Buzz
Cuộc hành trình kỳ bí này cho thấy cách mà sự thay đổi của dòng hải lưu và sự ấm lên của biển có thể âm thầm tác động và tái cấu trúc bản đồ các loài sinh vật biển.
Một phát hiện tình cờ ngoài khơi vùng Tohoku, Nhật Bản, đã mở ra cái nhìn sâu sắc về sự thay đổi âm thầm của đại dương trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Loài sứa chiến Bồ Đào Nha mới mang tên Physalia mikazuki không chỉ gây ấn tượng với vẻ ngoài độc đáo, mà còn tiết lộ cách thức các loài sinh vật biển nhiệt đới đang chuyển dần về phía bắc theo các dòng hải lưu ấm lên.
Đây là lần đầu tiên một loài Physalia hoàn toàn mới được phát hiện tại Nhật Bản, đồng thời là loài đầu tiên xuất hiện ở vùng nước lạnh Tohoku, cách Okinawa gần 2.000 km về phía bắc.
Physalia nổi bật là sinh vật trôi nổi giữa đại dương và khí quyển. Không giống như đa số các loài sứa khác, chúng không chìm sâu dưới nước mà nổi trên mặt nước nhờ một quả bóng khí.
Quả bóng này hoạt động như một cánh buồm thu nhỏ, đón gió và dòng hải lưu để giúp cơ thể chúng di chuyển. Thỉnh thoảng, những đàn sứa lớn bị cuốn vào bờ, tạo nên sự ngạc nhiên cho người dân địa phương vì đây không phải là nơi chúng thường xuyên xuất hiện.
Physalia mikazuki được đặt theo tên Date Masamune, một chiến binh samurai nổi tiếng với chiếc mũ trăng lưỡi liềm, vì hình thái và sự sắc bén của nó gợi nhớ đến biểu tượng huyền thoại này.
Nhóm sinh viên Đại học Tohoku là những người đầu tiên phát hiện sự bất thường khi một cá thể sứa trôi dạt đến bãi biển Gamo, cách xa khu vực mà loài Physalia thường xuất hiện. Đây chính là điểm khởi đầu cho cuộc hành trình nghiên cứu lại các mẫu vật đã được thu thập trong nhiều năm qua.
Trong nghiên cứu, các nhà khoa học đã so sánh từng cấu trúc cơ thể của mẫu vật mới với những bản vẽ cổ của các học giả từ thế kỷ trước. Theo tác giả chính Chanikarn Yongstar, quá trình phân định loài kéo dài hàng tháng và đòi hỏi sự tỉ mỉ cao độ, bởi hệ thống cơ quan của Physalia rất phức tạp, như một mê cung giải phẫu, chỉ cần sai sót một chi tiết nhỏ cũng có thể dẫn đến kết luận sai. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn phân tích DNA để xác nhận sự khác biệt di truyền của loài này so với bốn loài Physalia đã biết.
Trong suốt nhiều năm, người ta vẫn nghĩ rằng Physalia utriculus là loài duy nhất có thể trôi dạt từ vùng biển ấm Okinawa đến Vịnh Sagami. Tuy nhiên, nhờ vào sự kết hợp giữa phân tích hình thái, giải trình tự DNA và mô hình đại dương, các nhà khoa học đã khám phá ra một bí mật: thực ra, Physalia mikazuki đã hiện diện ở khu vực này từ lâu, nhưng luôn bị nhầm lẫn với loài họ hàng của nó. Chỉ đến khi một cá thể đi quá xa về phía bắc, đến tận vùng biển lạnh, giới khoa học mới chú ý và đặt câu hỏi về sự hiện diện của nó.
Kei Chloe Tan, người thực hiện phân tích DNA, cho biết các mẫu vật thu thập được cho thấy sự khác biệt di truyền rõ rệt với loài nhiệt đới P. utriculus. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào một loài vốn quen với nước ấm lại có thể di chuyển xa đến vậy, đến những vùng nước lạnh mà trước đây là rào cản tự nhiên của chúng?
Để tìm lời giải, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu vệ tinh và mô phỏng dòng hải lưu trong nhiều năm. Kết quả cho thấy dòng hải lưu Kuroshio, một trong những dòng chảy mạnh mẽ nhất thế giới, đang dần dịch chuyển về phía bắc.
Nhiệt độ nước biển ven bờ Nhật Bản cũng tăng thêm từ 2 đến 4 độ C, mở rộng phạm vi sinh sống cho các sinh vật biển nhiệt đới. Đây là lý do vì sao Physalia mikazuki có thể trôi theo dòng Kuroshio và hòa nhập vào môi trường mới mà không gặp nhiều khó khăn.
Nhóm nghiên cứu còn sử dụng mô phỏng hạt, một kỹ thuật tương tự như việc thả nhiều quả bóng cao su xuống biển để xem chúng sẽ trôi về đâu trong vài tuần. Kết quả mô phỏng tạo thành một dải dài từ Vịnh Sagami đến đúng khu vực Tohoku, nơi mẫu vật đã được phát hiện. Muhammad Izzat Nugraha, đồng tác giả nghiên cứu, mô tả kết quả này như việc phát hiện một con đường vô hình trong đại dương nhờ vào sự trợ giúp của khoa học.
Mặc dù là một phát hiện có giá trị sinh học lớn, Physalia mikazuki cũng đặt ra vấn đề an toàn cho cộng đồng, bởi loài Physalia nói chung có xúc tu dài đến hàng mét và chứa nọc độc nguy hiểm. Các chuyên gia khuyến cáo các khu vực ven biển cần tăng cường giám sát trong thời gian tới, đặc biệt là trong mùa gió mạnh khi số lượng sứa có thể gia tăng.
Tuy nhiên, câu chuyện của Physalia mikazuki không chỉ dừng lại ở một loài sứa. Sự xuất hiện của loài này là minh chứng rõ rệt về sự thay đổi của đại dương, khi dòng hải lưu, nhiệt độ nước và các tuyến di cư hàng nghìn năm của sinh vật biển đang bị biến đổi dưới tác động của khí hậu.
Thông qua việc kết hợp phân loại học, phân tích DNA và mô hình hóa đại dương, các nhà khoa học đang dần khám phá mạng lưới đa dạng sinh học ẩn giấu, đồng thời dự đoán tương lai sinh thái mà chúng ta đang hướng tới.
Nghiên cứu về loài sứa samurai Physalia mikazuki đã được công bố trên tạp chí Frontiers in Marine Science, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong hành trình khám phá thế giới đại dương, nơi mỗi phát hiện mới đều có thể là mảnh ghép quan trọng trong bức tranh toàn cầu về biến đổi khí hậu.
