Buzz
Một ca y khoa kỳ lạ vừa được ghi nhận tại Hà Lan khi một thiếu niên 17 tuổi, sau phẫu thuật đầu gối, bất ngờ mất hoàn toàn khả năng sử dụng tiếng mẹ đẻ và chỉ giao tiếp được bằng tiếng Anh – ngôn ngữ cậu chỉ học trong môi trường học đường.
Hiện tượng này được chẩn đoán là hội chứng ngoại ngữ (Foreign Language Syndrome – FLS), một hiện tượng vô cùng hiếm gặp trong lịch sử y học. Theo các bác sĩ, đây là lần đầu tiên hội chứng này xuất hiện ở một người ở độ tuổi thanh thiếu niên, khiến giới y khoa sửng sốt và chưa thể đưa ra lời giải thích rõ ràng.
Cậu thiếu niên gặp chấn thương trong lúc chơi bóng đá và được đưa vào viện để tiến hành phẫu thuật đầu gối. Cuộc phẫu thuật diễn ra suôn sẻ, nhưng ngay khi vừa tỉnh sau gây mê, cậu đã khiến cả ê-kíp y bác sĩ và gia đình sững sờ.
Cậu không nhận ra cha mẹ mình, khăng khăng tin rằng mình đang ở Mỹ và chỉ có thể giao tiếp bằng tiếng Anh – thứ ngôn ngữ cậu từng học ở trường nhưng chưa từng dùng trong sinh hoạt hàng ngày.
Theo báo cáo y khoa, trước khi bước vào ca mổ, thiếu niên này hoàn toàn sử dụng tiếng Hà Lan trong giao tiếp. Việc đột ngột mất đi ngôn ngữ mẹ đẻ ngay khi tỉnh lại khiến các bác sĩ nghi ngờ đây có thể là biểu hiện của mê sảng sau gây mê – một tình trạng rối loạn ý thức tạm thời thường gặp sau phẫu thuật.
Tuy nhiên, hội chứng mê sảng thường chỉ kéo dài từ 30 phút đến vài giờ, trong khi trường hợp của cậu bé vẫn tiếp diễn ngay cả khi đã hoàn toàn tỉnh táo, khiến các chuyên gia chưa thể đưa ra kết luận rõ ràng.
Khi tình trạng kéo dài bất thường, đội ngũ y tế đã mời các chuyên gia tâm thần vào cuộc để đánh giá chuyên sâu. Trước những câu hỏi bằng tiếng Hà Lan, cậu bé tỏ ra bối rối, không hiểu và không thể phản hồi. Ngược lại, khi được trò chuyện bằng tiếng Anh, cậu trả lời một cách lưu loát, dù vẫn mang đậm âm điệu tiếng Hà Lan.
Sau nhiều giờ đồng hồ, cậu dần có thể hiểu được một vài câu hỏi bằng tiếng Hà Lan, tuy nhiên việc diễn đạt lại bằng ngôn ngữ mẹ đẻ vẫn còn vô cùng khó khăn.
Do hội chứng FLS thường liên quan đến những tổn thương thần kinh như đột quỵ, chấn thương đầu hoặc cơn đau nửa đầu nghiêm trọng, các bác sĩ đã tiến hành hàng loạt xét nghiệm thần kinh chuyên sâu để tìm ra nguyên nhân đằng sau hiện tượng bí ẩn này.
Tuy nhiên, kết quả từ chụp cộng hưởng từ (MRI) cùng các kiểm tra liên quan lại cho thấy não bộ của thiếu niên hoàn toàn khỏe mạnh, không có dấu hiệu tổn thương hay bất thường nào.
Điều này khiến giới chuyên môn lúng túng, bởi phần lớn các ca mắc hội chứng FLS trước đây đều gắn liền với các tổn thương rõ rệt trong não, trong khi trường hợp của cậu bé lại hoàn toàn ngoại lệ với chỉ số thần kinh ổn định.
Khoảng 18 giờ sau ca mổ, cậu bắt đầu có thể tiếp nhận lại tiếng Hà Lan, dù việc phản hồi vẫn còn vấp váp và chưa hoàn toàn trôi chảy.
Vào thời điểm 24 giờ sau ca phẫu thuật, khi được bạn bè đến thăm, cậu đã có thể nói chuyện bằng tiếng Hà Lan một cách tự nhiên như trước kia.
Sáng hôm sau, cậu bé hoàn toàn phục hồi khả năng ngôn ngữ và được xuất viện với tình trạng sức khỏe ổn định. Dù vậy, các bác sĩ vẫn không phát hiện bất kỳ dấu hiệu tổn thương thần kinh hay rối loạn nhận thức nào nên quyết định không tiếp tục thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như điện não đồ (EEG) hay đánh giá tâm lý thần kinh.
Điều khiến các bác sĩ càng thêm kinh ngạc là bệnh nhân vẫn nhớ rõ mọi chi tiết xảy ra trong thời gian không sử dụng được tiếng Hà Lan. Trong buổi kiểm tra tâm lý sau đó, cậu thuật lại rằng mình ý thức được việc chỉ có thể sử dụng tiếng Anh sau phẫu thuật, đồng thời nhớ rõ cảm giác không nhận ra cha mẹ và tin rằng bản thân đang ở Mỹ.
Đây là điểm rất bất thường, bởi phần lớn bệnh nhân mắc rối loạn ngôn ngữ thường không có khả năng tự nhận thức rõ ràng về tình trạng của bản thân trong giai đoạn xảy ra sự cố.
Trường hợp của chàng trai 17 tuổi này là minh chứng rõ nét cho sự phức tạp kỳ diệu của não bộ con người, cho thấy rằng cơ chế hoạt động của ngôn ngữ và trí nhớ vẫn còn nhiều bí ẩn chưa được khám phá hết.
Ba tuần sau phẫu thuật, quá trình theo dõi tiếp tục cho thấy cậu bé không gặp bất kỳ trở ngại nào liên quan đến ngôn ngữ. Cậu đã hoàn toàn trở lại nhịp sống thường nhật mà không để lại di chứng nào, tuy nhiên trường hợp của cậu vẫn là một dấu hỏi lớn trong y học.
Một số giả thuyết được đưa ra nhằm lý giải hiện tượng kỳ lạ này, bao gồm khả năng ảnh hưởng từ thuốc mê, phản ứng tâm lý do căng thẳng hậu phẫu hoặc rối loạn chức năng thần kinh đã vô tình kích hoạt những ký ức ngôn ngữ tiềm ẩn trong não bộ.
Dẫu vậy, cho đến nay vẫn chưa có giả thuyết nào thực sự thuyết phục và đủ sức lý giải trọn vẹn lý do vì sao cậu bé lại đột ngột quên tiếng mẹ đẻ và chỉ có thể nói tiếng Anh trôi chảy trong thời gian ngắn.
Dù không gây ra bất kỳ di chứng lâu dài nào cho bệnh nhân, trường hợp này vẫn là một ẩn số lớn của ngành y học, mở ra nhiều câu hỏi sâu sắc về cơ chế xử lý ngôn ngữ của não bộ cũng như khả năng lưu giữ thông tin trong vùng tiềm thức của con người.
Hội chứng ngoại ngữ (Foreign Language Syndrome – FLS) là hiện tượng vô cùng hiếm hoi, trong đó một cá nhân bất ngờ mất khả năng sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ và chỉ có thể giao tiếp bằng một ngôn ngữ khác từng tiếp xúc trước đó.
Hầu hết các ca FLS từng được ghi nhận đều liên quan đến các tổn thương não nghiêm trọng như đột quỵ, chấn thương đầu hoặc các rối loạn thần kinh phức tạp.
Trong lịch sử, từng ghi nhận một số ca kỳ lạ như một phụ nữ Anh sau cơn đột quỵ bỗng nói tiếng Trung Quốc dù chưa từng học, hay một người Mỹ tỉnh dậy sau tai nạn chỉ có thể giao tiếp bằng tiếng Pháp.
Điểm khác biệt nằm ở chỗ, tất cả các ca đó đều có bằng chứng tổn thương não rõ ràng, trong khi thiếu niên Hà Lan này hoàn toàn không có dấu hiệu nào về tổn thương thần kinh, khiến trường hợp của cậu trở thành một thách thức đặc biệt đối với giới y học hiện đại.
