Buzz
Vào ngày 20/5/1969, ba phi hành gia Mỹ đã trở về Trái Đất an toàn sau hành trình Apollo 10 – chuyến bay được xem là 'buổi tổng duyệt' then chốt trong lịch sử chinh phục không gian.
Việc đặt chân lên Mặt Trăng là một cột mốc mang tính biểu tượng của thế kỷ 20. Tuy nhiên, ít ai biết rằng trước khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin in dấu chân đầu tiên trên hành tinh đầy bụi xám, đã có một sứ mệnh 'diễn tập' gần như hoàn chỉnh diễn ra chỉ hai tháng trước đó.
Sứ mệnh đó mang tên Apollo 10, và ngày 20/5/1969 – đúng 55 năm về trước – đánh dấu thời điểm tàu đáp trở lại Trái Đất an toàn, khép lại một hành trình nghẹt thở, mở đường cho khoảnh khắc vĩ đại trong lịch sử nhân loại.
Apollo 10 là chuyến bay có người lái thứ tư của chương trình Apollo và là lần đầu tiên thực hiện trọn vẹn một kịch bản đổ bộ Mặt Trăng – ngoại trừ việc tiếp xúc với bề mặt.
Ba phi hành gia gồm chỉ huy Thomas P. Stafford, phi công module chỉ huy John W. Young và phi công module Mặt Trăng Eugene A. Cernan đã thực hiện toàn bộ thao tác tách rời – điều khiển – vận hành – kết nối các mô-đun trong không gian, giống hệt như một lần hạ cánh thực thụ.
Module Mặt Trăng (lunar module – LM), biệt danh "Snoopy", đã được hạ xuống chỉ cách bề mặt Mặt Trăng khoảng 15,6 km, tương đương độ cao của một chuyến bay thương mại hiện đại.
Tuy nhiên, do không mang đủ nhiên liệu cho pha hạ cánh – như kế hoạch đã định – phi hành đoàn không được phép thực hiện bước cuối cùng, mà phải khởi động động cơ đưa Snoopy trở lại module chỉ huy “Charlie Brown” đang bay quanh quỹ đạo.
Apollo 10 không chỉ nhằm tiếp cận gần Mặt Trăng. NASA ví sứ mệnh này như một “buổi tổng duyệt sân khấu” để kiểm tra toàn bộ hệ thống, thiết bị, quy trình ứng phó khẩn cấp và khả năng phối hợp giữa các đơn vị trong không gian và dưới mặt đất .
Khi tách module Mặt Trăng khỏi module chỉ huy rồi ghép nối trở lại, các phi hành gia đã tiến hành hàng loạt thao tác phức tạp – điều chưa từng được thử nghiệm hoàn chỉnh trong điều kiện thực tế trước đó.
Đáng nhớ nhất là sự cố suýt trở thành tai nạn: khi chuẩn bị kết nối lại , Snoopy bất ngờ mất kiểm soát, quay cuồng nhiều vòng giữa không gian. Phi hành gia Eugene Cernan sau này kể: “Trong khoảnh khắc ấy, tôi tưởng chúng tôi sẽ đâm thẳng xuống Mặt Trăng”.
May mắn thay, phi công Thomas Stafford đã kịp thời điều khiển thủ công và ổn định con tàu. Sự cố ấy trở thành bài học quý giá, giúp điều chỉnh các tham số cho hệ thống điều khiển tự động ở những nhiệm vụ sau.
Sau khi hoàn tất nhiệm vụ, tàu Apollo 10 trở về Trái Đất và đáp xuống Thái Bình Dương an toàn vào ngày 20/5/1969, kết thúc hành trình gần 8 ngày, vượt quãng đường hơn 1,6 triệu km.
Điểm đáng chú ý là khi quay lại khí quyển, Apollo 10 đạt vận tốc tới 39.897 km/h – nhanh nhất trong lịch sử các chuyến bay có người lái. Tốc độ này tương đương gần 11 km mỗi giây, khiến quá trình tái nhập trở nên cực kỳ nóng và đầy rủi ro.
Tuy nhiên, hệ thống chắn nhiệt của con tàu đã hoạt động xuất sắc, đưa ba phi hành gia trở về Trái Đất an toàn trong sự hân hoan của cả thế giới.
Dù không nổi bật như Apollo 11, nhưng Apollo 10 được cộng đồng khoa học và vũ trụ đánh giá là một bước ngoặt sống còn . Nếu không có những thử nghiệm, mô phỏng và thao tác thực tế của sứ mệnh này, chuyến bay của Armstrong có thể đã không diễn ra trơn tru như lịch sử đã ghi nhận.
Chính John Young – phi công module chỉ huy Apollo 10 – sau đó trở thành chỉ huy của Apollo 16, còn Eugene Cernan là người cuối cùng bước đi trên Mặt Trăng trong sứ mệnh Apollo 17.
Apollo 10 là người mở đường âm thầm, gánh chịu nhiều áp lực nhưng giữ vai trò không thể thay thế trong bản anh hùng ca chinh phục không gian của nhân loại.
Một chi tiết thú vị ở Apollo 10 là cách đặt tên cho hai module của tàu: “Charlie Brown” cho module chỉ huy và “Snoopy” cho module Mặt Trăng – đều lấy cảm hứng từ bộ truyện tranh nổi tiếng “Peanuts” của Mỹ.
NASA đã chọn hình tượng Snoopy làm biểu tượng thân thiện để truyền thông cho các hoạt động không gian – giúp công chúng dễ tiếp cận hơn với những công nghệ vốn xa lạ và phức tạp. Nhờ cách tiếp cận gần gũi đó, NASA đã tạo dựng được lòng tin và sự yêu mến từ hàng triệu người dân Mỹ cũng như trên toàn cầu.
Ngày 20/5/1969 – tròn 55 năm trước – khi Apollo 10 hạ cánh thành công, đó không chỉ là chuyến trở về của ba phi hành gia, mà còn là lời khẳng định cuối cùng rằng nhân loại đã sẵn sàng đặt chân lên Mặt Trăng .
Không có dấu chân nào in trên bụi Mặt Trăng, không có lá cờ Mỹ cắm trên bề mặt, cũng chẳng có câu nói bất hủ “một bước nhỏ của con người, một bước tiến lớn của nhân loại”... Nhưng nếu không có Apollo 10, có lẽ tất cả những điều ấy đã mãi chỉ là giấc mơ xa vời.
Ngày này năm xưa, thế giới âm thầm đánh dấu một cột mốc trọng đại: loài người đã vượt qua bài kiểm tra cuối cùng, trước khi thực sự bước ra khỏi thế giới quen thuộc của mình.
