Buzz
(Mytour) Giữa không khí sôi động của mùa Xuân, các lễ hội tâm linh vẫn giữ trọn vẹn giá trị văn hóa truyền thống và thu hút rất đông người tham gia. Dưới đây là một số lễ hội đầu năm thú vị gần Hà Nội mà bạn không nên bỏ lỡ.
1. Mùng 3 Tết - Lễ hội thờ Tản Viên Sơn Thánh
Nhắc đến các lễ hội đầu năm gần Hà Nội, không thể không nhắc đến lễ hội thờ Tản Viên Sơn Thánh. Làng Khê Thượng, một ngôi làng cổ ven sông Đà, tổ chức lễ hội này vào những ngày đầu năm. Đây là lễ hội thờ Tản Viên Sơn Thánh, một trong Tứ Bất Tử của Việt Nam, diễn ra từ mùng 3 đến mùng 7 tháng Giêng, nhưng thực tế lại bắt đầu từ 30 Tết.
Lễ hội bắt đầu từ tối 30 Tết, với nghi thức tiễn đưa Đức Thánh Tản Viên về núi Nghĩa Lĩnh để thăm bố vợ. Trong lễ tiễn này, người lái đò (mặc trang phục đỏ) chèo thuyền từ bến làng Khê Thượng đến bến đò Bộ ở xã Thạch Đồng, huyện Tam Thanh, Vĩnh Phúc.
Vào chiều ngày mùng 2, dân làng đã chuẩn bị kiệu, cờ trống, hương án bên bờ sông Đà để tổ chức nghi lễ bái vong Đức Thánh Tản Viên ở núi Nghĩa Lĩnh và đón Ngài về. Sáng mùng 3 Tết, cả làng tổ chức lễ hội tưng bừng với các trò chơi sôi nổi tại sân đình như: chọi gà, đấu vật, chơi cờ, tổ tôm, hát chèo cùng các cuộc đua khác.
Trong số các trò chơi, đấu vật là trò được chú ý đặc biệt, gọi là đấu vật thờ Thánh, nhằm khuyến khích tinh thần thượng võ và tái hiện sự kiện chiến thắng của Sơn Tinh đối đầu với Thủy Tinh nhờ sức mạnh và lòng dũng cảm. Tinh thần thượng võ của làng Khê Thượng còn được thể hiện qua tục "Chém may" diễn ra vào ngày mồng 7 Tết.
Hội làng Khê Thượng gắn liền với truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh, tượng trưng cho sức mạnh của cộng đồng nông nghiệp trồng lúa nước chống lại thiên tai, bão lũ; đồng thời thể hiện tinh thần thượng võ và sự kính trọng đối với cội nguồn. Mỗi độ xuân về, mời bạn đến làng Khê Thượng để hòa mình vào lễ hội náo nhiệt có từ thuở khai sơ, nơi có truyền thống lâu đời từ thời vua Hùng dựng nước.
2. Mùng 5 Tết - Hội Gò Đống Đa
Lễ hội Gò Đống Đa, diễn ra vào ngày mùng 5 Tết Nguyên Đán tại Gò Đống Đa, Phường Quang Trung, Quận Đống Đa, Hà Nội, là một trong những lễ hội đầu năm đặc sắc. Lễ hội này tổ chức nhằm tưởng nhớ công lao to lớn của vua Quang Trung - vị anh hùng trong cuộc chiến chống giặc ngoại xâm của dân tộc.
Ngày hội Gò Đống Đa có nhiều hoạt động vui khỏe, đặc biệt là trò rước Rồng Lửa Thăng Long. Vào khoảng 12 giờ trưa, đoàn rước trong sắc màu rực rỡ sẽ diễu hành chậm rãi và trật tự, mang đến cho người dân cơ hội chiêm ngưỡng bức tượng hoành tráng của lễ hội khi nó di chuyển từ đình làng Khương Thượng đến Gò Đống Đa.
Sau ngày giải phóng thủ đô (10/10/1954), lễ hội Gò Đống Đa trở thành ngày hội Đống Đa truyền thống và trở thành quốc lễ. Chính vì vậy, hàng năm, các lãnh đạo đại diện cho Đảng và Nhà nước đều tham dự và chủ trì nghi lễ. Quốc kỳ và cờ của lễ hội bay phấp phới, tạo nên không khí chào đón du khách từ khắp nơi.
Vào ngày mùng 5 Tết Nguyên Đán mỗi năm, người dân từ khắp nơi đều đến đây để dâng hương và hoa, thể hiện lòng biết ơn đối với các anh hùng nghĩa sĩ, đồng thời ôn lại những trang sử hào hùng của dân tộc. Đối với người Hà Nội, tham gia lễ hội Gò Đống Đa đã trở thành một phần không thể thiếu trong những ngày đầu xuân.
Ngày Mùng 6 Tết - Lễ hội Chùa Hương là sự kiện quan trọng trong năm, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Lễ hội được tổ chức tại xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, khai mạc vào mùng sáu tháng Giêng và kéo dài đến cuối tháng Ba âm lịch. Khoảng thời gian từ rằm tháng Giêng đến 18 tháng Hai âm lịch là cao điểm của lễ hội, thu hút sự tham gia của hàng nghìn du khách. Ngày mùng sáu tháng Giêng không chỉ là ngày khai hội mà còn là dịp lễ khai sơn, mở cửa chùa theo truyền thống của địa phương.
Đầu năm trẩy hội chùa Hương, hành trình về cõi Phật. Lễ hội Chùa Hương diễn ra tại xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, vào ngày mùng sáu tháng Giêng, đánh dấu sự khởi đầu của một mùa lễ hội kéo dài đến cuối tháng Ba âm lịch. Thời điểm đặc biệt nhất của lễ hội là từ rằm tháng Giêng đến 18 tháng Hai âm lịch. Ngày này vốn là ngày lễ khai sơn, mở cửa rừng của địa phương, nhưng hiện nay nó mang một ý nghĩa mới – mở cửa chùa.
Chùa Hương là một quần thể di tích nổi tiếng, không chỉ nhờ vẻ đẹp cảnh sắc mà còn bởi giá trị văn hóa tín ngưỡng Phật giáo đặc sắc của người dân Việt Nam. Nơi đây là sự kết hợp hài hòa giữa các đền, chùa và hang động, nằm giữa núi rừng hùng vĩ. Chùa Hương không chỉ là điểm đến du lịch nổi tiếng mà còn là một không gian linh thiêng, thu hút du khách thập phương về chiêm bái và tìm hiểu văn hóa tín ngưỡng Phật giáo.
Nơi đây, thiên nhiên như một bức tranh sống động với núi, sông, nước non hòa quyện. Tạo hóa đã ban tặng cho Chùa Hương một khung cảnh tuyệt đẹp, khiến bất kỳ ai đến đây đều phải ngỡ ngàng trước vẻ đẹp và sự kỳ vĩ của thiên nhiên. Con người đã thổi hồn vào nơi này, làm cho cảnh vật trở nên sinh động và đầy màu sắc, tạo thành một nét văn hóa tín ngưỡng Phật giáo đặc sắc của dân tộc Việt Nam.
Chùa Hương, với những dấu ấn văn hóa sâu sắc đã in đậm trong tâm trí người dân Việt Nam qua nhiều thế hệ. Mỗi năm, những người yêu thích sự thanh tịnh lại đổ về nơi đây để thắp một nén hương, cầu mong mọi ước nguyện của mình được thực hiện.
Khách thập phương đến đây không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh đẹp mà còn được tham gia vào các hoạt động văn hóa truyền thống như chèo thuyền, leo núi và thưởng thức những màn hát chèo, hát văn đặc sắc. Vào mùa lễ hội, chùa Hương trở nên nhộn nhịp với hàng trăm chiếc thuyền nối đuôi nhau. Thú vui ngồi thuyền vãng cảnh giữa khung cảnh non nước huyền bí đã trở thành biểu tượng của hội Chùa Hương, như một nét văn hóa gắn liền với hình ảnh thuyền bè của người Việt từ thuở xưa.
Mùng 6 Tết - Lễ hội Gióng, Sóc Sơn
Vào mùng 6 tháng Giêng âm lịch hàng năm, dân làng Sóc Sơn tổ chức lễ hội Gióng tại khu di tích thờ Thánh Gióng – Phù Đổng Thiên Vương, với các nghi thức trang trọng kéo dài suốt ba ngày. Lễ hội bao gồm những nghi lễ đặc trưng như lễ khai quang, lễ rước, lễ dâng hương, dâng hoa tre lên đền Thượng để tôn vinh Thánh Gióng.
Trước khi lễ hội chính thức diễn ra, bảy thôn làng đại diện cho bảy xã chuẩn bị lễ vật cho ngày khai hội. Đặc biệt, vào đêm mùng 5, người dân sẽ tiến hành lễ Mộc Dục để mời Thánh Gióng về tham gia lễ hội với những lễ vật dâng kính, cầu mong sự bình an, ấm no cho cộng đồng.
Ngày hội chính diễn ra vào mùng 7 tháng Giêng, theo truyền thuyết là ngày Thánh Gióng được phong thánh. Vào ngày khai hội, người dân và khách thập phương tụ tập dâng hương. Đúng vào nửa đêm, lễ khai quang được tổ chức, trong đó có nghi thức tắm cho tượng Thánh Gióng. Một trong những nghi lễ nổi bật trong ngày chính hội là dâng hoa tre tại đền Thượng (nơi thờ Thánh Gióng) và màn chém tướng giặc.
Hoa tre được chế tác từ những đoạn tre dài khoảng 50cm, đường kính 1cm, đầu tre được vót nhọn và nhuộm màu sắc. Sau khi lễ dâng hoa kết thúc, những cây tre này sẽ được tung ra sân đền, và người tham dự sẽ lấy những cây tre đó để cầu may. Lễ chém tướng giặc được tái hiện bằng việc chém vào một pho tượng, tái hiện lại truyền thuyết Thánh Gióng dùng tre ngà quật chết tướng giặc Ân - Thạch Linh.
Dù có những nghi thức gắn liền với truyền thuyết về Thánh Gióng, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng: "Hội Gióng Sóc Sơn vẫn mang đậm tính chất hội cầu mùa theo tín ngưỡng dân gian, một phong tục phổ biến trong hầu hết các lễ hội xuân ở vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ".
Trong những năm gần đây, nghi lễ cướp lộc đầu năm (hay còn gọi là cướp hoa tre) tại lễ hội đền Sóc đã bị biến tướng, trở thành những cuộc ẩu đả giữa các thanh niên địa phương. Du khách tham gia lễ hội nên tránh xa khu vực này để đảm bảo an toàn.
Mùng 10 tháng Giêng âm lịch - Lễ hội Yên Tử
Lễ hội Yên Tử - Hành trình lễ Phật và du xuân cầu may mắn. Mỗi năm, Lễ hội Yên Tử được tổ chức từ mùng 10 tháng Giêng âm lịch và kéo dài trong suốt ba tháng mùa xuân tại vùng núi Yên Tử, thuộc xã Thượng Yên Công, Thị xã Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.
Yên Tử từng là trung tâm Phật giáo lớn của Đại Việt xưa, nơi khởi nguồn của Thiền Viện Trúc Lâm. Du khách đến lễ hội chùa Yên Tử để tìm một không gian thanh tịnh, thoát khỏi cuộc sống thường nhật, thực hiện hành trình tâm linh giữa thiên nhiên bao la.
Yên Tử từng là trung tâm Phật giáo lớn của Đại Việt xưa, nơi khởi nguồn của Thiền Viện Trúc Lâm. Du khách đến lễ hội chùa Yên Tử để tìm một không gian thanh tịnh, thoát khỏi cuộc sống thường nhật, thực hiện hành trình tâm linh giữa thiên nhiên bao la.
Dọc suốt hành trình của Hội xuân Yên Tử, du khách sẽ gặp những công trình kiến trúc đặc sắc như chùa, bia, am, tháp... Chúng có lúc ẩn mình trong rừng nguyên sinh cổ kính, lúc lại hiện ra giữa không gian rộng lớn, đôi khi lại mờ ảo trong mây, như một câu chuyện huyền bí trong cổ tích.
Trong mùa lễ hội, dòng người từ khắp nơi đổ về Yên Tử, có những người hành hương đến cõi Phật để thể hiện lòng thành, cầu mong sự an lành và tài lộc. Cũng có những người đến để chiêm ngưỡng tinh thần và đạo đức cao cả của tổ tiên. Nhiều người lại đến để du xuân, vãn cảnh, tận hưởng không khí yên bình và thanh tịnh nơi đây.
Khi tham gia lễ hội Yên Tử, đặc biệt là khi đặt chân đến chùa Đồng, mọi người đều không khỏi cảm thấy choáng ngợp trước vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên nơi đây. Những giá trị tinh thần và văn hóa của tổ tiên, cùng với sự dâng hiến thanh thoát trong từng cánh hoa lá, tạo nên một không gian tôn nghiêm. Chính vì vậy, Yên Tử đã trở thành nơi lý tưởng để hành đạo.
6. Ngày 13 tháng Giêng – Hội Lim
Hội Lim, lễ hội lớn mở đầu cho mùa xuân ở vùng Kinh Bắc, được tổ chức từ ngày 12 đến 14 tháng Giêng hàng năm tại huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Ngày hội chính vào 13/1 Âm lịch, bắt đầu bằng lễ rước long trọng. Đoàn rước với những bộ lễ phục truyền thống rực rỡ sắc màu, tỉ mỉ và đẹp mắt, kéo dài gần một cây số, thu hút đông đảo người tham gia.
Trong suốt những ngày lễ, nhiều trò chơi dân gian thú vị được tổ chức như đấu võ, đấu vật, đấu cờ, đu tiên, thi dệt cửi, nấu cơm. Tuy nhiên, phần đặc sắc và đáng chú ý nhất chính là phần hát hội, nổi bật với các thể loại hát mời trầu, hát gọi đò, hay những khúc hát mang đậm bản sắc dân gian như con sáo sang sông, con nhện giăng mùng. Cuộc thi hát diễn ra vào khoảng giữa trưa, theo hình thức du thuyền hát quan họ, làm cho không khí thêm phần sôi động và hấp dẫn.
Nếu du khách mong muốn được thưởng thức những điệu hát quan họ giao duyên đúng nghĩa, có thể tìm đến nhà ông Nguyễn Hữu Bể. Vào đêm 12, kéo dài đến rạng sáng ngày 13 tháng Giêng, các liền anh liền chị từ khắp nơi trong vùng sẽ đến tham gia hát canh giao duyên suốt đêm. Chủ nhà luôn vui vẻ tiếp đón khách, chuẩn bị chỗ ngồi cùng các món ăn, thức uống để du khách có thể tận hưởng trọn vẹn không gian của di sản văn hóa phi vật thể này.
Hội Lim, lễ hội nổi bật của vùng Kinh Bắc, với các hoạt động phong phú bao gồm các lễ nghi và phần hội, đã mang đến một nội dung đa dạng, xứng tầm với một lễ hội văn hóa dân gian của vùng đất Kinh Bắc. Hội Lim gần như hội tụ đầy đủ các hoạt động văn hóa nghệ thuật và tín ngưỡng tâm linh của các lễ hội miền Bắc, với Bắc Ninh được biết đến là “vương quốc” của lễ hội dân gian Việt Nam.
7. Ngày 14 tháng Giêng - Lễ khai ấn đền Trần
Lễ khai ấn đền Trần diễn ra vào đêm 14, chuyển sang sáng ngày 15 tháng Giêng, tại khu di tích đền Trần thuộc phường Lộc Vương, TP. Nam Định. Đây là một nghi lễ cổ xưa, khởi nguồn từ thời kỳ sau Tết Nguyên Đán, khi triều đình trở lại làm việc bình thường vào rằm tháng Giêng.
Lễ khai ấn bắt nguồn từ thế kỷ XIII, vào năm 1239 dưới triều đại nhà Trần, khi vua Trần thực hiện nghi lễ tế tổ tiên. Qua bao thế kỷ, ấn cũ đã không còn tồn tại. Đến năm 1822, vua Minh Mạng đã ghé qua Ninh Bình và cho khắc lại ấn mới. Ấn cũ có khắc dòng chữ "Trần triều chi bảo", còn ấn mới có dòng chữ "Trần triều điển cố", nhằm tưởng nhớ lại sự tích xưa.
Lễ khai ấn được tổ chức vào giờ Tý, vào đêm rằm tháng Giêng (từ 11 giờ đêm ngày 14 đến 1 giờ sáng ngày 15 tháng Giêng), là một nghi lễ mang tính nhân văn sâu sắc, với mục đích cầu nguyện Trời, Đất và Tiên tổ, bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên và đất nước. Đây cũng là dấu hiệu kết thúc những ngày Tết, đánh dấu thời điểm trở lại với công việc, bắt tay vào những kế hoạch mới.
Tất cả các nghi lễ tại di tích đền Trần từ lâu đã gìn giữ được các phong tục truyền thống của dân tộc, góp phần tái hiện một thời kỳ lịch sử hào hùng, sống động và sâu sắc. Các nghi lễ này không chỉ thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí chống ngoại xâm, mà còn nuôi dưỡng tâm thức uống nước nhớ nguồn của mỗi người Việt Nam.
Trong lễ hội hiện nay, nhiều lá ấn giả được bày bán dọc các con đường, nhằm lừa gạt du khách. Còn những lá ấn “thật” của đền Trần chỉ được phát tại các quầy do Ban Tổ Chức sắp xếp. Mặc dù Ban Tổ Chức khẳng định không bán ấn, nhưng để có được những lá ấn đền Trần, du khách phải gửi tiền vào hòm công đức, trước mặt những người phát ấn. Số lượng ấn phát ra phụ thuộc vào số tiền công đức.
S.T
