Thực phẩm tưởng vô hại nhưng có thể biến gan thành 'kho chứa mỡ' nếu lạm dụng: Người Việt dùng thường xuyên

Đừng nghĩ chỉ đồ chiên rán mới gây gan nhiễm mỡ, nhiều món ăn khác cũng âm thầm hủy hoại gan khi tiêu thụ quá mức.

Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo gan nhiễm mỡ đang trở thành đại dịch thầm lặng thời hiện đại. Bệnh tiến triển không triệu chứng nhưng hậu quả khôn lường: xơ gan, ung thư gan. Đáng sợ hơn, bệnh nhân gan nhiễm mỡ có nguy cơ ung thư đại tràng cao gấp 20 lần và dễ mắc các bệnh tim mạch, thận mãn, ngưng thở khi ngủ...

Chuyên gia chỉ ra thủ phạm chính gây gan nhiễm mỡ đến từ thói quen ăn uống thiếu khoa học: nghiện đồ ngọt, thức ăn nhiều chất béo, thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp và lạm dụng chất kích thích như rượu bia.

Medical News Today tiết lộ thêm: Ngay cả ngũ cốc đã qua tinh chế nếu dùng quá độ cũng khiến gan quá tải vì mỡ.

Vì sao ngũ cốc tinh chế trở thành 'kẻ thù' của gan?

Ngũ cốc tinh chế trải qua quá trình xử lý công nghiệp để loại bỏ lớp vỏ cám và phôi hạt, chỉ giữ lại phần lõi tinh bột. Quá trình này giúp sản phẩm có độ mịn cao và bảo quản được lâu hơn, nhưng đồng thời làm mất đi lượng lớn chất xơ, vitamin và khoáng chất thiết yếu. Các sản phẩm điển hình từ ngũ cốc tinh chế gồm bột mì trắng, gạo trắng, tinh bột ngô. Theo Bệnh viện Mytour, nhiều thực phẩm quen thuộc như bánh mì, ngũ cốc ăn sáng, bánh quy đến các món tráng miệng đều sử dụng nguyên liệu này. Đây là những món ăn không thể thiếu trong bữa cơm hàng ngày của các gia đình Việt.

GoodRx giải thích rằng ngũ cốc tinh chế khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa nhanh thành đường, gây tăng đột biến lượng đường huyết. Hiện tượng này dẫn đến cảm giác đói nhanh, ăn nhiều hơn mức cần thiết và tạo điều kiện cho mỡ tích tụ tại gan, đồng thời gây ra các phản ứng viêm không mong muốn.

Theo khuyến cáo trong Hướng dẫn Chế độ ăn uống cho người Mỹ 2015-2020, với chế độ ăn 2.000 calo/ngày (mức chuẩn cho người trưởng thành), lượng ngũ cốc nên tiêu thụ là 170g, trong đó tối thiểu 50% phải là ngũ cốc nguyên hạt (gồm lúa mì, lúa mạch, yến mạch, gạo lứt, hạt kê,...). Như vậy, mỗi ngày chúng ta không nên ăn quá 85g ngũ cốc tinh chế như cơm trắng, bánh mì trắng,...

Thực đơn vàng nào giúp bảo vệ gan khỏi tình trạng nhiễm mỡ?

Bệnh viện Bạch Mai khuyến nghị chế độ dinh dưỡng phòng ngừa gan nhiễm mỡ cần tập trung vào các nhóm thực phẩm tươi sống, giàu chất xơ như rau củ quả tươi, ngũ cốc nguyên cám. Song song đó cần kiểm soát chặt chẽ việc tiêu thụ đường, chất béo bão hòa, đặc biệt hạn chế đồ chiên xào và thực phẩm công nghiệp đóng gói sẵn.

Điều chỉnh thói quen sinh hoạt là giải pháp quan trọng hàng đầu để ngăn ngừa gan nhiễm mỡ. Các chuyên gia khuyến nghị nên vận động thể chất tối thiểu 30 phút mỗi ngày nhằm duy trì cân nặng hợp lý và đào thải mỡ thừa. Những bài tập đơn giản như đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập yoga đều mang lại lợi ích đáng kể cho chức năng gan.

Đạt được cân nặng chuẩn giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ gan nhiễm mỡ. Cụ thể, giảm 3% trọng lượng cơ thể đã cải thiện tình trạng mỡ gan; giảm 5-7% giúp giảm viêm gan và giảm trên 10% có thể đảo ngược quá trình xơ hóa. Đặc biệt, người gầy vẫn có nguy cơ mắc bệnh, khi đó cần tập trung giảm mỡ nội tạng và tăng cường cơ bắp.

Kiểm soát tốt các bệnh lý mãn tính là yếu tố then chốt trong phòng ngừa gan nhiễm mỡ. Những người mắc tiểu đường, cao huyết áp hay mỡ máu cần theo dõi sát sao các chỉ số sức khỏe để ngăn chặn biến chứng ảnh hưởng đến gan.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao nên thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ nhằm phát hiện sớm tình trạng gan nhiễm mỡ, từ đó có phương án xử lý kịp thời trước khi bệnh tiến triển nặng.

 (Tổng hợp từ nhiều nguồn)