Lớp 2k3 tốt nghiệp nhưng vẫn chật vật tìm việc làm

Thay vì những bó hoa chúc mừng sau lễ tốt nghiệp, nhiều bạn trẻ phải đối mặt với nỗi lo thất nghiệp cùng những bất an về tương lai. Đây chính là cú sốc đầu đời mà thế hệ Z phải trải qua trên hành trình trưởng thành.

“Áp lực”;

“Thất nghiệp”;

“Khủng hoảng hiện sinh” (Trạng thái tâm lý khi con người cảm thấy hoang mang, lo lắng và bất an về ý nghĩa, mục đích, sự tồn tại và các lựa chọn trong cuộc sống - PV);

...

Những từ khóa này xuất hiện dày đặc trên Threads và TikTok thời gian gần đây. Đừng nghĩ đó chỉ là trào lưu nhất thời, bởi đằng sau mỗi dòng trạng thái ấy là nỗi lòng chân thật của cả một thế hệ vừa bước ra khỏi cổng trường đại học đã phải đối mặt với thực tế phũ phàng. Họ là những cử nhân sinh năm 2003 - thế hệ Gen Z trung niên, trên tay có tấm bằng nhưng trong lòng đầy hoài nghi về con đường phía trước.

Những tâm sự tưởng như bâng quơ kiểu 'nộp đơn 50 công ty không được nhận', 'gửi CV xong im bặt', 'thất nghiệp khiến mình cảm thấy bản thân thật thảm hại'... đến những câu nửa đùa nửa thật 'về quê nuôi gà cho yên bình' đã vẽ nên bức tranh rõ ràng: thị trường việc làm cho cử nhân mới ra trường khắc nghiệt hơn nhiều người tưởng, khiến không ít bạn trẻ rơi vào khủng hoảng niềm tin vào chính mình.

Những buổi sáng ngủ dậy muộn vì chẳng có nơi nào để đến. Những buổi chiều ngồi thẫn thờ trước laptop, liên tục refresh hộp thư dù biết trước kết quả. Những đêm thức trắng viết đơn xin việc trong nỗi nghi ngờ: 'Phải chăng mình thực sự vô giá trị?'. Mỗi ngày trôi qua trong vòng lặp tẻ nhạt - không đủ khó khăn để gục ngã, nhưng cũng chẳng có động lực nào để tiến lên.

Chính cảm giác mông lung ấy mới là thứ ăn mòn sức sống của người trẻ. Thế hệ từng được kỳ vọng sẽ 'bứt phá sau tốt nghiệp' giờ đây phải vật lộn tìm cho mình không phải cơ hội làm giàu, mà đơn giản chỉ là công việc đủ trang trải cuộc sống ở thành phố lớn.

Các bạn 2k3 ơi, mọi chuyện thế nào rồi?

70 hồ sơ ứng tuyển và những lời 'xin cảm ơn'

N.H.A (Hà Nội) - cựu sinh viên trường kinh tế top đầu tại thủ đô chưa bao giờ tưởng tượng hành trình xin việc lần đầu lại gian truân đến vậy. Dù tốt nghiệp ngành Tài chính, H.A sớm định hướng theo đuổi Marketing - lĩnh vực năng động, sáng tạo phù hợp với tính cách của nam sinh này.

Ngay khi năm mới 2025 bắt đầu, biết mình sẽ nhận bằng tốt nghiệp vào tháng 8, H.A đã lên kế hoạch tìm việc đầy lạc quan với bao ước mơ về mức lương hấp dẫn, môi trường làm việc chuyên nghiệp bởi cậu tự tin với khả năng song ngữ, điểm GPA trên 3.0 cùng kinh nghiệm thực tế tích lũy trong thời gian đi học.

"Lúc đó mình cứ nghĩ chỉ cần chuẩn bị tốt, kiên trì nộp hồ sơ thì nhất định sẽ có kết quả", H.A tâm sự.

Chàng trai trẻ chọn 3 trang tuyển dụng uy tín nhất là Vietcareer, Vietnamwork và TopCV để săn việc. Ban đầu là các vị trí thực tập toàn thời gian, sau mở rộng sang vị trí fresher và junior. Nhưng thực tế phũ phàng hơn nhiều so với mong đợi. Sau 5 tháng miệt mài, số CV H.A gửi đi ước tính đã vượt mốc 70 - con số thực tế có lẽ còn cao hơn thế.

70 lần nộp hồ sơ, 70 lần hồi hộp chờ tin, 70 lần hy vọng 'lần này sẽ khác' nhưng chỉ đếm trên đầu ngón tay số lần được mời phỏng vấn. Đa phần đều bị loại ngay từ vòng gửi xe.

"Mình trân trọng những công ty phản hồi rõ ràng dù là từ chối. Nhưng nhiều nơi im lặng đến khó hiểu. Không biết mình đang ở đâu trong quy trình tuyển dụng khiến mình mệt mỏi hơn cả nhận thư từ chối", H.A chia sẻ.

Từ háo hức đến thất vọng, H.A không khỏi tự vấn: "Là do năng lực mình chưa đủ hay thị trường việc làm quá khó tính?".

Khi không thể tìm được công việc toàn thời gian ưng ý, H.A đành tiếp tục nhận các dự án freelance như trước, với mức thu nhập vừa đủ để sống qua ngày ở thủ đô - nếu không muốn nói là luôn trong tình trạng chật vật. Hiện tại, nam sinh vẫn kiên nhẫn chờ đợi một cơ hội tốt hơn để thay đổi cuộc sống.

Hà Thu (Phú Thọ) - cựu sinh viên loại giỏi của một đại học top đầu từng mơ ước sau khi tốt nghiệp sẽ tìm được công việc thoải mái, không bị gò bó. Điều này không phải vì thiếu nhiệt huyết, mà xuất phát từ việc cô bạn luôn xác định rõ mình không phù hợp với môi trường công sở truyền thống.

"Chỉ cần nghĩ đến việc phải trang điểm mỗi sáng, ăn trưa văn phòng và ngồi yên một chỗ 8 tiếng là mình đã thấy... kiệt sức", Thu bày tỏ, thẳng thắn thừa nhận mình thuộc tuýp người hướng nội, ưa thích không gian làm việc linh hoạt - sáng tại nhà, chiều quán cà phê, tối thư giãn với phim ảnh và sách vở.

Với mong muốn 'làm việc mà không phải rời giường quá sớm', Thu quyết định theo đuổi các công việc remote 100%. May mắn là cô nhanh chóng tìm được vị trí phù hợp - làm content cho một agency truyền thông trẻ tuổi.

Được thỏa sức sáng tạo, không bị gò bó không gian, tưởng chừng là công việc mơ ước... Nhưng trớ trêu thay, 'đúng gu' lại không 'đủ sống'. Thu nhập nhận được thậm chí không đủ trang trải tiền nhà, chưa kể các khoản sinh hoạt phí khác. Đôi khi Thu cảm tưởng mình đang bỏ tiền túi ra để được đi làm chứ không phải ngược lại.

Thế là hành trình tìm việc của cô gái trẻ lại quay về điểm xuất phát. Lần này, Thu buộc phải vượt qua nỗi sợ công sở để apply các vị trí offline. Nhưng càng tìm kiếm, áp lực càng đè nặng. Trong khi bạn bè đã ổn định công việc, khoe thành tích, thì Thu vẫn loay hoay giữa những lựa chọn chưa trọn vẹn.

Một bảng thống kê từ hội nhóm cựu sinh viên đã giúp Thu lấy lại tinh thần. Khi xem số liệu về tình trạng việc làm của bạn bè cùng khóa, cô nhận ra một thực tế an ủi: đa số cũng đang trong hoàn cảnh tương tự - chưa ổn định, liên tục thay đổi công việc hay trượt phỏng vấn.

"Biết mình không đơn độc, tự nhiên thấy nhẹ nhõm hẳn. Hóa ra mình không hề lười biếng hay kém cỏi", Thu chia sẻ với thái độ tích cực.

Giờ đây, Thu vẫn kiên trì tìm việc nhưng với tâm thế khác - thực tế hơn, ít mộng mơ hơn và quan trọng là giảm bớt áp lực cho bản thân.

N.H.A và Hà Thu chỉ là hai trong vô số bạn trẻ đang vật lộn tìm việc sau tốt nghiệp. Một người nộp hồ sơ đến 70 nơi, người kia từng mơ ước công việc tự do rồi phải quay về với thực tế khắc nghiệt. Dĩ nhiên vẫn có những trường hợp may mắn tìm được việc ngay, thậm chí đúng ngành nghề mơ ước. Nhưng đó chỉ là thiểu số. Với đa số tân cử nhân hiện nay, nhất là trong bối cảnh thị trường việc làm cạnh tranh khốc liệt, việc thất nghiệp vài tháng hay thử nghiệm vài công việc là chuyện hết sức bình thường.

"Thôi thì học Thạc sĩ để đỡ hoang mang"

Thất nghiệp sau tốt nghiệp không phải hiếm, nhưng không thể kéo dài mãi. Với những bạn trẻ quyết tâm ở lại thủ đô dù chưa tìm được việc ổn định, một lựa chọn phổ biến hiện nay là... tiếp tục học lên Thạc sĩ.

Thực tế, không phải cứ thất nghiệp là sẽ học cao học. Có người đã có kế hoạch rõ ràng từ trước - học tiếp để trở thành giảng viên, theo đuổi con đường học thuật hay chuẩn bị cho các chương trình du học. Số khác chọn vừa học vừa làm để nâng cao năng lực và tăng lợi thế cạnh tranh.

Đối với nhiều bạn trẻ chưa tìm được việc sau tốt nghiệp, việc học Thạc sĩ thường không xuất phát từ định hướng rõ ràng mà chỉ là giải pháp tạm thời. Ở lại thành phố tiếp tục học tập giúp họ tránh cảm giác tụt hậu, đồng thời có câu trả lời tự tin khi được hỏi 'Hiện đang làm gì?' - 'Mình đang học Thạc sĩ'.

Thu Giang (Sơn La) - cựu sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội quyết định học cao học ngay sau khi tốt nghiệp. Điều đáng nói là trong nhóm bạn của Giang, có tới 70% cũng lựa chọn con đường tương tự.

"Mình không hề phóng đại khi nói rằng hầu hết bạn bè đều chọn học Thạc sĩ. Có người vừa làm vừa học, nhưng cũng có người như mình tập trung học toàn thời gian", Giang chia sẻ.

Dù tuyên bố 'học Thạc sĩ toàn thời gian' nhưng Thu Giang luôn canh cánh nỗi lo nếu không tìm được việc giảng dạy trong 2 năm sẽ phải hoàn trả học bổng sư phạm. Vì vậy, cô đang nỗ lực tìm kiếm công việc giảng dạy song song với việc học.

Khác với Giang, Tuấn Minh - bạn thân của cô - chọn học Thạc sĩ với mục tiêu rõ ràng là trở thành giảng viên. May mắn đã có công việc ổn định từ khi còn là sinh viên, nam sinh này không quá áp lực về chuyện tìm việc.

Sau khi nghiên cứu, Tuấn Minh nhận thấy các trường đại học thường ưu tiên ứng viên có bằng Thạc sĩ nước ngoài. Hiện anh đang chuẩn bị hồ sơ cho chương trình liên kết quốc tế giữa ĐHQGHN và một đại học Pháp, với mức học phí lên tới 200 triệu đồng cho 16 tháng - một thách thức không nhỏ với sinh viên mới ra trường nhưng cần thiết cho tương lai.

"Trong khi bạn bè căng thẳng chuyện xin việc, mình lại vật lộn với việc phải làm cùng lúc 2-3 công việc để kiếm đủ tiền trang trải cho chương trình Thạc sĩ. Khó khăn thực sự chứ không đơn giản chút nào...", Tuấn Minh tâm sự.

Những điều cần suy ngẫm

Hành trình tìm kiếm công việc đầu tiên sau khi tốt nghiệp chưa bao giờ là dễ dàng, đặc biệt với những bạn trẻ vừa bước ra khỏi cổng trường đại học và phải đối mặt với thực tế phũ phàng. Nhưng chính giai đoạn 'lưng chừng' này sẽ giúp bạn trưởng thành hơn, học cách kiên nhẫn và dũng cảm tiến về phía trước. Hàng chục lời từ chối có thể làm bạn nản lòng, nhưng cũng có thể trở thành nền tảng cho thành công sau này. Nếu bạn đang trong tình cảnh tương tự, hãy nhớ đừng tự trách bản thân, đừng so sánh với người khác, cứ bước từng bước chậm rãi nhưng đừng bao giờ dừng lại.

Không ai muốn bị từ chối dù đã cố gắng hết sức, nhưng có lẽ điều làm nên sự trưởng thành của mỗi người không nằm ở công việc đầu tiên nhận được, mà ở cách họ đối mặt với hàng chục câu 'không' trước đó. Nếu hôm nay bạn vẫn đang loay hoay tìm việc mà chưa có kết quả, có lẽ câu hỏi không chỉ dừng lại ở 'Làm thế nào để có việc?' mà còn nên là:

- "Điều mình thực sự mong muốn là gì?"

- "Mình cần trau dồi thêm những kỹ năng nào?"

- "Mình đã gửi hồ sơ đến đúng nơi cần đến chưa?" 

- "Khi cơ hội không tự tìm đến, liệu bản thân có đủ can đảm để tự mình tạo dựng?"

Biết đâu những vấp ngã hôm nay chính là con đường vòng quan trọng, không chỉ giúp ta tìm được công việc phù hợp mà còn khám phá ra phiên bản kiên cường và bản lĩnh hơn trong chính mình.