Buzz
NASA vừa công bố bước tiến mới trong kế hoạch dài hạn nhằm phát triển khu định cư vĩnh viễn trên Mặt Trăng. Dự án quy mô lớn này được kỳ vọng sẽ mở đường cho các hoạt động thám hiểm không gian sâu và tiến xa tới Sao Hỏa trong tương lai.
Sau thành công của sứ mệnh Artemis II hồi tháng trước, NASA đang đẩy nhanh kế hoạch đưa con người trở lại Mặt Trăng với quy mô lớn nhất kể từ thời kỳ Apollo. Trong buổi họp báo tại Washington, lãnh đạo cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ cho biết căn cứ tương lai có thể mở rộng tới hàng trăm dặm vuông, đủ lớn để được xem như một “thành phố” ngoài không gian.
NASA đang lên kế hoạch xây dựng một khu định cư vĩnh viễn cho con người trên Mặt Trăng vào năm 2032, với diện tích trải rộng hàng trăm dặm vuông tại khu vực cực nam.
Theo NASA, khu định cư này sẽ được xây dựng gần cực nam của Mặt Trăng — khu vực được giới khoa học đánh giá là một trong những vị trí quan trọng nhất cho các sứ mệnh khám phá không gian sâu.
Giám đốc NASA Jared Isaacman cho biết dự án không chỉ dừng lại ở một căn cứ nghiên cứu tạm thời mà hướng tới mục tiêu dài hạn hơn: tìm hiểu cách con người và máy móc có thể sinh tồn bền vững ngoài Trái Đất.
Ông gọi đây là “cuộc trở lại vĩ đại” của nhân loại với Mặt Trăng, đồng thời nhấn mạnh NASA đang bước vào giai đoạn thử nghiệm các công nghệ then chốt cho tương lai.
“Mặt Trăng là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất mà con người từng cố gắng sinh sống”, Isaacman nói trong buổi họp báo.
Dự án này được xem như một cột mốc quan trọng giúp NASA thúc đẩy các hoạt động khám phá Mặt Trăng theo hướng lâu dài và bền vững, đồng thời chuẩn bị cho các sứ mệnh tiến tới Sao Hỏa. NASA dự kiến triển khai liên tiếp các nhiệm vụ không người lái Moonbase 1, Moonbase 2 và Moonbase 3 từ mùa thu năm 2026 để kiểm chứng công nghệ cũng như vận chuyển thiết bị.
Theo NASA, môi trường tại đây khắc nghiệt hơn rất nhiều so với mọi điều kiện cực đoan trên Trái Đất. Nhiệt độ bề mặt có thể tăng vượt 480 độ F khi phơi trực tiếp dưới ánh sáng Mặt Trời, nhưng cũng có thể giảm xuống dưới âm 328 độ F khi chìm hoàn toàn trong bóng tối.
Không chỉ riêng nhiệt độ, các phi hành gia còn phải đối mặt với bức xạ vũ trụ, các đợt bão hạt từ Mặt Trời và nguy cơ bị thiên thạch va chạm. Vì Mặt Trăng không có khí quyển bảo vệ, mọi thiết bị cùng khu sinh sống đều cần được thiết kế đặc biệt để chống chịu những điều kiện khắc nghiệt kéo dài.
Một trong những khu vực được NASA đặc biệt chú ý là các miệng hố luôn ở trong bóng tối gần cực nam Mặt Trăng. Các nhà khoa học tin rằng nơi đây có thể lưu giữ băng nước cùng nhiều vật chất cổ xưa chưa từng tiếp xúc với ánh sáng Mặt Trời trong hàng tỷ năm.
NASA cho rằng khu vực này sẽ trở thành một “phòng thí nghiệm tự nhiên” lý tưởng, hỗ trợ chuẩn bị cho các sứ mệnh dài hạn hướng tới Sao Hỏa trong tương lai.
Song song với các kế hoạch nghiên cứu, NASA cũng đang mở rộng hợp tác với khu vực tư nhân nhằm đẩy nhanh tiến trình xây dựng hạ tầng trên Mặt Trăng. Một trong những đối tác nổi bật là Blue Origin, công ty hàng không vũ trụ do tỷ phú Jeff Bezos sáng lập.
Sứ mệnh Artemis III được lên kế hoạch vào giữa năm 2027 với mục tiêu đưa các phi hành gia trở lại bề mặt Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ năm 1972.
Theo thỏa thuận mới công bố, Blue Origin sẽ đảm nhiệm việc cung cấp tàu đổ bộ dùng để vận chuyển các phương tiện di chuyển địa hình cho chương trình Moon Base. Đây được xem là hợp đồng mua sắm đầu tiên gắn trực tiếp với dự án căn cứ Mặt Trăng quy mô lớn của NASA.
Carlos Garcia-Galan, giám đốc điều hành chương trình Moon Base, cho biết khu căn cứ tương lai có thể mở rộng với quy mô tương đương một thành phố lớn trên Trái Đất. Vị trí xây dựng sẽ nằm xa hơn về phía nam so với mọi nơi mà các phi hành gia Apollo từng đặt chân tới trong thế kỷ trước.
Theo kế hoạch hiện tại, sứ mệnh Moonbase 1 sẽ được triển khai vào mùa thu năm 2026 bằng tàu đổ bộ Mark I Endurance của Blue Origin. Nhiệm vụ này sẽ chở theo nhiều thiết bị khoa học đến khu vực Shackleton Connecting Ridge gần cực nam Mặt Trăng.
NASA cho biết mục tiêu cốt lõi là thử nghiệm các công nghệ mới nhằm giảm thiểu rủi ro cho những chuyến đổ bộ có người lái trong tương lai.
Tiếp theo, Moonbase 2 sẽ sử dụng tàu Griffin của Astrobotic để đưa hơn 500 kg hàng hóa cùng robot tự hành FLIP của Astrolab lên bề mặt Mặt Trăng. Sứ mệnh này tập trung vào nghiên cứu hệ thống tự động, hoạt động hậu cần và khả năng di chuyển của phi hành gia trong điều kiện địa hình phức tạp.
Moonbase 3 tiếp tục mở rộng các hoạt động nghiên cứu khoa học với những tải trọng đầu tiên thuộc chương trình PRISM của NASA.
Blue Origin – công ty tư nhân do Jeff Bezos sáng lập – sẽ tham gia cung cấp các tàu đổ bộ dùng để vận chuyển phương tiện địa hình trên Mặt Trăng, qua đó đánh dấu hợp đồng mua sắm đầu tiên gắn liền với chương trình xây dựng căn cứ.
Song song đó, NASA tiếp tục chuẩn bị cho nhiệm vụ Artemis III, dự kiến triển khai vào giữa năm 2027, với mục tiêu đưa con người quay trở lại Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo 17 năm 1972.
NASA ước tính tổng chi phí cho toàn bộ dự án xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng vào khoảng 20 tỷ USD. Tuy vậy, cơ quan này cho rằng đây là khoản đầu tư cần thiết nếu nhân loại muốn mở rộng sự hiện diện ra ngoài Trái Đất trong tương lai lâu dài.
Trong bối cảnh các quốc gia và tập đoàn công nghệ đang gia tăng tốc độ trong cuộc đua không gian, kế hoạch xây dựng “thành phố” trên Mặt Trăng của NASA được xem như dấu mốc cho thấy kỷ nguyên khám phá vũ trụ mới đang đến gần hơn bao giờ hết.
