Phát hiện một mạng nhện khổng lồ, đủ sức bắt một con cá voi

Mạng nhện này được dệt bởi hơn 111.000 con nhện, ẩn mình trong một hang lưu huỳnh giữa Hy Lạp và Albania

Một phát hiện khó tin vừa được công bố trên tạp chí Subterranean Biology: Trong một hang động ẩm ướt, mùi lưu huỳnh nồng nặc tại biên giới giữa Albania và Hy Lạp, các nhà khoa học đã phát hiện một mạng nhện rộng hơn 106 mét vuông (khoảng 1.140 feet vuông) – đủ lớn, như nhóm nghiên cứu mô tả, "để bắt một con cá voi". Với quy mô to lớn và cấu trúc phức tạp chưa từng có, đây là mạng nhện lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử khoa học.

Điều gây ngạc nhiên lớn đối với các nhà sinh vật học là "tấm lưới vũ trụ" này không phải do một cá thể hay loài duy nhất tạo ra, mà là kết quả của một sự hợp tác lớn giữa hai loài nhện khác nhau, điều hiếm khi xảy ra trong tự nhiên.

Dựa trên phân tích gen từ các sợi tơ và khu vực xung quanh, nhóm nghiên cứu xác định mạng nhện này được tạo nên bởi khoảng 69.000 con nhện nhà (nhện thợ dệt phễu chuồng trại) và hơn 42.000 con nhện Prinerigone vagans, tổng cộng khoảng 111.000 con nhện đã hợp sức tạo nên mạng lưới này.

Các nhà khoa học cho biết đây là "trường hợp đầu tiên ghi nhận sự hình thành mạng nhện tập thể giữa những loài vốn sống tách biệt và ít khi tương tác trên cùng một bề mặt". Phát hiện này đặt ra câu hỏi thú vị về cách các loài nhện, nổi tiếng với tính đơn độc, có thể thay đổi hành vi xã hội để thích nghi với môi trường đặc biệt dưới lòng đất.

Mạng nhện được phát hiện tại Hang Lưu Huỳnh, một hệ thống hang động phức tạp nối liền miền bắc Hy Lạp với miền nam Albania. Hang này được hình thành qua hàng ngàn năm do quá trình bào mòn của sông Sarandaporo chảy xuyên qua đá vôi, tạo thành Hẻm núi Vromoner - cái tên có nghĩa là "nước hôi thối" trong tiếng Hy Lạp. Bên trong hang, những dòng suối giàu lưu huỳnh liên tục phun ra, tỏa ra mùi trứng thối và chồn hôi đặc trưng.

Môi trường độc đáo, giàu lưu huỳnh và thiếu ánh sáng mặt trời đã tạo nên một hệ sinh thái kỳ lạ, hoạt động theo cơ chế "hóa tự dưỡng" thay vì quang hợp. Ở đây, năng lượng không đến từ mặt trời mà từ vi khuẩn ưa lưu huỳnh, những sinh vật siêu nhỏ có khả năng chuyển hóa hợp chất vô cơ thành năng lượng sống.

Theo thời gian, các vi khuẩn này tạo thành một lớp màng sinh học dính, phủ kín vách đá và sàn hang. Lớp màng này trở thành nguồn thức ăn cho ấu trùng muỗi và ruồi, và chính những sinh vật nhỏ bé đó lại thu hút hàng chục nghìn con nhện đến săn mồi.

Các nhà nghiên cứu mô tả mạng nhện khổng lồ được dệt tại khu vực hang nơi ruồi và muỗi tụ tập dày đặc một cách bất thường, tạo thành một "thành phố tơ" nhộn nhịp và rối rắm, trải dài trên vách đá ẩm ướt. Dưới ánh đèn pin, hàng ngàn sợi tơ trắng đan xen nhau, lung linh trong làn hơi nước mờ ảo, khiến các nhà khoa học choáng ngợp trước quy mô và độ phức tạp của nó.

Dù hàng ngàn con nhện đã cùng nhau xây dựng mạng lưới này, nhưng đây không phải là lần đầu tiên tự nhiên chứng kiến một cấu trúc tơ khổng lồ. Trước đó, nhện vỏ cây Darwin ở Madagascar, một loài chỉ nhỏ bằng đồng xu, đã nổi tiếng với khả năng tạo ra mạng hình cầu dài tới 25 mét, trải rộng trên diện tích hơn 28.000 cm², bắc qua các vùng nước như những cây cầu tơ.

Tuy nhiên, mạng nhện ở Hang Lưu Huỳnh vượt xa mọi kỷ lục trước đó, không chỉ về kích thước mà còn về yếu tố "cộng đồng": hàng trăm nghìn cá thể đã phối hợp với nhau trong không gian ngầm ẩm ướt để tạo nên một cấu trúc thống nhất.

Giáo sư Dimitrios Karapanos, một trong những tác giả chính của nghiên cứu, cho biết phát hiện này có thể thay đổi cách giới sinh học nhìn nhận hành vi hợp tác của động vật không xương sống. "Chúng tôi từng nghĩ nhện là loài sống đơn độc, nhưng trong môi trường cực đoan, chúng có thể phát triển chiến lược sinh tồn hoàn toàn khác - hợp tác thay vì cạnh tranh," ông nói.

Cấu trúc mạng tơ khổng lồ này cũng thể hiện sự thích nghi tuyệt vời với những điều kiện khắc nghiệt. Trong không gian hầu như không có ánh sáng, nơi thiếu thực vật và oxy, hệ sinh thái vẫn duy trì được nhờ vào chuỗi năng lượng hóa học khép kín - từ vi khuẩn, đến ruồi, đến nhện. "Đây là minh chứng cho sức sống bền bỉ và sự sáng tạo của tự nhiên," nhóm nghiên cứu nhận định.

Phát hiện về "mạng nhện của 111.000 kiến trúc sư tí hon" không chỉ khiến giới khoa học phải ngạc nhiên mà còn mở ra một hướng nghiên cứu mới về sinh học tiến hóa, hành vi tập thể và sự thích nghi trong môi trường ngầm.

Trong tương lai, các nhà khoa học dự định tiếp tục khảo sát hệ thống hang này để khám phá liệu có những "thành phố nhện" tương tự đang ẩn sâu trong lòng đất - những thế giới mà con người mới chỉ bắt đầu khai phá.