Buzz
Nhiệt độ tại khu vực này đạt ngưỡng khủng khiếp, khoảng 30.000-50.000 độ Kelvin.
Sau gần 50 năm du hành vũ trụ, đôi tàu Voyager của NASA vẫn không ngừng đẩy xa ranh giới tri thức nhân loại. Phát hiện gây chấn động nhất từ hành trình dài này là sự hiện diện của một 'vành đai lửa' bí ẩn nơi rìa Hệ Mặt Trời, nơi nhiệt độ không gian có thể đạt mức kinh hoàng từ 30.000 tới 50.000 độ Kelvin, tương đương 54.000 đến 90.000 độ Fahrenheit.
Khám phá mang tính đột phá này không những thay đổi nhận thức về vùng biên Hệ Mặt Trời, mà còn tiết lộ những manh mối đầu tiên về môi trường giữa các vì sao bên ngoài không gian của chúng ta.
Năm 1977, NASA đưa vào vũ trụ hai tàu thám hiểm Voyager 1 và Voyager 2 với nhiệm vụ ban đầu là khảo sát các hành tinh khí khổng lồ trong Hệ Mặt Trời.
Vượt xa kỳ vọng, sau khi hoàn thành sứ mệnh chính, cả hai phi thuyền tiếp tục tiến sâu vào vùng không gian liên sao. Chính trong cuộc hành trình vĩ đại này, chúng đã phát hiện một hiện tượng dị thường: khi tiếp cận rìa nhật quyển, các tàu ghi nhận một vùng không gian với nhiệt độ cao khủng khiếp, được giới khoa học ví như 'bức tường plasma' cháy sáng.
Nhật quyển (heliosphere) là một vùng ảnh hưởng khổng lồ hình thành bởi gió Mặt Trời - luồng hạt mang điện phóng ra không ngừng từ Mặt Trời, khi nó mở rộng ra không gian và tương tác với môi trường giữa các vì sao.
Biên giới ngoài cùng của nhật quyển, nơi lực đẩy từ gió Mặt Trời và gió liên sao cân bằng nhau, được định danh là heliopause. Chính tại vùng chuyển tiếp này, các tàu Voyager đã ghi nhận hiện tượng không gian "bùng cháy", dù không theo cách hiểu thông thường.
NASA giải thích rằng heliopause dù được ví von là "bức tường" nhưng thực chất chỉ là ranh giới ảo nơi các đặc tính vật lý biến đổi đột ngột. "Mặt Trời liên tục phóng ra dòng hạt mang điện gọi là gió Mặt Trời, lan tỏa xa gấp ba lần khoảng cách tới sao Diêm Vương trước khi bị chặn lại bởi môi trường liên sao", NASA cho biết. "Sự cân bằng giữa hai luồng gió tạo nên vùng biên nhật quyển, với hiệu ứng va chạm tương tự sóng mũi tàu khi con tàu lướt trên mặt nước".
Ngày 25/8/2012 đánh dấu cột mốc lịch sử khi Voyager 1 trở thành tàu vũ trụ đầu tiên vượt qua heliopause, mở ra chương mới cho nghiên cứu không gian liên sao.
Sáu năm sau, Voyager 2 lặp lại thành công này, xác nhận các phát hiện từ người anh em của nó. Điểm đáng chú ý là hai tàu vượt biên giới ở các khoảng cách khác nhau so với Mặt Trời, củng cố giả thuyết nhật quyển có thể "thở" theo chu kỳ hoạt động của Mặt Trời, như phổi co giãn khi hô hấp.
Vùng "tường lửa" mà Voyager đi qua có nhiệt độ khủng khiếp 30.000-50.000 Kelvin, đủ làm bốc hơi hầu hết vật chất trên Trái Đất. Tuy nhiên, các tàu vẫn an toàn vượt qua nhờ mật độ hạt cực thấp. Dù hạt mang năng lượng cao, khoảng cách giữa chúng quá xa để truyền nhiệt đáng kể.
Sau khi vượt biên, cả hai tàu tiếp tục gửi về lượng dữ liệu khổng lồ. Một trong những khám phá gây sốc nhất là sự tương đồng kỳ lạ giữa từ trường trong và ngoài nhật quyển.
Theo NASA, thiết bị từ kế trên Voyager 2 xác nhận điều Voyager 1 từng ghi nhận: từ trường hai bên heliopause gần như song song nhau một cách khó hiểu.
Giới khoa học từng giả định từ trường trong và ngoài Hệ Mặt Trời sẽ khác biệt do nguồn gốc khác nhau - một từ Mặt Trời, một từ môi trường liên sao. Thế nhưng, phát hiện từ Voyager 2 chứng minh đây không phải ngẫu nhiên mà là đặc điểm quan trọng, mở ra góc nhìn mới về cấu trúc từ trường vũ trụ.
Đáng kinh ngạc là cả hai tàu Voyager vẫn hoạt động bình thường dù đã cách xa Hệ Mặt Trời hàng chục tỷ km, với Voyager 1 giữ kỷ lục vật thể nhân tạo xa nhất từ trái đất.
Chúng trở thành những kẻ lữ hành cô độc trong vùng không gian tăm tối và tĩnh lặng, nơi ánh sáng từ Mặt Trời chỉ còn là điểm sáng mờ nhạt. Từ nơi xa xôi ấy, chúng mang về cho nhân loại những hình ảnh đầu tiên đầy kinh ngạc về vùng không gian ngoài Hệ Mặt Trời thân thuộc.
Những thông tin Voyager thu thập không chỉ làm sáng tỏ ranh giới Hệ Mặt Trời, mà còn đặt viên gạch đầu tiên cho hành trình khám phá không gian liên sao - đích đến tiềm năng của loài người trong tương lai.
Trong khi chờ đợi thế hệ tàu vũ trụ mới, Voyager vẫn miệt mài kể câu chuyện về vành đai lửa nơi rìa hệ sao, nơi Hệ Mặt Trời kết thúc và vũ trụ bao la thực sự bắt đầu.
