Buzz
Vào những ngày mưa, bạn thường xuyên thấy giun đất xuất hiện trên vỉa hè và đường phố. Vậy nguyên nhân nào khiến chúng rời khỏi nơi trú ẩn an toàn dưới lòng đất khi trời mưa?
Giun không bị "chết đuối" trong hang
Một số người cho rằng giun đất bò lên mặt đất để tránh bị chết đuối khi nước ngập trong hang. Tuy nhiên, điều này không chính xác. Giun đất không có phổi như con người mà chúng thở qua da và có thể lấy oxy từ cả không khí lẫn nước.
"Theo lý thuyết, giun đất có thể sống trong nước miễn là nước có đủ oxy," Thea Whitman, chuyên gia về đất tại Đại học Wisconsin-Madison, cho biết. Một nghiên cứu năm 1956 cũng chứng minh rằng một số loài giun đất có thể sống từ 31 đến 50 tuần trong đất ngập nước.
Kevin Butt, nhà sinh thái học về giun đất tại Đại học Central Lancashire, Anh, cũng cho biết: "Tôi đã thử nuôi giun trong nước nhiều ngày và chúng vẫn sống bình thường".
Tuy nhiên, không phải loài giun đất nào cũng phản ứng giống nhau với mưa. Một nghiên cứu năm 2008 chỉ ra rằng nhu cầu oxy có thể ảnh hưởng đến hành vi của từng loài giun. Những loài cần nhiều oxy hơn sẽ bò lên mặt đất khi trời mưa, trong khi những loài có thể chịu đựng môi trường thiếu oxy sẽ ở lại dưới đất.
Rung động từ mưa: Một lời cảnh báo sai về kẻ săn mồi?
Một giả thuyết khác cho rằng các rung động do mưa tạo ra có thể khiến giun đất nhầm lẫn với dấu hiệu của kẻ săn mồi, chẳng hạn như chuột chũi. Tuy nhiên, Kevin Butt đã phản bác: "Chuột chũi không tạo ra những rung động đều đặn như mưa. Giun có thể phân biệt rõ ràng".
Ngược lại, một số loài chim và bò sát lại tận dụng các rung động từ mưa để dụ giun lên mặt đất và dễ dàng bắt chúng làm mồi. Các loài này thậm chí có thể tạo ra rung động nhân tạo bằng cách dẫm mạnh lên mặt đất để thu hút giun.
Ảnh hưởng của nước mưa và các hóa chất
Trên thực tế, mưa lớn cũng có thể làm thay đổi môi trường sống của giun đất. Whitman chỉ ra rằng nước mưa có tính axit hoặc chứa các chất độc hại như kim loại nặng có thể khiến giun phải rời bỏ hang. Mặc dù chưa có bằng chứng cụ thể, một số nhà khoa học đã sử dụng hóa chất như bột mù tạt pha nước để kích thích giun bò lên mặt đất trong các nghiên cứu.
Một lý do thuyết phục hơn cho hành vi này là giun đất tận dụng độ ẩm từ mưa để di chuyển nhanh chóng trên mặt đất thay vì phải đào hang chậm chạp dưới đất. Whitman cho biết điều kiện ẩm ướt không chỉ giúp giun sống sót mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho chúng di cư hoặc tìm bạn tình dễ dàng hơn.
Hành vi này cũng lý giải một phong tục độc đáo được gọi là "giun càu nhàu" hoặc "giun quyến rũ". Bằng cách tạo ra các rung động trên mặt đất với gậy hoặc cưa, con người có thể kích thích giun bò lên để thu hoạch làm mồi câu cá. Thậm chí, hoạt động này đã trở thành môn thi đấu thú vị tại các sự kiện như "Lễ hội Worm Gruntin'" ở Sopchoppy, Florida.
Sự xuất hiện của giun đất vào những ngày mưa là một hiện tượng tự nhiên kỳ thú và đầy phức tạp. Nó không chỉ phản ánh khả năng thích nghi tuyệt vời của giun với môi trường mà còn tiết lộ mối quan hệ tinh tế giữa chúng và các yếu tố tự nhiên, động vật xung quanh. Hiện tượng này không chỉ thu hút sự chú ý của các nhà nghiên cứu mà còn khiến những người quan sát thông thường cảm thấy tò mò và ngạc nhiên trước sự phong phú của thế giới sinh vật nhỏ bé.
