Buzz
Năm 2026 được dự đoán sẽ trở thành giai đoạn sôi động của các chương trình thám hiểm Mặt Trăng trên phạm vi toàn cầu. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ IM-3 của Mỹ nhận được nhiều sự quan tâm khi đây là lần thử nghiệm thứ ba của công ty Intuitive Machines sau hai lần hạ cánh trước đó chưa đạt được thành công như kỳ vọng.
Giới chuyên môn nhận định năm 2026 có thể trở thành cột mốc đáng chú ý trong lịch sử chinh phục không gian khi nhiều quốc gia cùng các doanh nghiệp tư nhân đồng loạt hướng tới Mặt Trăng. Hàng loạt sứ mệnh lớn đã được vạch ra, từ chương trình Hằng Nga 7 của Trung Quốc đến Artemis II của Mỹ. Bên cạnh đó còn có các dự án thuộc khu vực tư nhân như Blue Moon Pathfinder Mission 1, Blue Ghost Mission 2 và Griffin Mission 1.
Trong làn sóng khám phá này, Mỹ chiếm một tỷ trọng nhiệm vụ đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chiến lược hợp tác thương mại do Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ NASA thúc đẩy. Thay vì chỉ dựa vào các chương trình do nhà nước trực tiếp triển khai, NASA đang mở rộng hợp tác với nhiều công ty tư nhân nhằm phát triển công nghệ đổ bộ và khai thác Mặt Trăng. Các sứ mệnh này đóng vai trò thu thập dữ liệu, thử nghiệm công nghệ và chuẩn bị cho mục tiêu đưa con người quay trở lại Mặt Trăng trong tương lai.
Dẫu vậy, con đường chinh phục Mặt Trăng vẫn đầy thách thức. Trong số các nhiệm vụ đã được triển khai, số trường hợp đạt thành công rõ rệt vẫn còn khá hạn chế. Một trong những sứ mệnh hiếm hoi được đánh giá tích cực là Blue Ghost Mission 1. Nhiều dự án khác vẫn gặp trở ngại ở giai đoạn hạ cánh – công đoạn được xem là phức tạp và rủi ro nhất trong các chuyến thám hiểm Mặt Trăng.
Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ IM-3 của công ty Intuitive Machines đang thu hút sự chú ý lớn từ giới quan sát. Đây là lần thử thứ ba của doanh nghiệp này sau hai lần đổ bộ trước đó chưa đạt kết quả như kỳ vọng. Theo thông tin mới được công bố, tàu đổ bộ trong sứ mệnh IM-3 đã được đặt tên chính thức là Trinity.
Trước đó, nhiệm vụ IM-1 được triển khai vào năm 2024 với tàu đổ bộ Nova-C mang tên Odysseus. Con tàu này mang theo sáu thiết bị khoa học do NASA cung cấp cùng nhiều tải trọng thương mại khác. Theo kế hoạch ban đầu, điểm hạ cánh dự kiến nằm ở khu vực giữa Biển Tĩnh Lặng và Biển Nguy Hiểm trên bề mặt Mặt Trăng.
Dù con tàu đã chạm tới bề mặt Mặt Trăng, quá trình hạ cánh lại không diễn ra trọn vẹn như kế hoạch. Sau khi tiếp đất, tàu đổ bộ bị nghiêng, khiến nhiều thiết bị khoa học không thể hoạt động hoặc triển khai đúng dự tính. Khi màn đêm trên Mặt Trăng buông xuống và nguồn năng lượng dần cạn kiệt, nhiệm vụ buộc phải khép lại sớm hơn dự định.
Bước sang năm 2025, Intuitive Machines tiếp tục triển khai nhiệm vụ IM-2 với tham vọng lớn hơn. Lần này, tàu đổ bộ được điều hướng tới khu vực gần cực nam của Mặt Trăng, nơi các nhà khoa học tin rằng có thể tồn tại băng nước dưới lớp bề mặt. Trọng tâm của sứ mệnh là hệ thống khoan PRIME-1, kết hợp cùng thiết bị quang phổ khối MSolo để phân tích các mẫu vật nằm sâu dưới lòng đất.
Tuy nhiên, một sự cố kỹ thuật trong giai đoạn hạ cánh đã khiến nhiệm vụ không đạt được mục tiêu. Cảm biến đo khoảng cách bằng laser gặp trục trặc, làm tàu xác định sai độ cao so với bề mặt. Khi tiếp đất, tàu đổ bộ bị lật và sau đó rơi vào một hố va chạm rộng khoảng 20 mét. Vì vậy, dữ liệu từ các thiết bị trên tàu không thể được thu thập đầy đủ và nhiệm vụ buộc phải dừng lại.
Hai lần thất bại liên tiếp khiến sứ mệnh IM-3 mang ý nghĩa then chốt đối với Intuitive Machines. Nếu tiếp tục xảy ra sự cố, uy tín của công ty trong các chương trình hợp tác với NASA có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Ngược lại, một cuộc hạ cánh thành công sẽ là minh chứng cho thấy doanh nghiệp này đã làm chủ được công nghệ đổ bộ lên Mặt Trăng.
Theo kế hoạch hiện nay, tàu Trinity trong nhiệm vụ IM-3 sẽ hướng đến khu vực Reiner Gamma thuộc Oceanus Procellarum, còn được gọi là Đại dương Bão tố. Đây được xem là một trong những vùng địa chất kỳ lạ và đáng chú ý nhất trên bề mặt Mặt Trăng.
Reiner Gamma nổi tiếng nhờ hiện tượng dị thường từ trường mạnh mẽ. Các nhà khoa học lần đầu ghi nhận dấu hiệu này vào năm 1998 khi tàu Lunar Prospector của NASA bay ở độ cao khoảng 30 km phía trên bề mặt Mặt Trăng. Các phép đo thời điểm đó cho thấy cường độ từ trường tại khu vực này có thể đạt tới vài chục nanoTesla.
Sau đó, tàu thăm dò Kaguya của Nhật Bản tiếp tục xác nhận sự tồn tại của dị thường từ trường này ở nhiều độ cao khác nhau. Dẫu vậy, nguyên nhân chính xác của hiện tượng vẫn chưa được làm sáng tỏ. Một số giả thuyết cho rằng đây có thể là dấu tích còn sót lại của từ trường cổ đại của Mặt Trăng, hoặc liên quan đến sự hiện diện của các vật chất giàu kim loại trong lớp vỏ.
Nếu nhiệm vụ IM-3 hạ cánh thành công, các thiết bị khoa học trên tàu sẽ bắt đầu thực hiện hàng loạt phép đo từ trường, phân tích mẫu đất trên bề mặt Mặt Trăng và nghiên cứu plasma tại khu vực này. Những dữ liệu thu được được kỳ vọng sẽ giúp giới khoa học hiểu sâu hơn về cấu trúc địa chất cũng như lịch sử từ trường của vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất.
Bên cạnh các thiết bị nghiên cứu khoa học, tàu đổ bộ còn mang theo nhiều tải trọng quốc tế như robot tự hành, cảm biến bức xạ và các thí nghiệm trồng cây trong môi trường Mặt Trăng. Những thử nghiệm này được kỳ vọng sẽ mang lại thêm thông tin giá trị, phục vụ cho các kế hoạch xây dựng căn cứ lâu dài của con người trên Mặt Trăng trong tương lai.
Một điểm đáng chú ý khác là Intuitive Machines cũng có kế hoạch triển khai một vệ tinh chuyển tiếp dữ liệu của riêng mình trên quỹ đạo Mặt Trăng. Hệ thống này được thiết kế nhằm hình thành mạng lưới liên lạc thương mại, hỗ trợ các sứ mệnh khoa học cũng như các hoạt động khai thác trong tương lai.
Ban đầu, nhiệm vụ IM-3 được dự kiến phóng vào cuối tháng 10 năm 2025. Tuy vậy, kế hoạch sau đó đã được điều chỉnh sang năm 2026 và thời điểm phóng cụ thể vẫn chưa được công bố. Việc tàu đổ bộ đã được đặt tên chính thức cho thấy dự án vẫn đang tiếp tục được triển khai theo lộ trình.
Trong bối cảnh cuộc đua thám hiểm Mặt Trăng ngày càng trở nên sôi động, kết quả của IM-3 sẽ không chỉ tác động đến riêng Intuitive Machines mà còn phản ánh những thách thức công nghệ mà các chương trình thương mại đang đối mặt. Nếu đạt được một cuộc hạ cánh thành công, nhiệm vụ này có thể mở ra những bước tiến quan trọng trong nghiên cứu Mặt Trăng và đặt nền móng cho kỷ nguyên khám phá không gian sâu rộng hơn của nhân loại.
