Những phong tục truyền thống trong dịp Tết Nguyên Đán 2025 phản ánh sâu sắc văn hóa Việt Nam

Các hoạt động truyền thống trong dịp Tết Nguyên Đán ở Việt Nam

Các hoạt động nổi bật trước dịp Tết

Với nhiều người, các hoạt động diễn ra trước Tết không chỉ là công việc chuẩn bị mà còn mang đến không khí nhộn nhịp, vui tươi đặc biệt. Dù bạn ở đâu, các hoạt động Tết truyền thống luôn bao gồm những việc quan trọng như sau:

Mua sắm Tết

Tết Nguyên Đán là dịp lễ trọng đại nhất trong năm tại Việt Nam. Đây là thời gian để các cơ quan, doanh nghiệp và các đơn vị kinh doanh tạm ngừng hoạt động, mọi người sum vầy bên gia đình. Vì vậy, các công việc mua sắm Tết cần được hoàn tất trước khi các chợ và siêu thị đóng cửa, nhằm đảm bảo sự chuẩn bị đầy đủ cho dịp lễ này.

Năm 2025, mùng 1 Tết Âm lịch (Ất Tỵ) sẽ vào thứ Tư, ngày 29/01 Dương lịch. Chính vì vậy, từ giữa đến cuối tháng 12 năm Giáp Thìn, các gia đình đã bắt đầu lên kế hoạch sắm Tết. Các vật dụng cần thiết như đồ trang trí nhà cửa, thực phẩm, bánh kẹo và đồ cúng lễ phải được chuẩn bị từ sớm.

Không khí mua sắm Tết luôn náo nhiệt và sôi động trong những ngày gần Tết. Tuy nhiên, việc chi tiêu Tết sao cho hợp lý và tiết kiệm là một thử thách với người "quản lý tài chính" trong mỗi gia đình. Để giải quyết vấn đề này, bạn có thể tận dụng các chương trình khuyến mãi của các nhãn hàng lớn để tiết kiệm chi phí. Đặc biệt, khi thanh toán mua sắm Tết qua Mytour, bạn sẽ dễ dàng theo dõi chi tiêu và nhận được nhiều ưu đãi từ các siêu thị lớn như Big C, Go!, Co.opmart, Bách Hóa Xanh, LOTTE Mart, AEON Mall,... Đừng quên tải Mytour ngay hôm nay để trải nghiệm việc thanh toán nhanh chóng và tiện lợi. Đây là lựa chọn tuyệt vời giúp bạn tiết kiệm thời gian và chuẩn bị một cái Tết trọn vẹn, đầm ấm cho gia đình.

Dọn dẹp, trang trí nhà cửa

Một trong những hoạt động không thể thiếu trong dịp Tết là dọn dẹp và trang trí nhà cửa. Cả năm dài, con người trải qua những niềm vui, nỗi buồn, và những điều không thể kiểm soát được. Người Việt tin rằng đồ vật không chỉ là vật dụng đơn giản mà còn mang linh hồn riêng. Mọi người đều hy vọng năm mới mọi thứ đều mới mẻ, khang trang, để đón nhận nhiều may mắn. Vì thế, mỗi gia đình đều dành thời gian cuối năm để vệ sinh nhà cửa, bàn thờ tổ tiên và trang trí với các loài hoa đặc trưng như hoa đào, hoa mai, hay chậu quất…

Việc dọn dẹp nhà cửa trước Tết không chỉ đơn giản là làm sạch không gian sống mà còn là cách để xua tan những điều không may mắn của năm cũ. Những vật dụng cũ không còn giá trị sẽ được thay thế bằng đồ mới, với hy vọng rằng sự đổi mới này sẽ mang lại thuận lợi và hạnh phúc trong năm tới.

Ở một số vùng, người dân còn dựng cây nêu, treo câu đối đỏ,... làm cho không khí Tết trở nên thêm phần rộn ràng và mang đến lời chúc năm mới an khang, thịnh vượng.

Viếng thăm mộ tổ tiên

Từ ngày 23 đến 30 tháng Chạp hàng năm, việc thăm viếng và quét dọn mộ tổ tiên đã trở thành một phong tục không thể thiếu trong văn hóa người Việt. Đây là thời điểm con cháu thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với ông bà tổ tiên, mời vong linh của họ về sum vầy, đón Tết cùng gia đình.

Phong tục này không chỉ giúp chăm sóc và dọn dẹp mộ phần mà còn là dịp để nối kết tâm linh giữa các thế hệ. Thông qua những nén hương thơm, những mâm lễ giản dị nhưng đầy đủ, con cháu cầu nguyện tổ tiên được an nghỉ nơi suối vàng, đồng thời xin sự ban phúc và bình an cho năm mới sắp tới.

Hoạt động này thể hiện tấm lòng hiếu thảo, là sự nhắc nhở về đạo lý "uống nước nhớ nguồn", giữ gìn truyền thống gia đình và gia phong. Đây cũng là thời gian để gia đình tụ họp, ôn lại những kỷ niệm về tổ tiên, từ đó tạo ra không khí thiêng liêng, ấm cúng trong những ngày đầu năm mới.

Bày mâm ngũ quả

Bày mâm ngũ quả là một phong tục đặc trưng không thể thiếu trong những ngày Tết của các gia đình Việt Nam. Theo quan niệm dân gian, Tết là thời điểm mà tổ tiên sẽ trở về đoàn tụ với con cháu, vì vậy mâm ngũ quả không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên, phải được chuẩn bị chu đáo và tỉ mỉ, bên cạnh việc trang hoàng lại nhà cửa.

Mỗi khu vực sẽ có sự khác biệt về các loại trái cây được chọn để bày mâm ngũ quả. Ví dụ, ở miền Bắc, người ta thường chọn 5 loại quả với 5 màu sắc đại diện cho ngũ hành, trong khi ở miền Nam, các loại quả như mãng cầu, đu đủ, dừa và xoài được ưa chuộng để mong cầu năm mới sung túc và may mắn. Dù phong tục khác nhau, nhưng tất cả đều nhằm cầu một năm mới an lành và thịnh vượng.

Gói bánh chưng, bánh tét

Đối với nhiều thế hệ người Việt, việc cùng gia đình quây quần gói bánh chưng, bánh tét và canh nồi bánh trong những ngày Tết đã trở thành một ký ức đẹp và ấm áp. Từ ngày 27 tháng Chạp, không khí Tết càng thêm phần ấm cúng khi các thành viên trong gia đình cùng nhau làm bánh, làm phong vị Tết thêm đậm đà và đầy đủ hơn.

Ở miền Bắc, bánh chưng với hình dáng vuông vắn biểu trưng cho đất đai, trong khi đó miền Nam lại có bánh tét hình trụ đại diện cho trời cao. Mặc dù hình thức có sự khác biệt, nhưng nguyên liệu chủ yếu của cả hai loại bánh vẫn là gạo nếp, một nét đặc trưng của nền văn minh lúa nước lâu đời, gắn bó mật thiết với văn hóa và tâm hồn người Việt Nam.

Truyền thống gói bánh chưng, bánh tét bắt nguồn từ thời kỳ vua Hùng và cho đến nay, phong tục này vẫn được gìn giữ, phát huy như một phần quan trọng trong Tết Nguyên Đán. Mỗi gia đình thường chuẩn bị hàng chục chiếc bánh, không chỉ để thờ cúng tổ tiên mà còn để gửi tặng bạn bè, người thân hay thưởng thức trong những ngày đầu năm mới.

Chơi hoa vào dịp Tết, mang sắc xuân rực rỡ vào từng góc nhỏ trong nhà, tạo nên không gian tươi mới, tràn ngập không khí của mùa xuân.

Khi những ngày cuối năm đến gần, không khí Tết tràn ngập khắp mọi nơi, không thể không nhận ra sự hiện diện của các chợ hoa, nơi những chậu mai vàng, chậu quất hay cành đào rực rỡ thu hút ánh nhìn. Những bông hoa khoe sắc và chậu cây xanh tươi không chỉ tô điểm cho không gian sống mà còn mang lại niềm vui, hy vọng cho một năm mới đầy triển vọng.

Tại miền Bắc, cành đào đỏ thường được chọn để trang trí bàn thờ hoặc đặt trong nhà. Hoa đào với màu đỏ tươi không chỉ tượng trưng cho may mắn, mà còn là lời chúc cho một năm mới đầy vui vẻ. Đồng thời, cây quất với những trái vàng ươm cũng là hình ảnh không thể thiếu, vì theo quan niệm, càng nhiều trái quất thì gia đình sẽ đón nhận nhiều lộc trong năm mới.

Tại miền Trung và miền Nam, cành mai vàng là lựa chọn phổ biến. Hoa mai vàng mang ý nghĩa mong muốn một năm mới đạt được thăng tiến, ngày càng giàu có, giống như những bậc vua chúa trong thời kỳ phong kiến. Dù mỗi miền có sắc hoa và ý nghĩa riêng, nhưng chung quy lại, tất cả đều mong muốn mang lại may mắn, niềm vui, bình an và hạnh phúc cho gia đình trong năm mới.

Tất niên

Theo truyền thống của người Việt, vào ngày 30 Tết, các gia đình sẽ chuẩn bị một mâm cơm cúng để tạ ơn trời đất và các bậc tổ tiên đã phù hộ cho gia đình một năm suôn sẻ, đồng thời cầu chúc cho năm mới sẽ an lành và thịnh vượng. Đây là nghi lễ quan trọng để đánh dấu sự kết thúc của năm cũ, mời ông bà tổ tiên về sum họp cùng con cháu, cùng chia sẻ bữa cơm cuối năm. Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình đoàn tụ, trò chuyện về những kỷ niệm đã qua trong năm.

Cúng Ông Công, Ông Táo

Theo tín ngưỡng dân gian, vào ngày 23 tháng Chạp hàng năm, Ông Táo sẽ bay về trời để báo cáo những sự kiện đã diễn ra trong gia đình trong suốt năm qua. Vì thế, các gia đình sẽ dọn dẹp bếp núc sạch sẽ và cúng cá chép, với hy vọng Ông Táo sẽ cưỡi cá về trời, tiếp tục cầu mong cho gia đình được bình an và may mắn trong năm mới. Sau khi lễ cúng kết thúc, cá chép sẽ được thả về sông hồ, là hành động thể hiện lòng từ bi và nhân ái của người Việt.

Đón Giao Thừa

Vào thời điểm giao thừa, khi năm cũ chuẩn bị khép lại và năm mới đang tới, người Việt thường tổ chức lễ cúng để đón chào thời khắc này. Lễ cúng Giao Thừa thường được thực hiện ngoài trời, ngay tại cửa chính của ngôi nhà. Các gia đình sẽ chuẩn bị mâm cúng với các món ăn truyền thống và hoa quả, để tiễn biệt các vị thần cai quản năm cũ và đón mừng các vị thần của năm mới.

Tục lệ này đã tồn tại từ lâu đời, mang ý nghĩa cầu mong một năm mới may mắn, bình an. Bên cạnh đó, tùy vào vùng miền, mọi người có thể đi hái lộc đầu năm, thăm viếng các đền chùa hoặc cùng gia đình thưởng thức pháo hoa, tất cả đều mong muốn một năm mới đầy hạnh phúc và an yên. Những khoảnh khắc sum vầy bên nhau trong tiếng cười và tiếng pháo hoa nổ càng khiến không khí Giao Thừa thêm phần ấm áp và ý nghĩa.

Hoạt động thường niên trong Tết

Xông đất

Theo truyền thống dân gian, việc xông đất được tính bắt đầu từ khoảnh khắc giao thừa. Người đến nhà đầu tiên sẽ là người xông đất, mang đến may mắn và tài lộc cho gia đình trong năm mới. Vì thế, nhiều gia đình nhờ người hợp tuổi đến xông đất, trong khi một số gia đình tự xông đất bằng cách về nhà sau giao thừa, mang theo cành lộc cầu mong sự may mắn.

Xuất hành

Việc chọn phương hướng và thời gian xuất hành chính xác được xem như một dấu hiệu cho một năm mới thịnh vượng. Gia chủ sẽ xác định hướng xuất hành từ nơi xuất phát tới địa điểm dự định. Để thu hút vận may, người ta thường chọn một điểm đến nhất định trước khi tiếp tục đến các nơi khác. Nên tham khảo lịch âm để chọn ngày và giờ hoàng đạo thích hợp. Đồng thời, hướng xuất hành cũng cần được lựa chọn cẩn thận, tùy thuộc vào tuổi của gia chủ, vì hướng tốt sẽ mang lại tài lộc và may mắn suốt năm. Chú ý đến những yếu tố này sẽ giúp gia đình có một khởi đầu thuận lợi cho năm mới.

Đi chùa đầu năm

Đi chùa đầu năm là một trong những hoạt động ngày Tết quen thuộc của nhiều gia đình. Mọi người thường diện trang phục trang trọng, đến các đền, chùa để thắp nhang và niệm Phật, tìm sự thanh tịnh trong tâm hồn và cầu mong sức khỏe, hạnh phúc cho gia đình. Đây là một truyền thống tâm linh đầy ý nghĩa, được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Hái lộc

Vào đêm giao thừa hoặc sáng mùng một Tết, người Việt thường hái lộc để cầu mong may mắn cho năm mới. Hái lộc đầu năm là hành động bẻ cành cây (hay còn gọi là cành lộc) mang về nhà với mong muốn nhận lấy may mắn cho những ngày đầu năm. Những cành lộc thường là cành si, cành đề hay cành đa, những loài cây có sức sống mạnh mẽ và tươi tốt quanh năm, để thể hiện sự kính trọng đối với thiên nhiên và hy vọng cho một năm mới tràn đầy tài lộc.

Nguồn gốc của tục hái lộc có từ thời vua Hùng, khi nhà vua tổ chức lễ tế trời đất và chia cành lộc cho các con. Họ được dạy rằng cành lộc sẽ giúp bảo vệ họ khỏi tai ương và mang lại may mắn trong công việc và cuộc sống. Từ đó, tục hái lộc trở thành một phần không thể thiếu trong Tết Nguyên Đán, mang lại niềm tin và hy vọng cho mọi gia đình Việt.

Xin chữ đầu năm là một phong tục truyền thống sâu đậm trong văn hóa Việt Nam mỗi dịp Tết đến Xuân về. Người dân thường đến những nơi xin chữ với hy vọng mang lại sự an lành, hạnh phúc cho gia đình. Những câu đối, chữ được treo trong nhà không chỉ mang ý nghĩa trang trí Tết mà còn là những biểu tượng cho ước nguyện và mong muốn của các thành viên trong gia đình.

Xin chữ tài lộc, may mắn

Hiện nay, việc xin chữ đã trở thành một hoạt động phổ biến, phản ánh tinh thần cầu tiến và niềm tin vào những điều tốt đẹp. Những câu chữ không chỉ mang vẻ đẹp thẩm mỹ mà còn chứa đựng những bài học giáo dục sâu sắc, khuyến khích mọi người sống hướng thiện, vươn tới thành công trong cuộc sống.

Tảo mộ

Vào ngày đầu tiên của năm mới, các thành viên trong gia đình sẽ thức dậy sớm, chuẩn bị nhang đèn để đi thăm mộ tổ tiên. Đây là cách để bày tỏ lòng nhớ ơn đối với những người đã khuất, đồng thời giúp thế hệ sau hiểu về nguồn cội gia đình và nhắc nhở về đạo lý "chim có tổ, người có tông". Tảo mộ không chỉ là những mâm lễ đầy đủ mà quan trọng hơn là tấm lòng thành kính của con cháu đối với ông bà, tổ tiên. Khi tham gia lễ tảo mộ, có một số nguyên tắc cần tuân thủ để thể hiện sự tôn trọng như sau:

• Không cười đùa hay trò chuyện ồn ào.
• Không giẫm lên phần mộ hoặc xung quanh khu vực mộ.
• Tránh gọi tên nhau một cách quá thân mật.
• Không có hành động bất kính như chửi bới, nói tục hoặc làm hư hại phần mộ.
• Không chụp ảnh tại nơi thờ tự.
• Dọn dẹp và chỉnh trang tất cả các mặt của phần mộ, không chỉ riêng mặt trước.
• Đặc biệt, phụ nữ mang thai và những người đang trong kỳ kinh nguyệt nên cân nhắc không tham gia lễ viếng mộ.

Lễ Hóa Vàng

Trong những ngày Tết, từ mồng 3 đến mồng 10 tháng Giêng, nghi lễ hóa vàng diễn ra để tiễn đưa tổ tiên về trời. Đây cũng là một phong tục quan trọng cầu mong may mắn, tài lộc cho gia đình trong năm mới.

Lì xì và lời chúc Tết dành cho người thân và bạn bè

Trong suốt dịp Tết, phong tục lì xì và chúc Tết đến người thân, bạn bè là hoạt động vô cùng ý nghĩa mà mọi người vẫn gìn giữ. Đây là thời điểm mọi người tụ họp, trao nhau những phong bao lì xì, chúc nhau một năm mới bình an, may mắn, đặc biệt là đối với các bậc trưởng bối và con cháu trong gia đình.

Phong tục lì xì trong dịp Tết đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người Việt Nam. Thông qua những bao lì xì đỏ, mọi người gửi gắm nhau những lời chúc may mắn, tài lộc và thành công cho năm mới. Đặc biệt, để giúp những người ở xa gửi lời chúc đến người thân, Mytour đã cho ra mắt dịch vụ lì xì online, vô cùng tiện lợi.