Buzz
Giữa muôn vàn loài linh trưởng, Snowflake nổi bật như một kỳ quan thiên nhiên - chú khỉ đột bạch tạng duy nhất từng được ghi nhận trong các trang sử sinh vật học.
Hành trình phi thường của Snowflake khởi đầu vào mùa thu năm 1966, giữa khu rừng nguyên sinh Nkó ở Guinea Xích Đạo. Một nhóm nông dân vô tình bắn chết một con khỉ đột đang phá hoại mùa màng, không ngờ phát hiện nó đang ẵm trên tay một con non với bộ lông trắng như bông tuyết.
Cộng đồng địa phương vô cùng kinh ngạc trước sinh vật lạ và gọi nó bằng cái tên "Nfumu Ngui". Chỉ sau vài tuần, nhà nghiên cứu linh trưởng học Jordi Sabater Pi đã đưa chú về Sở thú Barcelona. Tại đây, chú được đặt tên mới "Copito de Nieve" và nhanh chóng trở thành linh vật của vườn thú.
Với ngoại hình như bước ra từ cổ tích - bộ lông trắng tinh, làn da hồng phấn và đôi mắt xanh thăm thẳm, cuộc đời chú là hành trình từ khu rừng châu Phi hoang dã đến ánh đèn sân khấu thế giới, nhưng cũng chất chứa bi kịch về vẻ đẹp dị biệt và định mệnh nghiệt ngã.
Khi lần đầu ra mắt công chúng cuối năm 1966, ngoại hình khác thường của chú đã gây chấn động, đưa chú lên trang bìa tạp chí National Geographic với tít lớn: "Snowflake - chú khỉ đột bạch tạng đầu tiên trên thế giới". Hàng loạt bài báo và phóng sự sau đó đã biến chú thành hiện tượng toàn cầu.
Nhiều nghiên cứu đã cố gắng giải mã bí ẩn đằng sau làn da trắng bệch của Snowflake. Kết quả giải trình tự gen cho thấy chú có thể là hệ quả của giao phối cận huyết, dù đột biến cụ thể vẫn còn là ẩn số khoa học.
Số phận trớ trêu từ ngoại hình khác biệt và bí ẩn di truyền
Snowflake mắc phải chứng bạch tạng thể mắt không đi kèm hội chứng, một rối loạn di truyền khiến cơ thể mất khả năng sản xuất melanin - sắc tố quyết định màu sắc tự nhiên ở động vật. Tình trạng này không chỉ khiến lông trắng, da hồng nhạt và mắt đỏ ngầu, mà còn gây ra các vấn đề nghiêm trọng về thị lực.
Năm 2013, các nhà khoa học tại Viện Sinh học Tiến hóa Barcelona đã giải mã toàn bộ gen của Snowflake, phát hiện sự thật gây chấn động: mức độ giao phối cận huyết cao trong dòng gen của chú, làm tăng đáng kể nguy cơ di truyền bệnh bạch tạng cho thế hệ sau.
Các nhà nghiên cứu nhận định khả năng cao là ông nội Snowflake mang gen bạch tạng lặn. Khi hai cá thể cùng dòng máu kết đôi, Snowflake đã thừa hưởng cả hai bản sao gen đột biến, dẫn đến biểu hiện đặc điểm dị biệt hiếm gặp này.
Khác với 4 gen gây bạch tạng ở người, trường hợp của Snowflake chỉ liên quan đến duy nhất gen SLC45A2. Chú thừa hưởng phiên bản đột biến của gen này từ cả cha lẫn mẹ, dẫn đến tình trạng thiếu hụt sắc tố toàn thân. Tương tự người bạch tạng, chú phải đối mặt với nguy cơ cao về thị lực kém và ung thư da.
Trong thời gian sống tại Vườn thú Barcelona, Snowflake nổi tiếng với tính khí khó chiều và thường xuyên cáu kỉnh, thậm chí từng được cho dùng thuốc an thần. Dù vậy, điều này không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản - chú đã trở thành cha của 21 cá thể con với 3 bạn tình khác nhau, để lại một dòng di truyền đặc biệt.
Chính căn bệnh bạch tạng đã dẫn đến kết cục bi thảm cho Snowflake. Chú qua đời năm 2003 ở độ tuổi khá trẻ so với loài khỉ đột, nguyên nhân là một dạng ung thư da hiếm gặp - hệ quả tất yếu của tình trạng thiếu sắc tố bảo vệ.
Hậu quả nghiêm trọng từ việc thiếu hụt sắc tố bảo vệ da. Giống như con người mắc bệnh bạch tạng, việc không có melanin - chất chống lại tia UV độc hại - khiến Snowflake trở thành nạn nhân của chính ngoại hình khác biệt, dẫn đến căn bệnh ung thư da chết người.
Hình ảnh Snowflake thời niên thiếu - chú khỉ đột bạch tạng duy nhất được phát hiện trong tự nhiên. Bắt nguồn từ những khu rừng Guinea Xích Đạo năm 1966, phần lớn cuộc đời chú gắn liền với Sở thú Barcelona như một biểu tượng đặc biệt.
Dù Snowflake vẫn giữ kỷ lục là cá thể khỉ đột bạch tạng độc nhất, thế giới từng ghi nhận trường hợp Alba - con đười ươi bạch tạng hiếm hoi khác. Sự xuất hiện của những cá thể này tiếp tục đặt ra nhiều câu hỏi về di truyền học.
Khác với Snowflake, Alba may mắn được trả về rừng rậm Borneo sau thời gian nuôi nhốt. Câu chuyện về Snowflake không chỉ là một chương đặc biệt trong lịch sử động vật học, mà còn là bài học sâu sắc về sự mong manh của sinh mệnh và những bí ẩn di truyền chưa được giải mã trong tự nhiên.
