Buzz
Tuy bị xem là biểu tượng của vận rủi trong văn hóa dân gian, một chú mèo đen lại trở thành nhân tố bất ngờ giúp giới nghiên cứu phát hiện một loại virus mới có nguy cơ lây sang người.
Dù bị gắn mác điềm gở ở nhiều nền văn hóa phương Tây, chú mèo đen tên Pepper đã phá vỡ định kiến khi trở thành nhân vật then chốt trong việc phát hiện một chủng virus mới có khả năng đe dọa sức khỏe con người.
Đây là lần thứ hai chú mèo 'may mắn' này góp công giúp các nhà khoa học truy tìm mầm bệnh, mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu về nguy cơ dịch bệnh tiềm tàng từ động vật hoang dã.
Theo bản năng săn mồi tự nhiên, Pepper đã bắt được một con chuột chù đuôi ngắn Everglades (Brina peninsulae), loài động vật có nọc độc đặc hữu của Florida. John Lednicky, chủ nhân của Pepper đồng thời là nhà virus học tại Đại học Florida, đã đưa mẫu vật này về phòng thí nghiệm để phân tích.
Hành động tưởng chừng kỳ lạ này lại hoàn toàn bình thường trong giới nghiên cứu. Lednicky giải thích: 'Đây là nghiên cứu mang tính ngẫu nhiên. Khi bắt gặp một sinh vật chết, việc đem nó đi xét nghiệm sẽ mang lại nhiều dữ liệu quý giá hơn là chôn cất nó.'
Đúng vào lúc Lednicky đang nghiên cứu về virus đậu mùa hươu la, mẫu vật do Pepper mang về đã mở ra cơ hội nghiên cứu bất ngờ liên quan trực tiếp đến công trình của nhóm ông.
Phát hiện chấn động: Orthoreovirus - mối đe dọa sức khỏe tiềm tàng
Giới khoa học vừa khám phá một mầm bệnh thuộc chi Orthoreovirus chưa từng được biết đến trước đây trong cơ thể loài chuột chù. Nhóm virus này trên động vật có vú được xác nhận có khả năng lây truyền đa vật chủ, trong đó có con người.
Dù phần lớn ca nhiễm chỉ biểu hiện triệu chứng nhẹ ở đường hô hấp trên hoặc tiêu hóa, những trường hợp nặng có thể dẫn đến tổn thương hệ thần kinh trung ương (CNS), viêm phổi và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Mức độ ảnh hưởng thực sự của chúng tới con người vẫn còn là ẩn số, nhưng đã ghi nhận mối liên hệ với các ca viêm não, viêm màng não và viêm dạ dày ruột ở trẻ nhỏ. Đáng báo động, tương tự virus cúm, hai chủng orthoreovirus khác nhau có thể cùng xâm nhập một tế bào vật chủ, tạo điều kiện tái tổ hợp gen và hình thành các biến thể nguy hiểm hơn.
Emily DeRuyter, tác giả chính từ Đại học Florida chia sẻ: 'Có vô số chủng orthoreovirus tồn tại ở động vật có vú, và chúng ta chưa đủ hiểu biết về chủng mới phát hiện này để đưa ra kết luận cụ thể.'
'Ban đầu, orthoreovirus ở động vật có vú được xem là những 'virus mồ côi', tồn tại trong cơ thể vật chủ nhưng không gây bệnh. Gần đây, chúng bị nghi ngờ có liên quan đến các bệnh lý hô hấp, thần kinh trung ương và tiêu hóa.'
Pepper: 'Thợ săn' virus đại tài
Pepper đã chứng tỏ là trợ thủ đắc lực khi đây không phải lần đầu tiên chú mèo này giúp chủ nhân phát hiện mầm bệnh mới. Trước đó, một con chuột khác do Pepper bắt được đã dẫn đến khám phá virus jeilongvirus 1 ở loài gặm nhấm Gainesville.
Đây là lần đầu tiên jeilongvirus - một paramyxovirus liên quan đến nhiễm trùng hô hấp - được tìm thấy tại Mỹ. Lednicky từng nhận định vào tháng 10 năm trước: 'Jeilongvirus có khả năng phát triển đồng đều trong tế bào động vật gặm nhấm, người và linh trưởng không phải người, khiến nó trở thành ứng viên tiềm năng cho hiện tượng lây truyền sang người.'
Điều thú vị là Pepper hoàn toàn miễn nhiễm với cả hai loại virus mà chú phát hiện, vẫn tiếp tục cuộc sống thường nhật tại nhà riêng ở Gainesville. Nhóm nghiên cứu đã công bố trình tự bộ gen hoàn chỉnh của chủng virus mới nhất - orthoreovirus ở chuột chù Gainesville loại 3, chủng UF-1.
Lednicky giải thích: 'Mèo đã tiến hóa để săn bắt động vật gặm nhấm mà không bị nhiễm virus từ chúng. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn cần kiểm tra kỹ lưỡng để đánh giá nguy cơ lây nhiễm sang vật nuôi và con người.'
Dù mèo nhà và mèo hoang được coi là mối đe dọa với đa dạng sinh học (góp phần vào sự tuyệt chủng của 40 loài chim và 21 loài động vật có vú từ thế kỷ 17), nhưng với những đóng góp khoa học quan trọng của Pepper, chú mèo này chắc chắn không phải là nhân vật phản diện trong câu chuyện này.
Emily DeRuyter hào hứng chia sẻ: 'Có vô số virus chưa được khám phá đang tồn tại xung quanh chúng ta, và tôi cảm thấy mình như một thám tử đang truy lùng chúng.' Giáo sư Lednicky nhấn mạnh: 'Điều cốt yếu là chúng ta cần nhận thức rõ về orthoreovirus và có phương pháp phát hiện nhanh chóng.'
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Microbiology này là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của việc khảo sát mầm bệnh trong tự nhiên. Đôi khi, những phát kiến vĩ đại nhất lại đến từ những tình huống bất ngờ nhất - thậm chí là nhờ sự trợ giúp của một chú mèo đen!
