Một căn bệnh kỳ lạ khiến người phụ nữ này chỉ nhìn thấy ‘rồng’ thay vì khuôn mặt của con người.

Trường hợp của người phụ nữ này là bằng chứng sống cho thấy bộ não của chúng ta vẫn còn chứa đựng nhiều bí ẩn chưa thể giải thích.

Hãy tưởng tượng một ngày, bạn nhìn vào khuôn mặt của người thân hoặc bạn bè và thấy chúng biến dạng. Da sần sùi, tai nhọn hoắt, và mắt phát sáng với màu đỏ hoặc vàng kỳ lạ – đó sẽ là một cơn ác mộng giống như trong các bộ phim khoa học viễn tưởng.

Tuy nhiên, đối với một người phụ nữ 52 tuổi ở Hà Lan, điều này lại trở thành một phần trong cuộc sống hàng ngày của cô. Thực tế, cô không bị ảo giác mà mắc phải một chứng rối loạn thần kinh cực kỳ hiếm có, gọi là prosopometamorphopsia (PMO), khiến cách bộ não nhận diện khuôn mặt con người bị biến dạng.

Đây là một trong những rối loạn thị giác hiếm gặp nhất, với chỉ khoảng 80 đến 100 trường hợp được ghi nhận trên toàn thế giới trong suốt hơn một thế kỷ qua.

Tuy nhiên, trường hợp của người phụ nữ này lại đặc biệt nổi bật, vì sự biến dạng không chỉ mang hình thù 'ma quái' hay 'tan chảy' như những người khác mô tả, mà chúng lại biến thành những sinh vật giống rồng. Đây là lần đầu tiên có mô tả như vậy, mở ra một cái nhìn mới cho các bác sĩ và các nhà khoa học về sự mong manh và bất thường của hệ thống nhận diện khuôn mặt trong não bộ.

Thực tế, người phụ nữ đến từ Hà Lan đã phải tìm tới phòng khám tâm thần ở The Hague, thành phố lớn thứ ba của Hà Lan, khi những ảo giác bắt đầu ảnh hưởng nặng nề đến cuộc sống hàng ngày của cô.

Bà mô tả rằng khi nhìn vào người khác, khuôn mặt họ dần dần biến đổi, da trở nên giống da bò sát, tai dài ra, mõm nhô ra và mắt phát sáng với những màu sắc kỳ lạ. Thậm chí, những khuôn mặt như rồng này đôi khi còn xuất hiện mà không có ai xung quanh, chúng dường như trôi từ các bức tường hoặc màn hình về phía bà.

Ban đầu, các bác sĩ thực hiện các xét nghiệm tiêu chuẩn như xét nghiệm máu, kiểm tra thần kinh và điện não đồ (EEG), nhưng tất cả kết quả đều không có gì bất thường. Mãi cho đến khi chụp MRI, họ mới phát hiện ra những tổn thương nhỏ gần khu vực nhân thấu kính, nơi liên quan đến nhận thức, trí nhớ và sự chú ý của não.

Những tổn thương này nằm trong chất trắng của não, có thể là do vỡ các mạch máu nhỏ đã lâu, thậm chí có thể đã xảy ra từ khi mới sinh do thiếu oxy.

Nhóm nghiên cứu đã đưa ra giả thuyết rằng những tổn thương này đã làm gián đoạn tín hiệu giữa vỏ não chẩm thái dương bụng (khu vực giúp chúng ta nhận diện vật thể và khuôn mặt) và các mạch thị giác khác trong não.

Điều này giải thích vì sao bộ não của người phụ nữ chỉ gặp vấn đề khi phân tích khuôn mặt người, trong khi bà vẫn có thể nhìn thấy các vật dụng hoặc động vật một cách bình thường.

Bác sĩ đã chẩn đoán bà mắc chứng PMO toàn bộ khuôn mặt và kê đơn axit valproic. Mặc dù thuốc giúp giảm ảo giác, nhưng lại gây ra hiện tượng tiếng đập mạnh trong tai khi bà ngủ. Sau đó, bà được chuyển sang dùng rivastigmine, loại thuốc thường dùng cho bệnh Alzheimer và Parkinson. Nhờ vào việc điều chỉnh này, các triệu chứng thị giác đã được kiểm soát, và chỉ trong vòng ba năm, bà đã trở lại cuộc sống bình thường.

Trường hợp này không chỉ minh chứng sự phức tạp của bộ não mà còn giúp phân biệt giữa PMO và các bệnh tâm thần khác. Bệnh nhân PMO không phải là người bị ảo tưởng; họ nhận thức rõ rằng cảm giác của mình đã thay đổi và mô tả nó như một sự cố thị giác chứ không phải là niềm tin sai lệch về thực tế. Sự phân biệt này rất quan trọng đối với các bác sĩ trong việc chẩn đoán.

Các nhà khoa học vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ra PMO. Một số bệnh nhân có tổn thương não, trong khi những người khác lại không có bất kỳ sự thay đổi cấu trúc nào trong não bộ.

Trong tương lai, các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ sử dụng các kỹ thuật hình ảnh não bộ tiên tiến và mô phỏng máy tính để tái tạo chính xác những gì bệnh nhân PMO nhìn thấy, không chỉ giúp cải thiện khả năng chẩn đoán mà còn mở ra những câu hỏi lớn hơn về cách bộ não tạo ra ảo giác và cách chúng ta nhận dạng nhau.