Những nghiệp quyết định sự tái sinh của chúng ta: Loại nào giữ vai trò quan trọng nhất?

(Mytour) Những nghiệp tạo nên sự tái sinh này luôn tác động lẫn nhau một cách hài hòa, và không phải ai cũng có thể ngay lập tức xác định hay hiểu rõ về chúng một cách chính xác.

Có thể nhận thấy rằng, không có sức mạnh siêu nhiên nào điều khiển ta; cảnh giới tái sinh phản ánh đúng mức khao khát và sự thỏa mãn nội tại của mỗi cá nhân, hoàn toàn tách biệt với ảnh hưởng bên ngoài. 

 Thường nghiệp, hay còn gọi là Tập quán nghiệp, là những thói quen tốt xấu lặp đi lặp lại mỗi ngày, dần hình thành nên bản chất con người. Ngay cả khi ta vô thức, nghiệp này vẫn tồn tại dù ta có nhận thức hay không. Trong các loại nghiệp, Thường nghiệp giữ vai trò cực kỳ quan trọng.

Ngày nay, khoa học chứng minh rằng bộ não con người bình thường sẽ ghi nhớ mọi hành động, lời nói, suy nghĩ hằng ngày thông qua tế bào não.

Trước kia, Đức Thế Tôn cũng từng nhấn mạnh Thường nghiệp là những hành động ý thức, lời nói và việc làm tạo thành thói quen được lưu giữ trong tàng thức. Con người gieo nghiệp gì sẽ nhận quả nấy! Thường nghiệp được chia làm hai loại: Thường nghiệp thiện và Thường nghiệp ác.

Thường nghiệp thiện là những hành vi lành mà con người thực hiện hàng ngày theo thói quen. Đây là phần thiết yếu của đời sống, góp phần phát triển xã hội và cộng đồng.

Ví dụ như bác sĩ cứu người, giáo viên truyền đạt kiến thức, hay nhà khoa học khám phá y học, thiên văn, vật lý, kỹ thuật giúp cải thiện cuộc sống nhân loại.

Cũng như các cô giáo chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ nhỏ, họ gieo nhân thiện qua tình yêu thương và công việc tận tâm. Đây chính là ví dụ điển hình của Thường nghiệp thiện.

Ngoài ra, người hiếu thảo, vợ chồng chung thủy, cha mẹ hy sinh cho con cái, hoặc những ai hay giúp đỡ người khó khăn đều tạo nên Thường nghiệp thiện.

Về mặt tâm linh, những người thường xuyên đến chùa nghe kinh, tham gia khóa học Phật pháp, chuyên tâm tu tập để chuyển hóa nhận thức, tránh việc ác và làm việc lành cũng thuộc loại Thường nghiệp thiện. 
 

Trái ngược với Thường nghiệp thiện là Thường nghiệp ác.

Ví dụ như những người sống bằng nghề gây đau thương, chết chóc như giết trâu, bò, heo, chó, hành nghề buôn lậu, buôn bán người, buôn bán trẻ em, sản xuất súng đạn - những công cụ sát thương...

Những Thường nghiệp ác này tích tụ thành sức mạnh, và sức mạnh ấy sẽ ảnh hưởng lớn đến con người khi lâm chung, dẫn đến tái sinh ở cảnh giới xấu.

Tích lũy nghiệp, hay còn gọi là “Bảo lưu nghiệp,” là những nghiệp cũ vẫn được lưu giữ tồn tại qua nhiều đời.

Đó là những việc làm dù nhỏ, thiện hay ác, dù không nhớ rõ, nhưng vẫn được lưu giữ trong tàng thức.

Dù không mạnh mẽ và ảnh hưởng ngay như Thường nghiệp, khi đủ sức mạnh, Tích lũy nghiệp cũng tác động đến cuộc sống bởi nghiệp nào gây ra sẽ phải chịu quả báo tương ứng.

Có rất nhiều hành động nhỏ bé ta vô tình thực hiện mà không để ý, nhưng lại âm thầm tích tụ từng ngày. Ví dụ như giúp đỡ một em nhỏ bị ngã, nâng người bị tai nạn đứng dậy, hay cho người ăn xin chút tiền...

Những việc nhỏ ấy tuy đơn giản nhưng lâu dài sẽ tích tiểu thành đại, nghiệp lành được tích lũy và sau này mang lại quả tốt. Đặc biệt khi lâm chung, những nghiệp thiện này sẽ góp phần quyết định nơi tái sinh của chúng ta.

Vì thế, đừng xem nhẹ những hành động giúp đỡ dù nhỏ bé. Khi có thể, hãy nhiệt thành giúp đỡ người khác, bởi việc thiện tích lũy dần dần sẽ trở nên lớn lao, giống như nước nhỏ giọt đầy lu theo thời gian. 

Cuộc sống hôm nay của chúng ta là kết quả của sự luân hồi vô tận từ nhiều kiếp trước. Có thể ta đã tích tụ không ít nghiệp ác như lừa dối, mưu hại người khác, vô tình sát hại động vật,...

Đây là những hành động gây tổn thương cho sinh linh khác dù ta cố ý hay vô ý. Khi nghiệp xấu tích lũy đủ, nó sẽ hỗ trợ Thường nghiệp ác kéo ta tái sinh vào cảnh giới tương ứng.

Nhiều khi, chúng biểu hiện qua những rắc rối, tai họa hay vận hạn không rõ nguyên do, giống như những sự kiện may rủi bất ngờ. Do vậy, khi gặp vận đen, ta có thể hiểu đó là do Tích lũy nghiệp ác từ quá khứ thúc đẩy.

Tích lũy nghiệp không thể hiện rõ ràng như Thường nghiệp, nhưng lại có sức mạnh giúp hoặc ngăn cản các Thường nghiệp. Hiểu điều này, chúng ta đừng coi thường các loại Tích lũy nghiệp. 

Cực trọng nghiệp là tâm niệm cuối cùng của con người trước khi lìa đời; nếu là tâm niệm ác thì sẽ tái sinh vào cảnh khổ, còn nếu là tâm niệm thiện thì sẽ sinh vào cảnh lành.

Trong số các nghiệp quyết định sự tái sinh, cực trọng nghiệp là loại rõ ràng nhất mà ai cũng dễ nhận biết: Giết người thì chắc chắn sinh vào cõi dữ, sống hiếu thuận với cha mẹ thì sẽ tái sinh ở cõi tốt...

Cực trọng nghiệp được chia làm hai loại: Cực trọng nghiệp thiện và Cực trọng nghiệp ác.

Theo Kinh điển, đức Phật dạy có năm cực trọng nghiệp ác gồm: Giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm Phật bị thương và chia rẽ sự hòa hợp của Tăng. Hiện nay chỉ còn ba vì không còn A-la-hán hay Phật.

Điều này có nghĩa là người phạm phải những nghiệp này, dù làm nhiều việc thiện như cúng dường xây chùa, đúc chuông, giúp nuôi trẻ mồ côi, khi chết vẫn đọa địa ngục.

Họ không có cơ hội thoát khỏi hậu quả dù có hối cải, vì nghiệp nợ phải trả không ai thay thế được.

Cực trọng nghiệp thiện được chia làm hai loại:

- Những người cả đời chuyên tâm làm phước đức lớn, khi kết thúc kiếp này sẽ được sinh lên cõi Trời ngay lập tức.

- Những ai đạt được các tầng Thiền định. Nếu ngay lúc lâm chung đắc thiền Định, cực trọng nghiệp thiện sẽ đưa họ thẳng lên cõi Phạm Thiên. Những tội lỗi trước đó hoặc Thường nghiệp khác nếu có sẽ không kịp phát sinh quả trong thời khắc này.

Nếu bạn từng thắc mắc làm sao để tái sinh làm người thì sẽ hiểu rằng thời gian cận tử nghiệp - tức giây phút trước khi chết rất quan trọng.

Cận tử nghiệp là nghiệp phát sinh ngay trước lúc chết, có sức mạnh ưu tiên trả quả trước cả Thường nghiệp và Tích lũy nghiệp.

Khi lâm chung, nếu không có Cực trọng nghiệp hay Thường nghiệp làm động lực cho sự tái sinh thì Cận tử nghiệp sẽ dẫn dắt sự thọ sanh. Nếu không có cả ba loại nghiệp này thì Tích lũy nghiệp sẽ quyết định việc tái sinh.

Ngay trước khi tắt thở, nếu ta nghĩ đến điều tốt lành thì thức cuối cùng do nghiệp thiện thúc đẩy sẽ giúp ta sinh vào cõi lành ngay lập tức.

Nếu tâm người sắp chết chứa đầy sân hận, thù ghét và bực tức thì thức cuối cùng này sẽ dẫn thần thức tái sinh vào các đường ác, bởi Thường nghiệp lành không đủ mạnh để vượt qua Cận tử nghiệp.

Hiện tượng vong linh oán giận biến thành ma chết oan, không thể siêu thoát vì lòng đầy oán hận, thường do cái chết bất ngờ và người ít tu tập. Đây chính là cận tử nghiệp bất thiện ảnh hưởng xấu đến hướng tái sinh.

Vì vậy, trong các nghiệp quyết định tái sinh, Cận tử nghiệp được xem là quan trọng nhất. Tuy nhiên, để chuẩn bị cho cận tử nghiệp, cần hiểu và thực hành nghiệp lành của Thường nghiệp và Tích lũy nghiệp để tâm thức trước lúc chết hướng về điều thiện, điều lành. Việc này đòi hỏi thời gian dài để tích lũy và thay đổi, hay nói cách khác là “chuẩn bị chu đáo cho cái chết”.

Không có chuyện một đời làm ác rồi khi gần chết nghe kinh Phật mà có thể hồi tâm, chuyển ý ngay lập tức. Do đó, trong suốt cuộc đời nên tu tập tạo nghiệp lành, tránh nghiệp dữ để chuẩn bị cho một sự lương thiện mạnh mẽ khi cuối đời đến.

Dù vậy, nghe kinh và được khai thị vào lúc sắp qua đời cũng có phần lợi lạc, giúp người đó hướng tâm về Phật, nhớ đến những điều lành và buông bỏ những tình cảm, của cải trần gian để ra đi thanh thản.