Buzz
Một nghiên cứu mới trên tạp chí Science Advances hé lộ rằng trong thời kỳ hỗn loạn khi từ trường Trái Đất đảo cực, tổ tiên chúng ta đã nghĩ ra những cách sinh tồn đầy sáng tạo để chống lại sự tấn công dữ dội từ bức xạ mặt trời
Ngày tận thế từ trường: Bí ẩn về Sự kiện Laschamps
Câu chuyện khởi nguồn từ những chuyển động hỗn loạn trong lớp lõi ngoài nóng chảy của Trái Đất. Sự luân chuyển liên tục của kim loại nóng tại đây sinh ra dòng điện mạnh, tạo thành một từ trường bao bọc toàn bộ hành tinh
Từ trường này đóng vai trò như một chiếc áo giáp vô hình, bảo vệ Trái Đất trước bức xạ từ vũ trụ và tia cực tím nguy hiểm. Hiện tại, hai cực Bắc - Nam của từ trường là thủ phạm tạo nên các màn trình diễn cực quang rực rỡ tại hai đầu hành tinh
Tuy nhiên, hai cực từ không hề đứng yên. Trong hàng trăm triệu năm lịch sử, hiện tượng đảo ngược cực từ – còn gọi là dịch chuyển địa từ – đã xảy ra ít nhất 180 lần
Một trong những lần đảo cực đó là “Sự kiện Laschamps”, khoảng 41.000 năm trước, khi từ trường Trái Đất suy yếu đến 90% và cực Bắc bắt đầu di chuyển không kiểm soát khắp châu Âu
Nhờ một mẫu cây hóa thạch được bảo quản tuyệt vời, các nhà khoa học tại Đại học Michigan đã tái hiện lại quá trình không gian của hiện tượng kỳ lạ này, mở ra một viễn cảnh kinh hoàng mà tổ tiên chúng ta phải đối mặt.
Khi bầu trời sáng rực và sự sống đối diện với hiểm họa
Sự suy yếu của từ trường khiến bức xạ vũ trụ và tia cực tím gia tăng đột ngột. Ánh sáng cực quang có thể đã sáng chói đến mức bao phủ khắp nơi, không chỉ ở hai cực mà còn lan ra cả các vùng ôn đới.
Tuy nhiên, vẻ đẹp tuyệt vời này lại ẩn chứa những mối đe dọa chết người. Bức xạ có thể làm mỏng lớp ozone, gây tổn thương mắt, đột biến gen, dị tật bẩm sinh và làm tăng nguy cơ ung thư da.
Điều đặc biệt là sự kiện Laschamps xảy ra trong một giai đoạn quan trọng của lịch sử loài người: khi Homo sapiens hiện đại sống cùng với người Neanderthal.
Trong khi Homo sapiens không chỉ sống sót mà còn phát triển mạnh mẽ và chiếm lĩnh thế giới, thì người Neanderthal, anh em gần gũi của chúng ta, lại biến mất hoàn toàn khỏi dòng chảy của lịch sử.
Bí quyết sinh tồn của Homo sapiens: những hang động, trang phục và... kem chống nắng đất son
Vậy Homo sapiens đã làm gì để vượt qua thời kỳ Trái Đất bị bao phủ bởi một trận mưa bức xạ vũ trụ? Câu trả lời có thể được tìm thấy trong những dấu vết khảo cổ học còn lại.
Các nhà khoa học đã phát hiện ra bằng chứng về việc gia tăng sử dụng hang động như nơi trú ẩn trong đúng thời kỳ Laschamps.
Bên cạnh đó, sự xuất hiện phổ biến hơn của các công cụ như kim xương và dùi, dùng để may quần áo, đã được ghi nhận. Những bộ quần áo làm từ da thú không chỉ giúp tổ tiên chúng ta giữ ấm mà còn đóng vai trò như lớp bảo vệ tự nhiên chống lại tia cực tím.
Thậm chí, dấu vết của đất son – một loại khoáng vật có màu đỏ hoặc vàng được sử dụng trong nghệ thuật hang động – cũng trở nên phổ biến hơn trong các di tích khảo cổ học.
Tuy nhiên, đất son không chỉ là một loại sơn. Khi được nghiền mịn và bôi lên da, nó có thể trở thành một dạng kem chống nắng khoáng chất tự nhiên.
Phó giáo sư Raven Garvey, một thành viên trong nhóm nghiên cứu, cho biết: 'Đã có một số thử nghiệm thực nghiệm cho thấy đất son có đặc tính giống kem chống nắng. Nó thực sự là một loại kem chống nắng khá hiệu quả.'
Nếu một ngày bạn có thể quay ngược thời gian và gặp tổ tiên Homo sapiens của mình cách đây 41.000 năm, đừng quên mang theo kem chống nắng – hoặc ít nhất là chuẩn bị một bộ quần áo bảo vệ và tìm nơi trú ẩn trong hang động.
Liệu người Neanderthal không kịp thích nghi?
Khác với Homo sapiens, không có bằng chứng nào cho thấy người Neanderthal đã phát triển quần áo may sẵn hay sử dụng đất son để bảo vệ cơ thể khỏi các yếu tố môi trường.
Một giả thuyết đưa ra là họ có thể đã không kịp thích nghi với sự thay đổi đột ngột của môi trường do sự suy yếu của từ trường.
Sự chậm trễ trong việc áp dụng các công cụ bảo vệ có thể đã khiến người Neanderthal trở nên dễ bị tổn thương trước bức xạ, góp phần vào sự suy tàn và cuối cùng là tuyệt chủng của họ.
Tuy nhiên, Garvey nhấn mạnh rằng các phát hiện hiện tại vẫn chỉ là mối tương quan, và chưa thể xác định rõ nguyên nhân - hậu quả. “Chúng tôi chỉ đưa ra một giả thuyết mới để giải thích sự trỗi dậy của Homo sapiens và sự biến mất của người Neanderthal,” bà nói.
Theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Science Advances, trong thời kỳ hỗn loạn khi từ trường Trái Đất đảo cực, tổ tiên chúng ta đã sáng tạo ra nhiều phương thức sinh tồn độc đáo để chống lại bức xạ mặt trời tàn khốc – và đây có thể là lý do khiến Homo sapiens tiếp tục tồn tại, trong khi người Neanderthal lại tuyệt chủng.
Khi từ trường Trái Đất hiện nay cũng có dấu hiệu suy yếu, với cực Bắc từ dịch chuyển nhanh về phía Siberia, câu chuyện của tổ tiên chúng ta có thể là một lời nhắc nhở vô giá.
Khả năng thích nghi, sáng tạo và khai thác tài nguyên tự nhiên có thể chính là yếu tố quyết định giúp duy trì sự sống trước những thay đổi khắc nghiệt của thiên nhiên – dù là trong quá khứ hay trong tương lai.
Và biết đâu, kem chống nắng mà bạn dùng vào mùa hè này lại chính là một phiên bản hiện đại của đất son cổ đại – minh chứng cho sự tiếp nối của một trong những sáng kiến sinh tồn lâu đời nhất của nhân loại.
