Buzz
Dưới những cú đấm mạnh mẽ của Thor, ánh mắt sắc lạnh của Batman, hay những pha lật kèo ngoạn mục của Iron Man, chính là cuộc chiến âm thầm nhưng khốc liệt giữa hai ông lớn Hollywood: Marvel Studios và DC Films.
Marvel Studios và DC Films luôn là đối thủ không đội trời chung. Một bên vận hành như cỗ máy in tiền kiểu Apple, trong khi bên kia giống như startup đầy tiềm năng nhưng luôn gặp khó khăn vì thiếu chiến lược rõ ràng.
Điện ảnh siêu anh hùng không chỉ đơn thuần là ngành giải trí, mà còn là một bài học đắt giá về cách vận hành sản phẩm, xây dựng hệ sinh thái và quản trị thương hiệu ở quy mô toàn cầu.
Marvel: Từ một hãng phim tay trắng trở thành Apple của ngành công nghiệp giải trí.
Vào năm 2008, Marvel Studios cho ra mắt Iron Man, bộ phim đầu tiên trong kế hoạch xây dựng vũ trụ điện ảnh kéo dài hàng thập kỷ. Lúc đó, họ không sở hữu Superman, Batman, hay ngân sách khổng lồ, nhưng họ có thứ quan trọng hơn: một chiến lược xây dựng hệ sinh thái sản phẩm.
Thay vì tạo ra những bộ phim độc lập, Marvel phát triển từng phần phim như những mảnh ghép hợp lý trong một chuỗi sản phẩm lớn. Giống như cách Apple không chỉ bán từng chiếc iPhone, mà là một trải nghiệm toàn diện từ phần cứng, phần mềm đến dịch vụ.
Mỗi nhân vật trong MCU đều có một tuyến phát triển rõ ràng. Khán giả không chỉ theo dõi mà còn gắn bó sâu sắc như những khách hàng trung thành của một nền tảng nội dung. Marvel không cần chiến dịch quảng cáo rầm rộ cho mỗi bộ phim, chính sự kết nối giữa các phần đã tạo nên chiến lược giữ chân người xem vững chắc.
Kết quả: Marvel đã thu về gần 32 tỷ USD doanh thu toàn cầu từ 36 bộ phim, trở thành vũ trụ điện ảnh thành công nhất trong lịch sử, với hàng chục tỷ USD lợi nhuận từ các sản phẩm ăn theo, game, công viên giải trí và nền tảng Disney Plus.
DC Films: Sở hữu tài sản triệu đô nhưng lại vận hành như một startup chưa đủ trưởng thành.
DC có tất cả những gì mà Marvel không có lúc bắt đầu: các biểu tượng huyền thoại như Superman, Batman, Wonder Woman, Joker... Nhưng họ lại thiếu thứ quan trọng nhất: một hệ thống vận hành thông minh và hiệu quả.
DC Films bắt đầu vũ trụ điện ảnh DCEU với Man of Steel năm 2013, rồi ngay lập tức cho ra mắt Batman v Superman và Justice League, nhưng lại không xây dựng được nền tảng riêng cho từng nhân vật. Khán giả chưa kịp cảm nhận được sự gắn kết thì đã bị đẩy vào một vũ trụ đầy rối rắm và thiếu cảm xúc.
Kết quả: Chiến lược thay đổi liên tục, các đạo diễn rời bỏ dự án, Warner Bros. phải cố gắng kết hợp giữa các phim riêng lẻ và vũ trụ chung. Trong hơn một thập kỷ, DCEU thu về hơn 7 tỷ USD, chỉ bằng khoảng một phần tư doanh thu của MCU, dù sở hữu những tài sản trí tuệ mạnh mẽ nhất ngành điện ảnh.
Khác với Marvel, DC xây dựng siêu anh hùng như những tượng đài hoành tráng nhưng xa cách. Trong khi đó, Marvel để khán giả thấy những khía cạnh yếu đuối của Iron Man, những mâu thuẫn của Captain America và cả sự thất bại của Thor. Người xem không chỉ cần thần thánh hóa nhân vật, họ cần thấy con người thật sau lớp vỏ hào nhoáng.
Marvel và DC: Hai chiến lược, hai cách tiêu tiền khác biệt.
Marvel chi tiêu như một khoản đầu tư công nghệ: rõ ràng, có thể đo lường được vòng đời của từng nhân vật, tối ưu hóa dòng tiền qua từng giai đoạn. Họ lên kế hoạch cho cả một thập kỷ, xác định điểm kết trước cả khi bắt đầu (Avengers: Endgame với doanh thu 2,799 tỷ USD).
DC giống như một startup đầy ý tưởng sáng tạo và nhân lực mạnh mẽ, nhưng lại thiếu sự ổn định: vừa làm vừa thử, thay đổi lãnh đạo giữa chừng, không có một lộ trình rõ ràng. Họ tin tưởng vào các đạo diễn cá tính nhưng không kiểm soát tốt dòng tiền, dẫn đến sản phẩm thiếu sự nhất quán, thương hiệu mờ nhạt và khán giả mất niềm tin.
Reboot DCU: Một canh bạc cuối cùng hay một nước cờ tất tay?
James Gunn, người đã tạo nên thành công của Guardians of the Galaxy cho Marvel, được giao nhiệm vụ tái cấu trúc DCU từ năm 2025. Gunn khẳng định rằng DCU mới sẽ gắn kết chặt chẽ hơn, phát triển nhân vật từ con người thật trước khi trở thành anh hùng.
Đây có thể là một canh bạc tất tay của Warner Bros. để cứu lại những năm tháng lãng phí của thương hiệu. Nhưng cũng có thể là nước cờ cuối cùng nếu thất bại tiếp tục, bởi khán giả ngày càng mất kiên nhẫn với những vũ trụ thiếu sự liên kết.
Cuộc chơi siêu anh hùng không chỉ là một thể loại phim, mà còn là một bài học chiến lược thực sự.
Marvel và DC không chỉ đơn giản là đối thủ trong việc cạnh tranh nội dung. Họ đang đại diện cho hai triết lý trái ngược: một bên là tư duy xây dựng hệ sinh thái bền vững, còn bên kia là phát triển ngắn hạn thiếu nền móng vững chắc.
Marvel chiến thắng không phải nhờ có nhân vật mạnh hơn, mà nhờ biến điện ảnh thành một chuỗi sản phẩm gắn kết, như một hệ điều hành nội dung. Còn DC, nếu muốn lấy lại thế mạnh, cần học cách trở thành một doanh nghiệp công nghệ, không chỉ là một hãng phim sở hữu kho tài sản trí tuệ khổng lồ.
Trong thời đại thông tin quá tải hiện nay, ai có thể kiểm soát được cảm xúc của khán giả lâu dài, người đó sẽ là người chiến thắng.
