Buzz
Bên cạnh những ứng dụng tích cực, trí tuệ nhân tạo đang trở thành công cụ giúp các đối tượng lừa đảo trực tuyến thực hiện hành vi gian lận.
Trí tuệ nhân tạo (AI) luôn được khen ngợi là động lực quan trọng cho sự phát triển của nhân loại, với những tiến bộ vượt bậc trong y học và khoa học. Tuy nhiên, công nghệ này lại tiềm ẩn nguy cơ khi rơi vào tay những kẻ có ý đồ xấu.
Tại Trung Quốc, trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, các chủ cửa hàng online đang phải chịu thiệt hại nặng nề từ một hình thức gian lận mới: lừa đảo hoàn tiền qua ảnh chỉnh sửa bằng AI.
Lỗ hổng trong chính sách 'hoàn tiền không cần trả hàng'
Nguồn gốc của vấn đề bắt nguồn từ một chính sách bảo vệ người tiêu dùng rất phổ biến ở Trung Quốc. Theo đó, khách hàng có thể nhận lại tiền mà không cần trả lại sản phẩm, miễn là cung cấp hình ảnh chứng minh món hàng bị lỗi hoặc không đạt chất lượng. Chính sách này vốn đã có lỗ hổng, nhưng sự xuất hiện của AI đã làm tăng thêm mức độ nghiêm trọng, tạo cơ hội cho những kẻ gian lợi dụng.
Những kẻ lừa đảo đã sử dụng AI để tạo ra những bức ảnh giả mạo với độ chân thật cực kỳ cao. Từ những quả táo mốc, rau héo, đến những chiếc bát sứ bị nứt hay những chiếc quần áo sờn rách, tất cả đều được AI tái tạo một cách hoàn hảo.
Vấn đề càng trở nên nghiêm trọng khi quá trình duyệt hoàn tiền trên nhiều nền tảng giờ đây đã được tự động hóa. Chỉ cần thuật toán xác nhận bức ảnh đủ 'thật', yêu cầu hoàn tiền sẽ được chấp thuận ngay mà không cần sự can thiệp của con người.
Chủ cửa hàng bất lực trước 'ma trận' thật giả
Công nghệ AI hiện nay đã phát triển mạnh mẽ đến mức mắt thường khó có thể phân biệt được đâu là ảnh thật, đâu là sản phẩm của kỹ thuật số. Ông Chen, chủ một cửa hàng rau củ ở Gia Hưng, là một ví dụ điển hình. Trong vòng ba tháng gần đây, cửa hàng của ông đã phải xử lý chín yêu cầu trả hàng nghi ngờ.
Ban đầu, vì tin tưởng khách hàng, ông Chen đã đồng ý hoàn tiền. Tuy nhiên, khi số lượng yêu cầu trả hàng tăng đột biến, ông bắt đầu nghi ngờ và kiểm tra lại các bức ảnh. Dù phát hiện những dấu hiệu chỉnh sửa kỹ thuật số, nhưng khi ông khiếu nại lên nền tảng thương mại điện tử, câu trả lời ông nhận được là sự từ chối. Nền tảng cho rằng những dấu hiệu đó không đủ để khẳng định ảnh đã bị can thiệp bởi AI, khiến ông Chen phải đành chịu thiệt.
Cuộc chiến công nghệ vẫn chưa có hồi kết
Trước tình hình này, một số trang web thương mại đã bắt đầu triển khai các công cụ kiểm tra để phát hiện ảnh AI và dán nhãn cảnh báo dưới các bức ảnh nghi vấn. Tuy nhiên, chính các nền tảng này cũng thừa nhận rằng họ không thể đảm bảo độ chính xác hoàn toàn của các công cụ này.
Về mặt pháp lý, vào tháng 9 vừa qua, chính quyền Trung Quốc đã ban hành 'Biện pháp tạm thời về quản lý dịch vụ tạo nội dung bằng trí tuệ nhân tạo'. Quy định này yêu cầu tất cả nội dung do AI tạo ra phải được dán nhãn rõ ràng (như watermark) và nhãn chìm trong dữ liệu. Mặc dù việc xóa bỏ nhãn này bị nghiêm cấm, nhưng việc phát hiện và xử lý các đối tượng cố tình xóa dấu vết để lừa đảo vẫn là một thách thức lớn.
Khi ranh giới giữa thực và ảo ngày càng trở nên mờ nhạt, cuộc chiến chống nạn lừa đảo công nghệ cao tại Trung Quốc được dự báo sẽ còn gian nan và kéo dài, đòi hỏi các giải pháp mạnh mẽ hơn từ cả các nền tảng kinh doanh lẫn cơ quan quản lý.
