Buzz
Phát hiện độc đáo này không bắt nguồn từ cuộc khai quật lớn hay chuyến thám hiểm xa xôi, mà lại từ kho lưu trữ hóa thạch tại Bảo tàng Quốc gia Nairobi, Kenya.
Trong kho hóa thạch của Bảo tàng Quốc gia Nairobi ở Kenya, một phát hiện bất ngờ hé lộ loài động vật ăn thịt khổng lồ từng tồn tại trên Trái Đất. Sinh vật này không chỉ có kích thước đồ sộ, trọng lượng ước tính hơn 1,5 tấn, mà còn sở hữu ba cặp răng nanh dài có thể so sánh với quả chuối.
Được đặt tên Simbakubwa kutokaafrika, sinh vật tiền sử này làm giới cổ sinh vật học sửng sốt trước khả năng tiến hóa ấn tượng trong chuỗi thức ăn cách đây hơn 20 triệu năm.
Câu chuyện bắt đầu tình cờ khi nhà cổ sinh vật học Matt Borths, chuyên gia nghiên cứu hyaenodonts – nhóm động vật có vú ăn thịt đã tuyệt chủng, đang tìm tài liệu cho luận án tiến sĩ của mình.
Khi lục tìm các ngăn kéo lưu trữ tại bảo tàng Nairobi, ông bất ngờ phát hiện những mảnh xương khổng lồ chưa được phân loại chính thức. “Khi mở ngăn kéo, chúng tôi nhìn thấy một hàng răng ăn thịt khổng lồ, rõ ràng thuộc về loài mới đối với khoa học,” Borths chia sẻ trong niềm hứng khởi.
Đáng ngạc nhiên là những hóa thạch này đã được khai quật từ cuối thập niên 1970 tại khu vực Cầu Meswa, phía tây Kenya. Tuy nhiên, do nhóm nghiên cứu ban đầu tập trung vào các loài linh trưởng cổ, những mảnh xương lớn này bị bỏ quên trong bộ sưu tập nhiều thập kỷ.
Chỉ khi Borths cùng cộng sự, nhà cổ sinh vật học Nancy Stevens, bắt đầu phân tích những mẫu vật bị lãng quên này, bức tranh mới về loài săn mồi đỉnh cao thời tiền sử mới dần hiện ra rõ nét.
Sau quá trình nghiên cứu kéo dài, nhóm đã công bố kết quả trên Tạp chí Cổ sinh vật học có xương sống, xác nhận đây là một loài hoàn toàn mới chưa từng được biết đến trước đó.
Mang tên biểu tượng Simbakubwa kutokaafrika, nghĩa là “con sư tử lớn đến từ châu Phi” trong tiếng Swahili, loài này là đại diện sớm nhất trong họ hyaenodonts – nhóm động vật ăn thịt không liên quan tới sư tử hay linh cẩu hiện đại, nhưng từng thống trị hệ sinh thái châu Phi trước khi các loài thú ăn thịt như mèo lớn và chó sói xuất hiện.
Dù tên gọi có chữ “sư tử”, Simbakubwa không phải là mèo lớn mà là một loài hoàn toàn riêng biệt trên cây tiến hóa. Nó có thể cao đến 1,2 mét, dài hơn 2,4 mét và nặng hơn 1,5 tấn, tương đương một chiếc ô tô nhỏ.
Với thân hình khổng lồ như vậy, không có gì ngạc nhiên khi nó được xem là động vật ăn thịt lớn nhất từng biết đến ở châu Phi.
Điểm ấn tượng nhất ở Simbakubwa chính là bộ răng khổng lồ. Theo các nhà nghiên cứu, răng hàm dài hơn 5 cm, trong khi răng nanh có thể lên tới 20 cm, gần bằng kích thước của một quả chuối lớn.
Đặc biệt, trong khi các loài thú ăn thịt hiện đại chỉ có một cặp răng nanh để xé thịt, Simbakubwa sở hữu đến ba cặp, khiến Borths phải thốt lên: “Con vật này có rất nhiều lưỡi kiếm”.
Điều thú vị là loài thú khổng lồ này không phải là kẻ săn mồi đơn độc trong môi trường của nó. Dữ liệu hóa thạch giúp các nhà khoa học tái hiện lại bức tranh sinh thái phức tạp cách đây hàng chục triệu năm, khi châu Phi trải qua những biến đổi địa lý và khí hậu lớn.
Thời kỳ này trùng với lúc lục địa châu Phi bắt đầu di chuyển gần hơn về phía Âu-Á, tạo nên sự giao thoa sinh thái giữa các loài động vật ở hai khu vực. Hiện tượng này có thể đã ảnh hưởng đến sự xuất hiện và biến mất của nhiều loài, trong đó có cả các họ thú ăn thịt tiền sử như hyaenodonts.
Nhà sinh học tiến hóa Jack Tseng, dù không tham gia nghiên cứu, đánh giá đây không chỉ là phát hiện loài mới thú vị mà còn là tư liệu quý để hiểu rõ hơn mối quan hệ tương tác giữa động vật ăn thịt và con mồi trong các hệ sinh thái cổ xưa.
“Bất cứ khi nào bạn phát hiện một loài lớn như vậy trong chuỗi thức ăn, bạn cần xem lại toàn bộ cấu trúc sinh thái và cách các loài tương tác với nhau thời đó,” ông nhận định.
Simbakubwa giúp ta hiểu sâu hơn về lịch sử tiến hóa và sự thay đổi của sinh quyển Trái Đất. Nhờ xác định được quan hệ di truyền, các nhà khoa học có thể dự đoán tổ tiên chung, thời điểm và nguyên nhân của các bước tiến hóa lớn.
“Bạn có thể thử nghiệm với dữ liệu để tìm ra mối liên hệ giữa các thay đổi tiến hóa lớn với các biến đổi khác như khí hậu và trôi dạt lục địa,” Borths chia sẻ.
Tuy nhiên, bên cạnh sự phấn khích của giới khoa học, phát hiện về Simbakubwa cũng khiến nhiều người cảm thấy may mắn, bởi thật khó tưởng tượng chuyện gì xảy ra nếu loài vật khổng lồ với bộ răng như lưỡi kiếm này vẫn tồn tại trong tự nhiên ngày nay.
“Chúng ta thật sự nên biết ơn vì không phải sống cùng thời với những sinh vật đáng sợ như vậy,” một nhà nghiên cứu hài hước nhận xét.
