Buzz
Các chuyên gia gọi đây là “vành đai vàng nghìn tấn” đang dần hình thành.
Một nhóm địa chất Trung Quốc vừa công bố phát hiện mỏ vàng siêu lớn tại dãy núi Côn Luân, gần biên giới phía tây khu tự trị Tân Cương, với trữ lượng ước tính vượt 1.000 tấn, tương đương giá trị khoảng 80 tỷ USD. Kết quả khảo sát được đăng trên tạp chí khoa học Acta Geoscientica Sinica ngày 4/11.
Theo He Fubao, kỹ sư cao cấp thuộc Đội địa chất Kashgar, đơn vị dẫn đầu nghiên cứu, đây là mỏ vàng quy mô siêu lớn đầu tiên được phát hiện tại khu vực trong nhiều thập kỷ. Trước đó, trong vòng chưa đầy 1 năm, Trung Quốc đã công bố 2 mỏ vàng khác trên 1.000 tấn ở tỉnh Liêu Ninh và Hồ Nam, nâng tổng số phát hiện lớn lên 3 mỏ – một kỳ tích chưa từng có trong lịch sử khai khoáng toàn cầu.
Trước loạt phát hiện này, các chuyên gia quốc tế nhận định những mỏ vàng lớn nhất thế giới thường chỉ có vài trăm tấn, và trữ lượng vàng chưa khai thác tại Trung Quốc chỉ khoảng 3.000 tấn, bằng 1/4 so với Nga hay Australia. Tuy nhiên, 3 phát hiện liên tiếp đã khiến giới nghiên cứu phải đánh giá lại toàn bộ ước tính trữ lượng vàng toàn cầu.
Các chuyên gia Trung Quốc cho biết thành công này nhờ đầu tư mạnh vào thăm dò khoáng sản và ứng dụng công nghệ hiện đại. Trong vài năm gần đây, Bắc Kinh triển khai AI, radar xuyên đất mạnh nhất thế giới cùng hệ thống vệ tinh viễn thám khoáng sản siêu nhạy, giúp xác định cấu trúc địa chất sâu hàng kilomet. Những công nghệ này không chỉ tìm ra mỏ vàng trong nước mà còn áp dụng hiệu quả tại Tây và Trung Phi.
Dãy Côn Luân từ lâu được xem là “ngọn núi thiêng” trong thần thoại Trung Hoa, tương tự Olympus trong văn hóa Hy Lạp. Trong Sơn Hải Kinh, Côn Luân được mô tả là trung tâm của thế giới, nơi chứa “mọi báu vật trên Trái đất”. Hơn 2.000 năm trước, Hán Vũ Đế khi chinh phạt Tây Nam Tân Cương đã chứng kiến dãy núi uốn lượn như rồng và đặt tên chính thức là “Côn Luân”, danh xưng được giữ đến ngày nay.
Các nhà khoa học hiện đại xác nhận trung tâm địa lý của lục địa Á - Âu nằm ở Tân Cương. Khu vực này giàu tài nguyên quý như ngọc và kim loại hiếm. Truyền thuyết về “vàng Côn Luân” từng chỉ là huyền thoại, cho đến khi các nhà địa chất phát hiện mỏ Kuokejilega, gần biên giới Kyrgyzstan.
Mỏ này được Đội địa chất Kashgar ghi nhận từ đầu thập niên 1990 nhưng bị bỏ dở vì diện tích lộ thiên quá nhỏ. Đến năm 2019, nhờ phát triển công nghệ thăm dò lòng đất sâu, dự án được khởi động lại và liên tiếp mang về những phát hiện quan trọng.
Theo nhóm nghiên cứu của He, vàng tại Kuokejilega nằm trong một “vết sẹo địa chất” dài hơn 100 km, hình thành qua hàng trăm triệu năm khi vỏ Trái đất bị uốn xoắn và nứt gãy. Dòng dung nham siêu nóng mang vàng từng chảy qua các khe nứt, để lại mạch thạch anh và quầng biến chất chứa vàng ở lớp đá có tuổi khoảng 400 triệu năm.
Khoáng chất vàng chủ yếu tồn tại dưới dạng bụi mịn trong các quặng chứa asen và pyrit, khó nhận biết bằng mắt thường. Tuy nhiên, các nhà địa chất đã xác định 87 thân quặng chứa vàng, trong đó 6 thân chính đạt quy mô khai thác thương mại, tập trung ở độ sâu dưới 300 mét, thuận tiện cho khai thác và tiết kiệm chi phí.
Nhóm chuyên gia cho biết hàm lượng vàng đạt ngưỡng khai thác kinh tế cao, và tiềm năng tổng thể của khu mỏ vượt xa tiêu chuẩn “lớn”, xếp vào loại “siêu lớn”. Cùng với các mỏ lân cận như Tugenmansu và Bashiganke, tổng trữ lượng vùng Tây Côn Luân có thể vượt 1.000 tấn vàng – con số khiến giới địa chất thế giới kinh ngạc.
Một yếu tố then chốt trong bước nhảy vọt này là siêu dự án ăng-ten xuyên đất khổng lồ mà Trung Quốc hoàn tất vào năm 2018. Hệ thống có diện tích hơn 6.000 km2, phát ra sóng điện từ tần số thấp, có khả năng xuyên sâu vào lớp vỏ Trái đất và lan xa hàng ngàn km.
Nhờ đó, các nhà địa chất có thể lập bản đồ cấu trúc ngầm với độ chính xác chưa từng có, xác định các thân khoáng sản bị chôn sâu mà chưa quốc gia nào khác thực hiện được. Kết hợp AI và cảm biến vệ tinh, Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới trong công nghệ “thăm dò lòng đất sâu”, không chỉ với vàng mà còn với lithium, uranium, dầu khí và đất hiếm.
Theo các chuyên gia, việc phát hiện mỏ vàng nghìn tấn ở Côn Luân không chỉ mang lại giá trị kinh tế lớn mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến an ninh tài chính và công nghiệp của Trung Quốc. Vàng không chỉ là tài sản dự trữ chiến lược, mà còn là nguyên liệu quan trọng trong công nghệ điện tử, năng lượng và quốc phòng. Khi trữ lượng vàng trong nước gia tăng, Bắc Kinh sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu và củng cố sức mạnh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nhóm nghiên cứu đánh giá: “Phát hiện ở Kuokejilega là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử thăm dò vàng của Trung Quốc. Nó không chỉ lấp đầy khoảng trống địa chất ở khu vực Tây Côn Luân, mà còn mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành khai khoáng Trung Quốc trong thế kỷ XXI.”
Tham khảo SCMP
