Buzz
Khoảng cách 150 năm ánh sáng được xem là khá gần trong các phép đo thiên văn học.
Một phát hiện gây chấn động từ các nhà thiên văn học tại Đại học Warwick đang thu hút sự chú ý lớn: một hệ sao đôi cực kỳ hiếm, gồm hai sao lùn trắng khổng lồ, đang quay quanh nhau trong một quỹ đạo xoắn ốc và tiến dần đến một vụ nổ vũ trụ không thể tránh khỏi – siêu tân tinh loại Ia.
Điều đặc biệt là hệ sao này chỉ cách Trái Đất khoảng 150 năm ánh sáng, một khoảng cách được xem là rất gần trong thước đo thiên văn, hiện thu hút sự chú ý lớn từ các nhà nghiên cứu toàn cầu.
Siêu tân tinh loại Ia là một trong những hiện tượng sáng rực và mạnh mẽ nhất trong vũ trụ. Chúng không chỉ có giá trị quan trọng trong nghiên cứu vật lý thiên văn mà còn đóng vai trò chủ chốt trong việc đo khoảng cách vũ trụ.
Vì độ sáng cực đại của siêu tân tinh loại Ia rất ổn định, các nhà khoa học có thể sử dụng chúng như những “ngọn nến chuẩn”, từ đó xác định vị trí và khoảng cách tương đối giữa các thiên thể trong không gian bao la.
Hiện tượng này xảy ra khi một sao lùn trắng (lõi dày đặc còn sót lại sau cái chết của một ngôi sao trung bình) vượt qua giới hạn Chandrasekhar, khoảng 1,4 lần khối lượng Mặt Trời, khiến nó không thể duy trì trạng thái ổn định và phát nổ.
Thông thường, để một sao lùn trắng vượt qua giới hạn khối lượng này, nó cần hấp thụ vật chất từ một ngôi sao đồng hành hoặc kết hợp với sao lùn trắng khác trong một hệ sao đôi.
Đây cũng chính là tình huống đang xảy ra trong hệ sao mới được phát hiện, nơi hai sao lùn trắng khổng lồ quay quanh nhau với chu kỳ chỉ hơn 14 giờ và tiến gần nhau hơn do tác động của sóng hấp dẫn.
Tổng khối lượng của hai thiên thể này lên tới 1,56 lần khối lượng Mặt Trời, vượt qua ngưỡng an toàn đối với một sao lùn trắng đơn lẻ, gần như chắc chắn sẽ dẫn đến một vụ nổ siêu tân tinh trong tương lai.
Tiến sĩ James Munday, nhà nghiên cứu tại Đại học Warwick, người đứng đầu nhóm phát hiện hệ sao đặc biệt này, cho biết: “Một hệ sao đôi lùn trắng khổng lồ, trong khu vực lân cận vũ trụ của chúng ta, đã được dự đoán từ lâu. Vì vậy, khi chúng tôi xác nhận được sự tồn tại của hệ sao có khối lượng lớn như vậy gần Ngân Hà, tôi không thể giấu được sự phấn khích”.
Tuy nhiên, ông cũng nhanh chóng trấn an công chúng rằng, mặc dù hệ sao này nằm ở khoảng cách thiên văn tương đối gần, vụ nổ siêu tân tinh sẽ không xảy ra trong hàng tỷ năm, cụ thể là vào khoảng 23 tỷ năm trong tương lai.
Đến lúc đó, Mặt Trời của chúng ta có thể đã cạn kiệt nhiên liệu và kết thúc vòng đời từ lâu. Dù vậy, ngay cả khi vụ nổ xảy ra, nó cũng sẽ không đe dọa Trái Đất, vì khoảng cách 150 năm ánh sáng đủ để bảo vệ hành tinh chúng ta khỏi bức xạ và sóng xung kích nguy hiểm.
Điều đặc biệt trong vụ nổ siêu tân tinh của hệ sao này là quá trình "bốn vụ nổ" mà nó sẽ trải qua. Khi vật chất tích tụ đến mức giới hạn, lớp vỏ của sao lùn trắng sẽ phát nổ trước tiên.
Quá trình này tạo ra một chuỗi phản ứng liên tiếp, khiến vụ nổ thứ hai xảy ra ở lõi sao, tiếp theo là sự va chạm mạnh với sao lùn trắng còn lại trong hệ, tạo nên vụ nổ thứ ba, và cuối cùng là vụ nổ thứ tư hủy diệt hoàn toàn cả hai ngôi sao.
Theo các nhà khoa học, tổng năng lượng phát ra từ sự kiện này sẽ vượt qua hàng nghìn tỷ lần năng lượng của quả bom hạt nhân mạnh nhất mà con người từng chế tạo.
Trước khi siêu tân tinh xảy ra, hành trình của hai sao lùn trắng sẽ càng lúc càng mãnh liệt. Trong hàng tỷ năm tiếp theo, sóng hấp dẫn từ hệ sao sẽ khiến hai ngôi sao xích lại gần nhau, thu hẹp chu kỳ quỹ đạo từ hơn 14 giờ xuống còn khoảng 30 đến 40 giây trong giai đoạn cuối.
Vào thời điểm đó, hai thiên thể sẽ xoay quanh nhau với tốc độ kinh hoàng, tạo ra một cảnh tượng ngoạn mục nhất vũ trụ từng chứng kiến.
Nếu Trái Đất (hoặc hậu duệ của nó) vẫn còn tồn tại và có khả năng quan sát vũ trụ, sự kiện siêu tân tinh này sẽ trở thành một điểm sáng chói lóa trên bầu trời đêm. Các nhà thiên văn học ước tính ánh sáng từ vụ nổ sẽ sáng gấp mười lần Mặt Trăng và sáng hơn Sao Mộc, hành tinh sáng nhất sau Mặt Trời và Mặt Trăng, đến 200.000 lần khi đạt cực đại.
Sau đó, siêu tân tinh sẽ biến bầu trời đêm thành một màn trình diễn ánh sáng rực rỡ, một sự kiện dễ dàng quan sát bằng mắt thường và lưu lại dấu ấn suốt hàng triệu năm trong không gian.
Mặc dù vụ nổ còn rất xa trong tương lai so với cuộc đời con người, phát hiện này vẫn có giá trị khoa học to lớn. Nó không chỉ củng cố lý thuyết về sự tiến hóa và vận động của các hệ sao lùn trắng, mà còn mở ra cơ hội giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về bản chất của các siêu tân tinh loại Ia, yếu tố quan trọng để vẽ nên bản đồ vũ trụ và giải mã bí ẩn về sự giãn nở của không gian.
