Buzz
Việc phân loại sinh học của loài này gây không ít tranh cãi, bởi cơ thể chúng có sự tương đồng với các loài mèo, nhưng những đặc điểm khác lại chỉ ra mối liên hệ gần gũi với họ cầy.
Giữa những thông tin ảm đạm về sự tuyệt chủng của các loài động vật hoang dã, một niềm vui nhỏ từ Anh Quốc đang làm ấm lòng cộng đồng bảo tồn toàn cầu: bốn cá thể fossa con, loài ăn thịt bí ẩn và cực kỳ hiếm gặp ở Madagascar, vừa chào đời tại Vườn thú Chester. Sự kiện này không chỉ có giá trị sinh học quan trọng mà còn là một "tia sáng hy vọng" cho tương lai của loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.
Theo thông tin từ Vườn thú Chester, mẹ của bốn con fossa mới sinh là Shala, một cá thể fossa cái trưởng thành. Cô đã sinh thành công vào tháng 7 năm 2025 với sự trợ giúp của Zaza, một cá thể đực bảy tuổi đến từ Vườn thú San Diego (Mỹ).
Cặp đôi này được đánh giá là "lý tưởng về mặt di truyền", mở ra triển vọng sáng sủa cho các chương trình nhân giống bảo tồn tại châu Âu.
Bốn con non, gồm hai đực và hai cái, hiện đang phát triển mạnh mẽ. Chúng mới rời khỏi hang mẹ sau vài tháng ẩn mình trong bóng tối, giai đoạn đặc trưng trong sự phát triển của fossa sơ sinh. Khi mới sinh ra, fossa con hoàn toàn mù, cơ thể bé nhỏ như một quả táo và hoàn toàn phụ thuộc vào sự chăm sóc của mẹ. Chỉ khi được vài tháng tuổi, chúng mới đủ mạnh mẽ để khám phá thế giới xung quanh, với những bước đi đầu tiên.
Với nhiều người, cái tên "fossa" có thể lạ lẫm, và hình dáng của chúng cũng khiến không ít người cảm thấy bối rối. Thoạt nhìn, fossa giống như một sinh vật lai giữa mèo và chó: thân hình mềm mại, di chuyển linh hoạt, răng nanh sắc nhọn và chiếc đuôi dài giúp chúng giữ thăng bằng khi leo trèo.
Tuy nhiên, thực tế, chúng không phải là họ hàng gần gũi với mèo hay chó. Loài này thực chất có mối quan hệ gần gũi hơn với cầy mangut và là một minh chứng sống động cho hiện tượng "tiến hóa hội tụ", khi các loài khác nhau phát triển những đặc điểm tương tự để thích nghi với môi trường.
Fossa, tên khoa học là Cryptoprocta ferox, là loài săn mồi cao cấp và cũng là loài ăn thịt lớn nhất trên đảo Madagascar – một hòn đảo nổi tiếng với hệ sinh thái độc đáo ngoài khơi bờ biển Đông Phi.
Chúng có thể dài đến 1,8 mét từ mũi đến chóp đuôi, sở hữu cơ thể linh hoạt và khả năng bật nhảy mạnh mẽ, giúp chúng leo trèo dễ dàng và rình mồi trên các tán cây. Đặc biệt, fossa là loài duy nhất đủ nhanh nhẹn và khéo léo để săn bắt vượn cáo – biểu tượng của Madagascar. Với vị thế là loài săn mồi đứng đầu, chúng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái của đảo, ngăn chặn sự phát triển quá mức của quần thể vượn cáo và các loài nhỏ khác.
Tuy nhiên, trong vài thập kỷ qua, tình trạng của fossa trở nên vô cùng hiểm nguy. Nạn phá rừng và sự mở rộng của con người đã phá hủy phần lớn môi trường sống tự nhiên của chúng.
Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), loài này hiện được xếp vào nhóm "Dễ bị tổn thương" (Vulnerable), với chỉ khoảng 2.600 cá thể còn lại trong tự nhiên. Nhiều khu rừng Madagascar – nơi từng là lãnh thổ của chúng – giờ đây đã bị thu hẹp nghiêm trọng vì khai thác gỗ và đốt rừng để làm nông nghiệp.
Trong bối cảnh này, sự ra đời của bốn cá thể fossa tại Anh không chỉ mang giá trị di truyền mà còn là một bước tiến lớn trong công tác bảo tồn toàn cầu. Ông Mark Brayshaw, Trưởng phòng Động vật có vú tại Vườn thú Chester, cho biết: "Fossa là một trong những loài ăn thịt bí ẩn và ít được biết đến nhất trên thế giới. Chúng ẩn mình đến mức ngay cả những nhà bảo tồn dày dạn kinh nghiệm cũng có thể mất nhiều năm mà không nhìn thấy chúng trong tự nhiên, dù đã đi xuyên qua rừng Madagascar".
Ông cũng cho biết, việc Shala sinh ra bốn con non là một thành tựu đáng chú ý: "Đây là những cá thể fossa con duy nhất ở Anh hiện nay. Chúng là một bổ sung vô giá cho chương trình nhân giống châu Âu – nỗ lực duy trì nguồn gen khỏe mạnh và ngăn chặn viễn cảnh tuyệt chủng trong tương lai".
Ngoài việc nhân giống, Vườn thú Chester còn xem đây là cơ hội quý báu để nghiên cứu sâu về sinh học, hành vi và cấu trúc xã hội của loài ăn thịt đặc biệt này. Các dữ liệu thu thập được có thể giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách fossa thích nghi, sinh sản và tương tác trong môi trường tự nhiên – những kiến thức quan trọng để xây dựng các chiến lược bảo tồn hiệu quả hơn tại Madagascar.
Hiện tại, Shala và bốn con nhỏ đang được chăm sóc trong khu vực riêng biệt, nhằm đảm bảo sự phát triển ổn định và an toàn tuyệt đối. Khi trưởng thành, một số trong chúng có thể được chuyển đến các vườn thú khác ở châu Âu để mở rộng mạng lưới nhân giống.
Dù còn rất nhiều thách thức phía trước, những "đứa con của Shala" vẫn là biểu tượng cho hy vọng mới của một loài từng tưởng chừng như sẽ biến mất khỏi hành tinh này. Giữa một thế giới tự nhiên đang chịu tổn thương nghiêm trọng, hình ảnh những chú fossa con lấm tấm lông nâu, chập chững bước đi giữa ánh nắng nước Anh như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng: thiên nhiên vẫn có thể phục hồi – nếu con người thực sự mong muốn bảo vệ nó.
