Buzz
Các nhà khoa học đang vạch ra một kế hoạch táo bạo, biến Mặt Trăng thành một chiếc khiên khổng lồ giữa không gian, tạo ra những cuộc nhật thực dài ngày để tìm hiểu những bí ẩn ẩn giấu trong những cơn bão Mặt Trời, một mối đe dọa âm thầm nhưng nguy hiểm đối với công nghệ hiện đại.
Nhu cầu nghiên cứu và đối phó với hiện tượng 'thời tiết không gian' ngày càng trở nên cấp bách đối với sự sống còn của cơ sở hạ tầng công nghệ toàn cầu. Khi một cơn bão Mặt Trời tấn công Trái Đất, nó không chỉ là một hiện tượng thiên văn kỳ thú mà còn là một mối đe dọa thực sự, có thể làm gián đoạn toàn bộ mạng lưới điện và hệ thống định vị vệ tinh, vốn là xương sống của cuộc sống hiện đại.
Hiện tại, Trái Đất đang trải qua một trong những giai đoạn hoạt động Mặt Trời mạnh mẽ nhất trong hai thập kỷ qua, khiến các nhà khoa học quốc tế phải khẩn trương tìm kiếm những phương pháp quan sát mới, đột phá.
Nhìn lại lịch sử, những bài học về sự tàn phá do Mặt Trời gây ra vẫn còn nguyên giá trị cảnh tỉnh. Vào năm 1989, một vụ phun trào khối lượng vành (CME) đã khiến tỉnh Quebec của Canada mất điện trong suốt chín giờ, gây thiệt hại hàng triệu đô la. Mới đây, vào tháng 5 năm 2024, một loạt các cơn bão Mặt Trời đã khiến hàng nghìn vệ tinh rơi khỏi quỹ đạo, làm mất tín hiệu GPS và gây thiệt hại lên tới 500 triệu đô la cho nông dân Mỹ.
Tuy vậy, những sự kiện này vẫn chưa thể sánh với sự kiện Carrington vào năm 1859. Khi đó, dòng điện từ các cơn bão Mặt Trời mạnh đến mức đã đốt cháy các văn phòng điện tín và làm thương tích cho nhân viên vận hành tại Mỹ và châu Âu. Nếu sự kiện tương tự xảy ra trong kỷ nguyên số, hậu quả sẽ là những thảm họa kinh tế và xã hội không thể tưởng tượng nổi.
Chìa khóa để ngăn ngừa thảm họa nằm ở việc giám sát vành nhật hoa - lớp khí quyển ngoài cùng của Mặt Trời, nơi các vụ CME bắt đầu. Tuy nhiên, vành nhật hoa luôn bị che khuất bởi ánh sáng chói chang từ bề mặt Mặt Trời.
Mặc dù các thiết bị hiện đại như kính lọc sắc trên tàu Soho 4 và vệ tinh Proba-3 của châu Âu rất tiên tiến, chúng vẫn chưa thể cung cấp hình ảnh chi tiết về các lớp sâu nhất của khí quyển Mặt Trời, do các hạn chế về nhiễu sáng và ảnh tạo ra từ công nghệ.
Trước tình hình này, sứ mệnh Mesom (Moon-enabled Sun Occultation Mission) đã được đề xuất như một giải pháp đột phá. Thay vì cố gắng tạo ra các đĩa che nhân tạo nhỏ, các kỹ sư từ Anh, đứng đầu bởi Steve Eckersley và Stephen Kemble từ Airbus, đã đưa ra ý tưởng sử dụng Mặt Trăng làm vật che khuất tự nhiên.
Bằng cách điều khiển một vệ tinh nhỏ bay vào vùng bóng tối do Mặt Trăng tạo ra, các nhà khoa học có thể tái tạo chính xác điều kiện nhật thực toàn phần trong không gian, với độ tinh khiết cao hơn rất nhiều vì không bị ảnh hưởng bởi khí quyển Trái Đất.
Mặt Trăng là một 'đĩa che' lý tưởng nhờ hình dáng gần như cầu hoàn hảo và không có khí quyển dày. Ý tưởng Mesom cho phép thu thập dữ liệu chất lượng cao về vành nhật hoa mỗi tháng một lần, với thời gian quan sát kéo dài đến 48 phút.
Đây là một bước tiến vượt bậc so với các sự kiện nhật thực tự nhiên trên Trái Đất, vốn chỉ kéo dài vài phút và không thường xuyên. Theo tính toán, Mesom có thể cung cấp tới 400 phút dữ liệu độ phân giải cao trong hai năm hoạt động, tương đương với lượng thông tin mà những người săn nhật thực trên Trái Đất phải mất hơn 80 năm mới thu thập được.
Sứ mệnh này hiện đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ Cơ quan Vũ trụ Anh và một liên minh quốc tế bao gồm các đại học danh tiếng từ Mỹ, Úc và Tây Ban Nha. Với kế hoạch phóng vào thập niên 2030, Mesom không chỉ là một dự án nghiên cứu thuần túy mà còn là một lá chắn công nghệ quan trọng.
Giải mã cách thức plasma nóng bị kìm hãm và giải phóng trong vành nhật hoa sẽ giúp con người dự báo chính xác thời tiết không gian, từ đó bảo vệ hệ thống công nghệ toàn cầu khỏi những cơn thịnh nộ từ không gian sâu thẳm. Mesom thực sự là cơ hội ngàn năm có một để nhân loại chủ động đối phó với ngôi sao mẹ của mình.
