Buzz
Liệu những ý tưởng từng xuất hiện trong các tác phẩm khoa học viễn tưởng cùng nỗi trăn trở lâu đời của các triết gia vĩ đại có thật sự dẫn tới một lời giải thỏa đáng?
Từ lâu, nhiều triết gia và nhà khoa học đã đặt câu hỏi liệu con người có đang sống trong một vũ trụ mô phỏng hay không. Melvin Vopson - nhà khoa học tại Đại học Portsmouth - tin rằng ông đã thu thập được những bằng chứng ủng hộ giả thuyết này.
Dựa trên Định luật thứ hai về Động lực học thông tin (Infodynamics) do chính ông đề xuất trước đó, Vopson cho rằng sự suy giảm entropy của các hệ thống thông tin theo thời gian có thể cho thấy vũ trụ sở hữu cơ chế "tối ưu hóa và nén dữ liệu" được tích hợp sẵn - một dấu hiệu gợi mở bản chất kỹ thuật số của nó.
Dù những lập luận này đáng để tiếp tục khảo sát, chúng vẫn còn khá xa so với việc trở thành một phát hiện mang tính quyết định và sẽ cần thêm nhiều bằng chứng nghiêm ngặt trước khi cộng đồng khoa học rộng lớn cân nhắc lý thuyết này một cách nghiêm túc.
Trong bộ phim Ma trận (The Matrix) năm 1999, nhân vật Thomas Anderson (Neo) cuối cùng đã nhận ra một sự thật gây chấn động: toàn bộ vũ trụ thực chất chỉ là một môi trường mô phỏng. Dù ý tưởng này trở thành chất liệu hấp dẫn cho thể loại khoa học viễn tưởng, nó không hẳn chỉ tồn tại trong thế giới hư cấu như nhiều người vẫn nghĩ.
Melvin Vopson, nhà khoa học tại Đại học Portsmouth đang nghiên cứu khả năng vũ trụ thực chất là một bản sao kỹ thuật số, cũng sử dụng phép so sánh điện ảnh này. Trong một bài viết đăng trên trang web The Conversation, ông nhắc đến kiệt tác điện ảnh đó, đồng thời xuất bản cuốn sách mang tên Reality Reloaded (Thực tại tái nạp) - một cách chơi chữ tinh tế gợi nhắc đến tựa đề phần tiếp theo của bộ phim Ma trận.
Dù chỉ là một trong nhiều người từng suy tư về giả thuyết này, Vopson khẳng định ông sở hữu điều mà các tiền bối trước đó chưa có: bằng chứng.
Trong vật lý học tồn tại những định luật nền tảng chi phối mọi hiện tượng trong vũ trụ, từ cách các vật thể vận động cho đến sự chuyển dịch của năng lượng. Tất cả đều tuân theo các quy luật vật lý, Vopson từng chia sẻ vào năm 2022. Một trong những nguyên lý mạnh mẽ nhất là định luật thứ hai của nhiệt động lực học, quy định rằng entropy — thước đo mức độ hỗn loạn trong một hệ cô lập — chỉ có thể tăng lên hoặc giữ nguyên theo thời gian, chứ không thể giảm.
Xuất phát từ định luật nổi tiếng này, Vopson dự đoán rằng entropy trong các hệ thống thông tin — thứ mà nghiên cứu trước đây của ông mô tả như "trạng thái thứ năm của vật chất" — cũng sẽ tăng dần theo thời gian. Tuy nhiên, thực tế lại cho thấy điều ngược lại: nó giữ nguyên hoặc thậm chí giảm xuống mức tối thiểu khi hệ đạt trạng thái cân bằng. Sự mâu thuẫn với định luật thứ hai của nhiệt động lực học đã thôi thúc Vopson đề xuất Định luật thứ hai về Động lực học thông tin (Infodynamics).
Chúng ta biết rằng vũ trụ đang giãn nở mà không mất đi hay hấp thụ thêm nhiệt, điều này đồng nghĩa tổng entropy của vũ trụ phải duy trì ở mức hằng số, Vopson viết trên The Conversation. Thế nhưng nhiệt động lực học lại chỉ ra rằng entropy luôn tăng lên. Theo ông, điều này gợi ý sự tồn tại của một dạng entropy khác — entropy thông tin — nhằm bù đắp cho sự gia tăng đó.
Vopson cho rằng định luật này có thể được quan sát trong nhiều lĩnh vực, từ vật lý nguyên tử (sự sắp xếp của các electron), vũ trụ học cho đến các hệ thống sinh học. Ở khía cạnh sinh học, ông đưa ra một tuyên bố táo bạo: trái với quan điểm của Charles Darwin rằng đột biến xảy ra ngẫu nhiên, các đột biến thực chất xuất hiện theo hướng làm giảm entropy thông tin xuống mức thấp nhất. Khi phân tích virus SARS-CoV-2 vốn liên tục biến đổi, bài báo của ông trên tạp chí AIP Advances đã chỉ ra một "mối tương quan độc nhất giữa thông tin và động lực học của các đột biến di truyền".
Theo lập luận của Vopson, toàn bộ những hiện tượng này có thể được xem là cơ sở để chứng minh rằng chúng ta đang tồn tại bên trong một môi trường mô phỏng.
"Một vũ trụ siêu phức tạp như của chúng ta, nếu thực sự là một mô phỏng, sẽ cần một cơ chế tối ưu hóa và nén dữ liệu tích hợp nhằm giảm nhu cầu tính toán cũng như dung lượng lưu trữ cần thiết để vận hành mô phỏng đó", Vopson viết. Theo ông, chính kiểu cơ chế này đang được quan sát trong thế giới xung quanh, từ dữ liệu kỹ thuật số, các hệ thống sinh học, những đối xứng toán học cho đến cấu trúc của toàn bộ vũ trụ.
Dẫu vậy, toàn bộ những nhận định này vẫn cần được tiếp tục kiểm chứng và phân tích sâu hơn trước khi có thể xem là khả thi. Như IFLScience từng lưu ý, song song với các nghiên cứu ủng hộ giả thuyết về bản chất kỹ thuật số của con người, cũng tồn tại không ít công trình phản bác ý tưởng đó. Định luật thứ hai về Động lực học thông tin của Vopson có thể mở ra một số hướng khám phá đáng chú ý, nhưng câu hỏi mà Plato từng trăn trở cách đây 2.400 năm đến nay vẫn chưa tìm được lời giải cuối cùng.
Nguồn: AOL
