Sau 25 thế kỷ, bí mật về 'hợp chất kết dính' trong ngôi đền cổ Hy Lạp đã được hé lộ!

Một chất liệu đặc biệt có độ dính kỳ lạ được tìm thấy trong các bình cổ bằng đồng sau hơn 2.500 năm chôn vùi cuối cùng cũng được giải mã với kết quả gây sốc.

Sau hàng chục năm nghiên cứu, các chuyên gia đã ứng dụng công nghệ hiện đại để phát hiện sự thật đáng ngạc nhiên: đó không phải vật liệu huyền bí hay hợp chất giả kim thuật, mà chính là mật ong nguyên chất, có thể ở dạng sáp ong thô. Khám phá này không chỉ giải đáp bí ẩn lịch sử mà còn cung cấp góc nhìn mới về tập tục tín ngưỡng của người Hy Lạp xưa.

Vào năm 1954, đoàn khảo cổ đã phát hiện một ngôi đền cổ nằm sâu dưới khu định cư Hy Lạp tại Paestum, phía nam nước Ý. Tại đây, họ tìm thấy nhiều bình đồng được sắp xếp quanh một chiếc giường làm từ sắt.

Những chiếc bình này chứa một hỗn hợp sáp thơm, dấu hiệu cho thấy nó từng tồn tại ở dạng lỏng. Được đậy kín bằng nút bần, chúng đã giữ kín bí mật khiến giới khoa học băn khoăn suốt nhiều thập kỷ.

Từ 1954 đến 1983, nhiều phòng thí nghiệm tại Đức và Ý đã phân tích mẫu vật này. Kết quả cho thấy nó không hòa tan trong nước, không chứa đường hay protein, chỉ có thành phần sáp và nhựa cây. Một số chuyên gia cho rằng lớp sáp bên ngoài được thêm vào sau, che giấu thành phần gốc bên trong, khiến việc giải mã càng thêm phức tạp.

Công nghệ tân tiến làm sáng tỏ bí ẩn ngàn năm

Năm 2019 đánh dấu bước ngoặt trong hành trình giải mã bí ẩn. Mẫu vật từ đền Paestum được chuyển đến Bảo tàng Ashmolean tham gia triển lãm Bữa Tiệc Ly ở Pompeii, tạo cơ hội vàng cho nghiên cứu chuyên sâu. Các nhà khoa học Oxford đã tận dụng thiết bị hiện đại để phân tích cấu trúc phân tử của chất liệu bí ẩn này.

Sau hàng chục năm tranh cãi, đội ngũ Oxford đã tái kiểm tra mẫu sáp 2500 năm tuổi và phát hiện 'kho báu khảo cổ'. Áp dụng kỹ thuật khối phổ và phân tích phân tử tinh vi, họ tìm thấy bằng chứng xác nhận đây từng là mật ong nguyên chất, có thể ở dạng tổ ong ban đầu.

Thành phần phân tử còn lộ diện đường, axit hữu cơ và sữa ong chúa. Đặc tính hóa học tương đồng kỳ lạ với sáp ong hiện đại, tạo nên sự kết hợp độc đáo giữa nghi thức cổ xưa và công nghệ phân tích tiên tiến.

Nhóm nghiên cứu không dừng ở bề mặt mà đi sâu phân tích từng lớp. Đa dạng phương pháp tiếp cận giúp họ xác định rõ thành phần gốc, tạp chất nhiễm vào sau này, và những biến đổi qua thời gian dài.

Phân tích quang phổ tia X còn phát hiện dấu vết đồng ăn mòn liên kết chặt với cặn bã. Điều này cực kỳ quan trọng vì đồng có tính kháng khuẩn tự nhiên, như một lớp bảo vệ giúp các phân tử đường tránh phân hủy, giải thích khả năng tồn tại hàng thiên niên kỷ của mẫu vật.

Cổ vật phủ bụi thời gian hóa 'nhân chứng sống động'

Trong quá trình trưng bày, 37 hiện vật cổ đã được tái hiện bằng công nghệ tối tân. Nhờ kính hiển vi và tia X, các chuyên gia đã khám phá những câu chuyện ẩn giấu dưới lớp bụi bám và cặn khoáng chất tích tụ qua thời gian.

Những vết cháy xém dưới đáy vài chiếc bình tiết lộ chúng từng được dùng để nấu nướng. Trong khi đó, lớp cặn vôi dày trong số khác gợi ý chúng có thể là dụng cụ đun nước cổ xưa, tương tự ấm đun ngày nay.

Không dừng ở việc nghiên cứu hiện vật, đội ngũ còn tái hiện sinh động tập tục xưa, chứng minh mỗi món đồ trong tủ kính bảo tàng đều ẩn chứa câu chuyện riêng chờ được kể lại.

Các chuyên gia hy vọng nghiên cứu sẽ thúc đẩy việc xem xét lại các tư liệu cũ, đặc biệt những mẫu vật trong bộ sưu tập bảo tàng mà trước đây chưa thể phân tích kỹ do hạn chế về mẫu vật và công nghệ.

Công trình đăng trên Tạp chí của Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ là minh chứng rõ ràng cho thấy sự kết hợp giữa khảo cổ và khoa học hiện đại có thể giải mã thành công những bí ẩn ngàn năm.