Buzz
Trong thời đại kết nối toàn cầu, ai không chịu trau dồi sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu.
Gần đây, AI trở thành chủ đề bàn tán khắp các diễn đàn. Mỗi người mang một góc nhìn riêng, trong đó ông Hoàng Nam Tiến gây ấn tượng bởi những nhận định sắc bén như: "Lạm dụng AI làm bài tập, học sinh sẽ thành nô lệ công nghệ", "Chỉ người không làm chủ AI mới lo thất nghiệp", hay "AI có thể tạo ra một thế hệ vô tích sự".
Trực tiếp lắng nghe chia sẻ từ vị chuyên gia với 3 thập kỷ kinh nghiệm ngành công nghệ, từng đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo và hiện là Phó Chủ tịch Hội đồng trường Đại học FPT. Ông còn là tác giả cuốn "Ứng dụng AI vào doanh nghiệp" - cẩm nang về trí tuệ nhân tạo và tư duy lãnh đạo thời 4.0, với nhiều quan điểm thú vị về AI trong giáo dục và nghề nghiệp thu hút giới trẻ.
"Làm thế nào để biến AI thành công cụ đắc lực và phát huy giá trị độc nhất mà máy móc không thể sao chép?" - Đây chính là vấn đề ông Hoàng Nam Tiến sẽ mang đến những phân tích sâu sắc.
Nhà quản lý lỗi thời về AI sẽ trở thành trò cười cho nhân viên
AI đang làm thay đổi chóng mặt mọi ngành nghề. Với kinh nghiệm quản lý từ vài người đến hàng vạn nhân sự, ông đánh giá ứng viên ra sao khi kỹ năng nhanh chóng trở nên lỗi thời?
Trong thời đại số và bùng nổ AI hiện nay, Gen Z cần trang bị những kỹ năng hoàn toàn khác biệt so với các thế hệ trước. Giới trẻ cần học cách làm chủ công nghệ, biến AI thành trợ thủ đắc lực thay vì lo sợ bị thay thế.
Những năng lực thiết yếu bao gồm tư duy phản biện, khả năng làm việc với big data, và đặc biệt là làm chủ AI. Để không bị tụt hậu, mỗi người cần không ngừng cập nhật và nâng cấp bản thân mỗi ngày.
Có phải nhà tuyển dụng hiện nay đánh giá cao khả năng thích ứng và học hỏi nhanh hơn là kiến thức chuyên môn?
Tuy nhiên, trước khi phát triển các kỹ năng mới, mỗi người cần xây dựng nền tảng kiến thức vững chắc.
Trong kỷ nguyên AI, kiến thức nền tảng về marketing, tài chính hay nhân sự càng trở nên quan trọng. Kết hợp với kỹ năng làm chủ AI, bạn mới có thể trở thành nhân sự không thể thay thế. Hãy nhớ rằng chúng ta phải điều khiển AI chứ không để AI chi phối cuộc sống của mình.
Theo anh, kỹ năng 'con người' nào là quan trọng nhất khi AI đang thống lĩnh lĩnh vực kỹ thuật?
Khả năng tự học và học tập suốt đời chính là chìa khóa để phát triển bền vững. Ngay cả kiến thức học trên giảng đường cũng có thể nhanh chóng lỗi thời, vì vậy việc không ngừng trau dồi là yếu tố sống còn để thành công lâu dài.
Với kinh nghiệm dẫn dắt đội ngũ kỹ sư tài năng, anh nhận thấy AI đang biến đổi cơ cấu tổ chức ra sao?
CEO Google - Sundar Pichai tiết lộ gần 50% mã code tại công ty được AI viết, trong khi CEO Microsoft - Satya Nadella dự đoán 90% công việc lập trình viên sẽ do AI đảm nhận trong 3 năm tới.
Hiện tại, 90% công việt kiểm thử phần mềm đang dần được AI tiếp quản. Đây là thách thức lớn buộc dân công nghệ phải nhận thức rõ khả năng của AI. Thay vì tốn thời gian kiểm thử thủ công, chúng ta có thể tập trung nghiên cứu thuật toán, nâng cao chuyên môn để phát triển những sản phẩm chất lượng hơn nhờ sự hỗ trợ của AI.
Theo anh, có vị trí nào trong doanh nghiệp dù AI có khả năng nhưng không nên thay thế?
Trong một buổi giao lưu với sinh viên gần đây, tôi đã đặt câu hỏi: 'Nghề nghiệp nào mà AI không thể thay thế?'
Một sinh viên xuất sắc đã trả lời ngắn gọn: 'Nghề phát triển AI ạ'.
Tôi đề xuất khái niệm 'Rào cản AI' - ngưỡng năng lực sử dụng AI mà mỗi người cần vượt qua. Những ai vượt qua được sẽ thuộc nhóm 35% nhân sự được săn đón với mức lương cao, ngược lại có nguy cơ trở thành phần 65% bị đào thải bởi chính công nghệ này.
Nhà quản lý trong thời đại AI cần thay đổi tư duy như thế nào về: đưa ra quyết định, truyền động lực và quản lý cảm xúc?
Điều cốt yếu với các lãnh đạo hiện nay là phải thay đổi nhận thức. Nhiều người vẫn hiểu sai khi xem AI chỉ đơn giản là .
Quan trọng không kém là viễn kiến về phát triển cùng AI và cách để công nghệ này trở thành người bạn đồng hành trong sự nghiệp cá nhân lẫn hoạt động doanh nghiệp.
Tôi cho rằng, nhà lãnh đạo cần hình dung rõ trong 3 năm tới AI và robot có thể làm được gì, để giao phó những việc đó và tập trung vào lĩnh vực mà con người vượt trội. Tư duy 'Ưu tiên AI' cũng cần được áp dụng - luôn cân nhắc khả năng AI có thể thực hiện công việc trước khi bắt tay vào làm.
AI càng phát triển, nhà lãnh đạo càng cần trau dồi trí tuệ cảm xúc, nuôi dưỡng sáng tạo và tuyển dụng đúng người.
Hơn nữa, lãnh đạo cần trực tiếp sử dụng AI trong công việc hàng ngày để làm gương, sau đó đưa vào quy chuẩn làm việc của toàn tổ chức. Đồng thời, cần đầu tư nguồn lực để nhân viên được đào tạo và tiếp cận công nghệ mới.
Với sinh viên mới ra trường đang hoàn thiện kỹ năng nhưng bị AI vượt mặt, ngoài khả năng thích ứng thì cần trang bị tinh thần gì để tiếp tục phát triển?
Hãy chủ động trang bị kiến thức AI qua các khóa học để tạo ra 'trợ thủ ảo' riêng. Khi đó, bạn sẽ nhận ra nhiều công việc có thể ủy thác cho AI xử lý, giúp tiết kiệm 20-50% thời gian làm việc.
Đừng lo lắng AI sẽ chiếm mất việc của bạn. Ngược lại, nó giúp bạn tập trung vào những việc đòi hỏi sự sáng tạo mà máy móc không thể làm, đồng thời có thêm thời gian nghỉ ngơi.
Theo anh, thái độ làm việc của nhân viên thay đổi thế nào khi có AI hỗ trợ?
Nhà quản lý không am hiểu AI sẽ bị nhân viên 'vượt mặt'. Những công việc trước kia tốn hàng giờ giờ đây chỉ cần vài phút nhờ AI. Nếu sếp không cập nhật xu hướng, nhân viên sẽ âm thầm xem thường vì sự lỗi thời của cấp trên.
Làm thế nào để trở thành nhân viên xuất sắc trong thời đại AI?
AI giúp nhân viên nhận ra lương bổng không phải tất cả. Họ sẽ chủ động học AI để đạt hiệu suất của người lương 30-40 triệu dù chỉ nhận 10 triệu, từ đó được sếp đánh giá cao và trọng dụng.
Thế giới ngày càng phẳng, ai không chịu học hỏi sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau
Anh nhìn nhận thế nào về vai trò của nhà giáo trong kỷ nguyên AI?
Giáo viên ngày nay buộc phải thay đổi. Nếu vẫn dạy theo cách truyền thống, thầy dùng AI chấm bài, trò dùng AI làm bài - nghĩa là 'AI thầy' đang chấm 'AI trò'. Do đó cần thay đổi toàn diện phương pháp giảng dạy và học tập.
Cần thiết kế bài tập sao cho sinh viên vẫn sử dụng AI nhưng phải tư duy, tranh luận để tìm ra giải pháp sáng tạo. Như vậy AI không thể thay thế hoàn toàn quá trình dạy và học.
Trong môi trường giáo dục hiện đại, yếu tố nào quan trọng hơn: tốc độ học hỏi, tư duy phản biện hay kỹ năng làm chủ tri thức?
Giáo dục ngày nay đã khác xưa. Thay vì học một chiều từ thầy cô, chúng ta học đa chiều: từ giảng viên giỏi, từ bạn bè đồng nghiệp, từ thế hệ trẻ hơn, từ AI và quan trọng nhất là tự học.
Khi AI có thể giải đáp mọi thắc mắc, tại sao trẻ em vẫn cần tự học?
Giống như việc chạy bộ cần luyện tập đều đặn, não bộ cũng vậy. Nếu lười tư duy, phụ thuộc hoàn toàn vào , đến lúc nào đó bạn sẽ mất khả năng suy nghĩ độc lập.
Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tự học và tư duy phản biện. có tỷ lệ sai sót đáng kể, đôi khi đưa ra thông tin không chính xác. Thế nhưng nhiều người lại xem nó như nguồn chân lý thay thế Google hay Wikipedia. Cần thay đổi nhận thức này bằng cách làm chủ đa dạng nền tảng AI và không ngừng học hỏi.
Nếu thiết kế lại hệ thống giáo dục cho trẻ em làm quen AI từ 5 tuổi, ông sẽ ưu tiên thay đổi điều gì trước tiên?
Tôi đề cao phương pháp lấy học sinh làm trọng tâm, giáo viên đóng vai trò người hướng dẫn và kết nối học trò với thế giới xung quanh, gia đình, nhà trường và chính bản thân các em.
Tại FPT, chúng tôi đã áp dụng AI vào chương trình giảng dạy từ cấp tiểu học đến trung học phổ thông. Giáo viên cũng được đào tạo để thành thạo các công cụ AI nhằm hỗ trợ học sinh tốt hơn.
Ông đã ứng dụng AI như thế nào trong việc chuẩn bị bài giảng của mình?
Tôi thường chia sẻ với doanh nghiệp về 4 'trợ lý ảo' phục vụ công tác giảng dạy: một thu thập dữ liệu, một phân tích tổng hợp, một soạn bài giảng và một kiểm tra chất lượng nội dung. Tất cả đều báo cáo cho trợ lý chính - cũng là một AI - để hoàn thiện bài giảng.
Là một tác giả, ông nghĩ sao về việc nhà văn chỉ đưa ý tưởng để AI viết thay - liệu họ có còn được xem là nhà văn?
Cầm trên tay cuốn sách, lật từng trang và thấm nhuần thông điệp tác giả gửi gắm - đó chính là điều làm nên sự khác biệt giữa con người và AI. Chúng ta vượt trội nhờ khả năng tò mò khám phá thế giới và chính mình, sáng tạo không ngừng và đặc biệt là sở hữu trí tuệ cảm xúc - thứ AI không bao giờ có được.
Liệu AI có thể học được tư duy phản biện, quan điểm cá nhân hay phong cách viết độc đáo?
AI có thể bắt chước những yếu tố này nhưng không thể sở hữu sự tò mò bẩm sinh, khả năng sáng tạo thực sự hay biết đồng cảm như con người.
Nếu phải dạy lại kỹ năng sống trong thời đại AI, ông sẽ tập trung vào điều gì?
Đó là trải nghiệm thực tế để trưởng thành. Hãy tạm rời xa điện thoại, giảm lướt TikTok và đừng suy nghĩ quá nhiều. Thay vào đó, hãy hành động và thay đổi bản thân qua những trải nghiệm sống thực.
Trong thời đại công nghệ phát triển chóng mặt, theo ông con người nên sống nhanh để không tụt hậu hay sống chậm để giữ gìn giá trị cốt lõi?
Chúng ta cần học hỏi nhanh, trải nghiệm nhiều nhưng cũng phải biết sống chậm đúng lúc. Hãy trân trọng khoảnh khắc bên gia đình, bạn bè và đồng nghiệp. AI không thể lấy đi cuộc sống của chúng ta nếu chúng ta biết làm chủ nó.
Điều gì khiến một người trung niên như anh vẫn luôn háo hức học hỏi điều mới mỗi ngày?
Chúng tôi luôn tâm niệm không thể trở thành người 'lỗi thời'. Là lãnh đạo, là cha mẹ, chúng tôi không thể học thay con cái nhưng có thể làm gương bằng việc không ngừng học hỏi và phát triển bản thân.
Theo anh, AI sẽ làm gia tăng khoảng cách xã hội hay giúp san bằng những khác biệt?
AI mang đến cơ hội bình đẳng cho tất cả. Một thanh niên Ấn Độ, trẻ em châu Phi hay cô gái miền Tây đều có thể tiếp cận tri thức hiện đại nhất, thậm chí học từ các giáo sư hàng đầu thế giới - điều trước đây không tưởng.
Thế giới ngày nay thực sự phẳng. Cơ hội mở ra cho mọi người trẻ, dù ở nước giàu hay nghèo. Nhưng cần nhớ rằng AI cũng đẩy nhanh sự phân hóa: ai không chịu học sẽ bị bỏ lại xa hơn bao giờ hết.
Nhiều bạn trẻ hiện nay tâm sự với thay vì chia sẻ với người thân, anh nghĩ sao về hiện tượng này?
Điều này cũng dễ hiểu vì có những điều khó nói với người thân nhất. AI có thể là lựa chọn để giãi bày những góc khuất tâm hồn. Tuy nhiên, đừng quên dành thời gian cho những cuộc trò chuyện sâu sắc với gia đình - những người yêu thương ta vô điều kiện.
Xin chân thành cảm ơn anh vì những chia sẻ vô cùng giá trị!
