Buzz
Đối với con người, việc đánh răng là một thói quen không thể thiếu, nhưng bên cạnh đó, việc điều chỉnh chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe răng miệng. Đối với động vật, việc duy trì một môi trường sống tự nhiên cùng chế độ ăn hợp lý chính là yếu tố quyết định giúp chúng khỏe mạnh mà không cần đến việc đánh răng.
Đánh răng hàng ngày là một phần quan trọng trong cuộc sống của con người, giúp duy trì sức khỏe răng miệng và ngăn ngừa bệnh tật. Tuy nhiên, điều này lại không phải là nhu cầu đối với phần lớn các loài động vật. Chú tinh tinh bonobo với nụ cười hoàn hảo là một minh chứng thú vị khiến nhiều người phải thắc mắc tại sao động vật không cần đánh răng trong khi chúng ta lại không thể thiếu. Để giải đáp câu hỏi này, bác sĩ nha khoa Peter Kertesz, người có nhiều năm kinh nghiệm trong việc chăm sóc răng miệng cho động vật tại ZSL London Zoo và nhiều cơ sở khác trên thế giới, đã chia sẻ những câu chuyện thú vị từ công việc của mình.
Chăm sóc răng miệng cho động vật hoang dã
Peter Kertesz là một trong số ít bác sĩ nha khoa trên thế giới chuyên chăm sóc răng cho các loài động vật, từ mèo, voi, hổ đến cá heo và lười. Hành trình trở thành 'nha sĩ động vật' của ông bắt đầu tình cờ khi nhận được cuộc gọi yêu cầu chữa răng cho một chú mèo nhỏ. Kể từ đó, công việc này dần trở thành đam mê. Ông chia sẻ: ‘Nếu tiếp tục làm điều này, tôi muốn mình trở thành người được trang bị tốt nhất trên thế giới.’
Cùng với y tá nha khoa Monika Mazurkiewicz, Kertesz đã chăm sóc răng miệng cho hàng trăm loài động vật. Danh sách bệnh nhân của ông bao gồm những loài động vật hiếm như khỉ đột, cá heo, hải mã, hà mã lùn và tê giác. Công việc này không chỉ đòi hỏi kỹ năng chuyên môn mà còn yêu cầu sự hiểu biết sâu sắc về môi trường sống và thói quen tự nhiên của từng loài.
Tại sao động vật không cần đánh răng?
Kertesz giải thích rằng hầu hết các loài động vật không bị sâu răng như con người do chế độ ăn tự nhiên của chúng. Trong tự nhiên, động vật không ăn thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế, nguyên nhân chính gây sâu răng ở con người. Thay vào đó, chúng tiêu thụ thức ăn tự làm sạch như cỏ, thịt sống hoặc trái cây tự nhiên, giúp răng miệng luôn khỏe mạnh.
Tuy nhiên, trong môi trường nuôi nhốt, tình hình có thể khác biệt. Động vật trong các vườn thú thường sống lâu hơn nhờ được chăm sóc tốt, nhưng chế độ ăn không hoàn toàn tự nhiên có thể dẫn đến các vấn đề về răng miệng. Ví dụ, hyrax đá – một loài thú nhỏ ở sa mạc, khi được cho ăn trái cây giàu đường trong vườn thú, đã gặp phải sâu răng nghiêm trọng, nhiễm trùng và ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng.
Khác với con người, động vật hoang dã không tiêu thụ thức ăn nấu chín. Dù là động vật ăn cỏ, ăn thịt hay cả hai, chúng chỉ ăn thức ăn sống và uống nước. Chính vì vậy, răng miệng của chúng không bị mài mòn do thực phẩm chứa đường tinh chế hoặc đồ uống có hương liệu.
Kertesz cho biết, chấn thương răng miệng là vấn đề phổ biến hơn sâu răng ở động vật hoang dã. Những con vật hay cắn, nhai vật cứng hoặc sử dụng răng trong các cuộc giao tranh có thể gặp phải các vấn đề như gãy, mẻ răng hoặc tổn thương cấu trúc răng miệng. Các loài động vật lớn như hổ, voi hay khỉ đột thường cần sự can thiệp nha khoa phức tạp để khắc phục các chấn thương này.
Tầm quan trọng của chế độ ăn tự nhiên
Một yếu tố quan trọng giúp động vật duy trì sức khỏe răng miệng là chế độ ăn uống gần gũi với tự nhiên. Kertesz nhấn mạnh: ‘Miệng là cửa ngõ của cơ thể, và một hàm răng không khỏe mạnh có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng đối với các cơ quan khác.’ Việc hiểu rõ môi trường sống và chế độ ăn hợp lý cho từng loài là yếu tố quyết định trong việc duy trì sức khỏe răng miệng cho động vật.
Trong tự nhiên, động vật thường xuyên duy trì sức khỏe răng miệng nhờ nhai các thực phẩm thô như xương, vỏ cây, hoặc sợi thực vật. Những loại thức ăn này giúp mài mòn răng một cách tự nhiên. Ngược lại, khi sống trong môi trường nuôi nhốt, nếu không được chăm sóc chế độ ăn hợp lý, động vật dễ gặp phải các vấn đề về răng miệng nghiêm trọng.
Động vật ăn cỏ như bò và trâu cần nhai thức ăn giàu chất xơ trong một thời gian dài để tiêu hóa dễ dàng hơn. Trong quá trình nhai những thức ăn này, chúng cũng vô tình làm sạch răng một cách tự nhiên.
Kertesz nhấn mạnh rằng chế độ ăn uống ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe răng miệng của động vật. Trong khi con người phụ thuộc vào việc đánh răng và các phương pháp vệ sinh khác, động vật chứng minh rằng một chế độ ăn uống lành mạnh có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ mắc các bệnh về răng miệng, như sâu răng.
Dù không cần đánh răng hàng ngày, động vật vẫn cần được chăm sóc y tế khi có vấn đề về răng miệng. Đối với Kertesz, mỗi ca phẫu thuật nha khoa cho động vật là một thử thách lớn về chuyên môn, đồng thời là cơ hội để ông tìm hiểu thêm về sự phong phú của thế giới tự nhiên.
