HCM, viện chủ tu viện Khánh An (Q.12, TP.HCM) chia sẻ rằng, Đức Phật không đề cao việc thờ phụng một vị thần cụ thể nào, nhưng Ngài dạy con người phải sống với lòng biết ơn và tri ân.

Dù chỉ là một ngọn cỏ nhỏ bé cũng mang lại cho ta lượng oxy để hít thở, một đám mây thoáng qua cũng có thể trở thành nguồn nước quý giá... Vì vậy, mọi thứ xung quanh ta, dù trực tiếp hay gián tiếp, đều đáng để chúng ta bày tỏ lòng biết ơn. Con người sống với lòng biết ơn chính là con người hạnh phúc.

Theo thượng tọa Thích Trí Chơn, người Việt có quan niệm rằng ông Táo ở trong nhà suốt năm, chứng kiến mọi hành động tốt xấu của từng thành viên trong gia đình. Đây là hình ảnh được dân gian hóa từ những giá trị đạo đức và văn hóa.

"Thực tế, ngay trong bữa cơm gia đình hàng ngày, niềm vui hay nỗi buồn, điều thiện hay điều ác đều được thể hiện rõ ràng. Ngay trong ngôi nhà này, mọi việc tốt xấu chúng ta làm đều hiển hiện. Thước đo cho tất cả chính là ngọn lửa chân lý, giúp mỗi người nhận ra đúng sai, phải trái. Đó mới là điều quan trọng, chứ không phải việc có một ông Táo bay lên trời để báo cáo với thiên đình", thượng tọa chia sẻ.

Theo góc nhìn thực tế và sâu sắc hơn, viện chủ tu viện Khánh An chia sẻ rằng, khi nhắc đến ông Táo là nhắc đến lửa, và lửa lại gợi nhớ về ánh sáng.

Ban ngày, mặt trời chiếu sáng giúp chúng ta bước đi. Ban đêm, ánh trăng tỏa sáng, và những đêm không trăng, chúng ta cần ngọn đèn để soi đường. Ngay cả người khiếm thị, theo lời dạy của ông bà xưa, cũng nên cầm đèn để người khác nhìn thấy mà tránh đường.

Thứ hai, lửa còn mang ý nghĩa của hơi ấm. Ngày xưa, ông bà ta sống ở núi rừng, làng quê, mỗi khi trời lạnh giá, chỉ cần đốt một bếp lửa hoặc chậu than là cả căn nhà trở nên ấm áp. Khi lửa tàn, than còn lại được đặt dưới gầm giường để sưởi ấm cho ông bà, cha mẹ.

Ý nghĩa thứ ba của lửa là duy trì sự sống, vì mỗi gia đình đều có bếp lửa để nấu nướng thức ăn hàng ngày.

Ý nghĩa thứ tư của lửa là sự sum họp. Người Việt xưa dù ban ngày bận rộn với công việc riêng, nhưng tối đến lại quây quần bên bếp lửa, dưới ánh nến, cùng nhau dùng bữa. Điều này thể hiện sự gắn kết và đoàn tụ của gia đình.

Dù chỉ là một mâm cơm đơn giản, nó cũng đủ để thể hiện niềm hạnh phúc của mỗi thành viên trong gia đình. "Khi mâm cơm thiếu vắng một người thân, ta cảm thấy bữa ăn không còn trọn vẹn, tình thương cũng không đủ đầy. Ngày nay, hình ảnh sum họp ấy dần biến mất vì mỗi người phải bươn chải khắp nơi, dù không xa quê nhưng vì công việc mà mỗi người một bát cơm ăn vội. Thậm chí, nhiều người vừa ăn vừa dán mắt vào điện thoại, ti vi, chìm đắm trong thế giới ảo của công nghệ, khiến khoảng cách giữa người thân ngày càng xa cách", thượng tọa Thích Trí Chơn chia sẻ.