Buzz
Thay vì chen chân vào các công việc văn phòng đầy sự cạnh tranh và dễ bị thay thế bằng tự động hóa, thế hệ trẻ tại Anh đang chuyển hướng sang những nghề thủ công như thợ sửa ống nước hay thợ điện.
Trong một thế giới nơi các công cụ trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng và đe dọa chiếm lấy công việc của hàng triệu nhân viên văn phòng, Maryna Yaroshenko (18 tuổi, sinh viên tại Anh) đã có một bước ngoặt quan trọng. Cô từng học tại trường cao đẳng Westminster ở London và giờ đã quyết định theo nghề thợ sửa ống nước để đảm bảo một tương lai không bị thay thế. "Đó là công việc mà AI không thể chiếm lấy", cô khẳng định.
Cô không phải là trường hợp duy nhất. Một khảo sát gần đây của Viện nhân sự và phát triển (Anh) cho thấy, một phần sáu các nhà tuyển dụng dự đoán họ sẽ giảm biên chế trong vòng 12 tháng tới nhờ sự trợ giúp của AI.
Nỗi lo này không chỉ xuất hiện trong giới sinh viên mà còn lan rộng đến 50% người trưởng thành tại Anh, đặc biệt là trong nhóm tuổi từ 25 đến 35. Nhà nghiên cứu AI Bouke Klein Teeselink từ Đại học King cảnh báo rằng công việc văn phòng cấp thấp sẽ là mục tiêu đầu tiên trong làn sóng sa thải do tự động hóa, khiến cơ hội nghề nghiệp của thế hệ trẻ ngày càng bị thu hẹp. "Các công việc văn phòng dễ bị thay thế hơn lao động chân tay", ông nhấn mạnh.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, tỷ phú Larry Fink, CEO của BlackRock, công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới, đã cảnh báo về sự mất cân bằng này. Ông cho rằng xã hội đã quá lý tưởng hóa các công việc văn phòng như luật sư hay tài chính trong suốt nhiều thập kỷ qua, trong khi lại coi thường giá trị của lao động chân tay lành nghề. Ông nhấn mạnh: "Chúng ta cần phải cân bằng lại cách nhìn nhận này và nhận ra rằng sự nghiệp của một thợ sửa ống nước hay thợ điện cũng quan trọng và cần thiết như bất kỳ nghề nào khác".
CEO của BlackRock, Larry Fink, tin rằng chúng ta đã "quá chú trọng" vào tấm bằng đại học.
Nhận thấy những thay đổi lớn trong thị trường lao động, nhiều bạn trẻ và cả những người muốn chuyển nghề đã tìm đến các khóa học kỹ năng thực hành. Theo Stephen Davis, CEO của CWC, số lượng sinh viên đăng ký học các ngành kỹ thuật và xây dựng tại trường đã tăng gần 10% trong ba năm qua.
Lý do không chỉ là lo ngại về sự ảnh hưởng của AI mà còn vì chi phí học đại học ngày càng cao. Nhiều thanh niên không muốn đối mặt với viễn cảnh phải mang nợ hàng ngàn bảng Anh sau khi tốt nghiệp. Thực tế, tỷ lệ nhập học đại học tại Anh đã giảm lần đầu tiên trong gần một thập kỷ vào năm học 2023/24.
Những người chọn nghề thợ không phải là những người thiếu năng lực. Freya, 18 tuổi, là một ví dụ điển hình. Sau khi hoàn thành kỳ thi trung học, cô quyết định không tiếp tục học chứng chỉ A-level như bạn bè mà tham gia vào chương trình thực tập thợ điện.
Mặc dù cảm thấy mệt mỏi với những ngày làm việc từ thứ hai đến thứ sáu dưới sự hướng dẫn của các thợ điện giàu kinh nghiệm, Freya chưa bao giờ cảm thấy hối hận. "Tôi luôn nghĩ đây là một công việc tốt, kiếm được nhiều tiền và chắc chắn sẽ không bao giờ bị AI thay thế", cô chia sẻ.
Evie (30 tuổi), một cựu sinh viên ngành nghệ thuật tự do ở Amsterdam, đã quyết định chuyển sang học nghề trát tường và lát gạch để làm việc tự do tại London. "Tôi muốn có sự linh hoạt và muốn sở hữu một kỹ năng thực tế mang lại sự tự do", Evie cho biết.
Cô đã tham gia vào nhiều dự án từ phục hồi di sản đến xây dựng phim trường và nhận ra rằng khi các công việc sáng tạo bị AI và công nghệ 3D chiếm lĩnh, những kỹ năng thủ công luôn là 'phao cứu sinh' vững chắc nhất.
Lao động trẻ tại Anh đang chuyển hướng sang các công việc thợ thủ công chân tay như thợ sửa ống nước, thợ điện và thợ xây dựng do lo sợ AI tự động hóa sẽ lấy đi công việc.
Góc nhìn xã hội đối với các công việc thủ công đang dần thay đổi theo hướng tích cực. Nghiên cứu của Draper Tools chỉ ra rằng 61% người dưới 28 tuổi hiện đánh giá nghề thợ là một "công việc tuyệt vời". Ngoài việc tránh được sự cạnh tranh của AI, những công việc này còn mang lại thu nhập hấp dẫn. Theo thống kê của Văn phòng quốc gia Anh, mức lương trung bình của một thợ sửa ống nước là 37.881 bảng Anh/năm (gần 1,34 tỷ VNĐ), gần tương đương mức lương trung bình toàn ngành là 39.039 bảng Anh. Việc mở các công ty cung cấp dịch vụ riêng tạo ra cơ hội thu nhập vô hạn cho người thợ có tay nghề.
Dù vậy, con đường này không dễ dàng. Evie chia sẻ những khó khăn gặp phải. Công việc này đòi hỏi sức khỏe thể chất tốt và khả năng chịu đựng cao. Hơn nữa, môi trường làm việc vẫn còn thiên về nam giới, điều này khiến phụ nữ như cô gặp khó khăn do định kiến giới. Thêm vào đó, để thành thạo nghề, một người thợ cần trải qua nhiều năm huấn luyện nghiêm ngặt, chứ không phải là một giải pháp nhanh chóng như nhiều người tưởng.
Dù vậy, với xu hướng già hóa của lực lượng lao động hiện nay, nhu cầu tuyển dụng thợ lành nghề mới dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng. Như CEO Stephen Davis nhận xét hài hước: "Tôi chưa thấy con rô-bốt nào có thể thò tay xuống bồn cầu để thông tắc cho chúng ta cả".
Việc lựa chọn nghề thợ thủ công trong kỷ nguyên số không chỉ là một lựa chọn sinh tồn khôn ngoan mà còn là cách xây dựng một tương lai vững chắc, không lo sợ những rủi ro công nghệ mang lại.
