Buzz
Nếu một người vô tình bị cá voi nuốt vào bụng và mang theo dao sắc, liệu họ có cơ hội cứu sống mình? Các nhà khoa học trả lời ngắn gọn: Gần như không thể. Và lý do cho điều này phức tạp hơn rất nhiều so với tưởng tượng của chúng ta.
Trong tưởng tượng của nhiều người, đặc biệt là khi xem phim phiêu lưu hoặc đọc các câu chuyện dân gian, viễn cảnh một người bị cá voi nuốt và dùng dao sắc rạch bụng để thoát ra nghe có vẻ đầy kịch tính và khả thi. Nhưng thực tế, liệu điều này có thể xảy ra không?
Trước tiên, cần phải hiểu rằng việc con người bị cá voi nuốt chửng là một kịch bản cực kỳ hiếm hoi. Mặc dù những loài cá voi lớn nhất trên thế giới có kích thước khổng lồ đủ để khiến con người trở nên nhỏ bé, nhưng phần lớn chúng không "thiết kế" để ăn thịt người.
Cá voi xanh, loài động vật lớn nhất hành tinh, có thể dài hơn 30 mét và nặng tương đương hàng nghìn người cộng lại, nhưng hệ tiêu hóa của chúng chỉ phù hợp với những sinh vật nhỏ bé như nhuyễn thể hoặc tôm. Miệng khổng lồ của cá voi xanh không thể nuốt con người, vì thực quản của chúng chỉ rộng khoảng 25 cm, tương đương đường kính quả bóng rổ. Thậm chí nếu cố gắng, chúng cũng không thể nuốt được cơ thể người trưởng thành.
Các loài cá voi có răng, vốn được xem là "dữ tợn" vì sở hữu răng sắc bén và lực cắn mạnh, lại không có sự khác biệt lớn. Cá voi sát thủ (orca), dù mang tên gọi "kẻ giết cá voi", thực tế chưa từng có trường hợp tấn công hay ăn thịt người trong tự nhiên. Chúng thông minh, có tính xã hội cao và thức ăn yêu thích là cá hoặc hải cẩu. Con người, cả về kích thước lẫn mùi vị, không nằm trong thực đơn của chúng.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là mọi loài cá voi đều "an toàn" tuyệt đối. Trong đại dương rộng lớn, có một loài cá voi duy nhất được xem là có khả năng nuốt trọn một người: cá nhà táng. Với chiều dài có thể lên tới 18 mét và hàm chứa răng dài tới 20 cm, cá nhà táng là loài săn mồi thực thụ, thường ăn mực khổng lồ, loài có thể dài hơn 10 mét. Các mẫu vật cho thấy mực khổng lồ đã được tìm thấy gần như nguyên vẹn trong dạ dày cá nhà táng, chứng minh sức mạnh nuốt của chúng thật sự mạnh mẽ. Vì vậy, về lý thuyết, việc con người lọt vào miệng cá voi này là hoàn toàn khả thi.
Câu chuyện nổi tiếng nhất về khả năng sống sót khi bị cá voi nuốt là của thủy thủ James Bartley vào năm 1891. Nhiều bài báo thời đó cho rằng Bartley đã bị cá voi nuốt, sống sót trong bụng cá voi suốt 36 giờ trước khi được đồng đội cứu ra bằng cách mổ bụng con cá.
Tuy nhiên, sau khi các nhà sử học và khoa học kiểm chứng, câu chuyện này nhanh chóng bị xem là một giai thoại hơn là sự thật. Không có bất kỳ ghi chép chính thức nào về James Bartley trong chuyến tàu vào thời điểm đó. Thêm vào đó, axit dạ dày của cá voi mạnh đến mức có thể làm tan cơ thể con người trong thời gian ngắn, khiến việc Bartley sống sót gần hai ngày trong dạ dày cá voi là điều khó tin từ góc độ khoa học.
Vậy nếu một người thực sự bị cá voi nuốt chửng, điều gì sẽ xảy ra? Ngay khi vào miệng cá voi, người đó sẽ đối mặt với những chiếc răng sắc nhọn như dao, có thể dài tới 20cm ở cá nhà táng. Một cú cắn nhẹ có thể khiến cơ thể người bị thương nặng, thậm chí gãy nát.
Giả sử người đó may mắn sống sót, họ sẽ bị kéo xuống thực quản, một không gian hẹp, tối tăm, nóng và đầy áp lực. Khí trong thân cá voi chủ yếu là metan, không phải oxy, khiến việc thở gần như là điều không thể.
Khi đến dạ dày, tình hình trở nên tồi tệ hơn. Cá voi có tới bốn dạ dày, và axit trong đó đủ mạnh để phân hủy cơ thể con người. Lớp da cá voi rất dày, có thể lên đến 50cm, cộng với mỡ và lớp da cứng, nên ngay cả khi người bị nuốt mang theo dao sắc, việc rạch thủng lớp da này bằng tay là điều không thể. Trong môi trường thiếu oxy, ánh sáng, áp lực cao và axit ăn mòn, cơ hội sống sót gần như không có.
Tuy vậy, vẫn có một hy vọng mong manh đã xảy ra trong thực tế: cá voi nhả ra. Năm 2007, nhiếp ảnh gia người Đức Rainer Schimpf đã bị một con cá voi Bryde hút vào miệng khi đang ghi hình ngoài khơi Nam Phi. Chỉ vài giây sau, con cá voi nhận ra vật thể lạ, lập tức nhả anh ra khỏi miệng.
Đây là phản ứng tự nhiên: cá voi thường phun ra những gì chúng cho là không ăn được hoặc không phù hợp với thực quản. Điều này giải thích tại sao không ít người thoát chết khi bị nuốt vào miệng cá voi - đơn giản là cá voi không muốn nuốt họ.
Nếu không may rơi vào tình huống hiểm nghèo như vậy, con người có thể làm gì để tăng cơ hội sống sót? Một vài lời khuyên từ khoa học, dù không chắc chắn, nhưng vẫn đáng để ghi nhớ.
Đầu tiên, hãy cuộn cơ thể lại như một quả bóng, giảm tối đa bề mặt tiếp xúc để tránh bị răng cá voi cắn vào. Giữ bình tĩnh cực kỳ quan trọng, vì hoảng loạn sẽ làm mất phương hướng và khiến bạn dễ bị nuốt sâu hơn. Nếu có thể, hãy cố bám vào bất kỳ điểm tựa nào trong miệng cá voi để tránh bị cuốn xuống dạ dày.
Nếu bạn mang theo thiết bị như bình oxy hoặc đồ lặn chống axit trong các chuyến thám hiểm biển, cơ hội sống sót sẽ tăng lên. Trong tình huống xấu nhất, người bị nuốt có thể hy vọng cá voi sẽ nhận ra "con mồi lạ" và nôn ra.
Dù vậy, tất cả vẫn chỉ là giả thuyết trong một tình huống cực kỳ hiếm gặp. Sự thật là cá voi không coi con người là thức ăn, và khả năng bị cá voi ăn thịt còn thấp hơn cả nguy cơ bị sét đánh.
Trong trường hợp xấu nhất nếu bị nuốt thật sự, con dao trong tay gần như không có tác dụng gì. Thay vì mạo hiểm vào những vùng biển nguy hiểm hoặc cố gắng "tự giải cứu" như trong phim, điều quan trọng nhất vẫn là tránh xa môi trường nguy hiểm, tuân thủ các quy định an toàn và hiểu rõ cách các loài sinh vật biển khổng lồ này hoạt động.
