Buzz
Số ca nhồi máu não tăng liên tục khiến không ít bác sĩ cảm thấy trăn trở và lo lắng.
Theo báo cáo Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (Global Burden of Disease - GBD) từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các tạp chí y khoa uy tín, mỗi năm trên toàn cầu ghi nhận khoảng 12-13 triệu ca đột quỵ mới, trong đó 80-85% là nhồi máu não.
Nhồi máu não không xuất hiện trong một ngày một đêm, mà là kết quả tích tụ lâu dài từ lối sống, đặc biệt là thói quen ăn uống tưởng chừng bình thường. Những thói quen quen thuộc này theo thời gian lại âm thầm trở thành “đồng phạm” tổn thương mạch máu não.
Trên thực tế lâm sàng, nhồi máu não ngày càng phổ biến, nhất là ở nhóm trên 40 tuổi. Nhiều người chỉ phát hiện bất thường mạch máu não khi khám sức khỏe định kỳ hoặc nhập viện vì chóng mặt đột ngột, tê yếu tay chân, nói ngọng, nói khó, và sau đó được chẩn đoán nhồi máu não. Đây đã trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng không thể xem nhẹ.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng, trong những yếu tố nguy cơ, nhiều “thủ phạm” hoàn toàn có thể kiểm soát thông qua điều chỉnh chế độ ăn uống. Giảm bớt các thực phẩm thường ngày nhưng dễ bị bỏ qua có thể làm giảm đáng kể nguy cơ nhồi máu não.
1. Thực phẩm chứa nhiều muối
Ai cũng biết ăn mặn làm tăng huyết áp, nhưng nhiều người vẫn chủ quan, nghĩ rằng đã kiểm soát tốt. Trên thực tế, không ít trường hợp đã vượt ngưỡng muối cho phép mà không hề hay biết. Nghiên cứu chỉ ra rằng người trưởng thành tiêu thụ trên 6 gram muối mỗi ngày có nguy cơ nhồi máu não cao hơn gần 30% so với người ăn nhạt, và nguy cơ này càng tăng theo tuổi tác.
Các thực phẩm giàu muối không chỉ gồm dưa muối, đồ muối chua, nước chấm, thực phẩm chế biến sẵn, mì ăn liền mà còn nhiều loại đồ ăn vặt đậm vị. Ăn mặn kéo dài làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu, tăng huyết áp và thúc đẩy xơ cứng mạch máu, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu não, đặc biệt nguy hiểm với người bị cao huyết áp.
2. Thực phẩm giàu chất béo và cholesterol
Điển hình là mỡ động vật, nội tạng, bơ, kem và các sản phẩm sữa nguyên béo. Dữ liệu gần đây cho thấy, ở những người rối loạn mỡ máu, tiêu thụ quá nhiều nhóm thực phẩm này làm tăng rõ rệt cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL-C), một yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành huyết khối gây tắc mạch não.
Khi mỡ máu cao kết hợp với tăng huyết áp hoặc đái tháo đường, nguy cơ nhồi máu não gần như được “mở cửa”. Không chỉ thịt mỡ, các món chiên rán, đồ ăn nhanh và đồ ăn vặt nhiều dầu mỡ cũng âm thầm tạo mảng xơ vữa trong lòng mạch. Theo thời gian, khi mảng xơ vữa bong ra, tai biến não có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
3. Thực phẩm và đồ uống quá ngọt
Đường không chỉ gây dao động đường huyết mà còn thúc đẩy quá trình lão hóa mạch máu. Một nghiên cứu lớn trên khoảng 100.000 người cho thấy, những người uống hơn một lon nước ngọt có đường mỗi ngày có nguy cơ nhồi máu não cao hơn khoảng 15-20% so với người không sử dụng.
Nguy cơ này đặc biệt cao ở người mắc đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường, do đường huyết cao làm thành mạch yếu, máu dễ đặc quánh, kết hợp với rối loạn mỡ máu sẽ rất dễ gây tắc mạch não. Đáng chú ý, đường không chỉ có trong bánh kẹo mà còn ẩn trong ngũ cốc ăn sáng, sữa chua, đồ uống pha sẵn và nhiều loại gia vị, khiến tổng lượng đường nạp vào cơ thể thường vượt mức dự kiến.
4. Thực phẩm giàu purin và cholesterol
Hải sản và nội tạng động vật dễ làm tăng axit uric trong máu, tổn thương nội mạc mạch máu và làm máu trở nên đặc hơn. Tăng axit uric vốn là một yếu tố nguy cơ của nhồi máu não.
Các bác sĩ nhận thấy, thói quen ăn lẩu hải sản, nội tạng kết hợp với bia rượu là “chất xúc tác” nguy hiểm cho tai biến mạch máu não, đặc biệt ở nam giới trung niên. Thống kê cho thấy, người có nồng độ axit uric từ 420 micromol/lít trở lên có nguy cơ nhồi máu não cao hơn khoảng 25% so với người có axit uric bình thường.
Các bác sĩ khuyến cáo, chế độ ăn hợp lý với nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, lượng vừa phải các loại hạt và cá sẽ giúp bảo vệ mạch máu, cung cấp chất chống oxy hóa và chất xơ, duy trì độ đàn hồi của thành mạch. Nói cách khác, giảm thực phẩm gây áp lực cho mạch máu đồng thời bổ sung dưỡng chất có lợi là cách phòng bệnh bền vững.
Nhồi máu não không phải là điều hoàn toàn không thể phòng tránh. Chìa khóa là thay đổi thói quen sống, đặc biệt là quản lý chế độ ăn uống hằng ngày. Nếu tiếp tục ăn mặn, nhiều dầu mỡ, nhiều đường và thực phẩm giàu purin, mạch máu sớm muộn cũng sẽ “báo động đỏ”. Ngược lại, kiểm soát ăn uống, sinh hoạt điều độ và theo dõi sức khỏe thường xuyên chính là hàng rào bảo vệ hiệu quả, giúp nhồi máu não không âm thầm tấn công.
(Tổng hợp)
