Buzz
Theo nghiên cứu mới, Velociraptor chỉ đạt tốc độ tối đa 8-20 km/h, thấp hơn nhiều so với ước tính trước đây là 40 km/h hoặc cao hơn
Hình ảnh những kẻ săn mồi như Velociraptor hay Compsognathus lao đi với vận tốc 64 km/h đã ăn sâu vào văn hóa đại chúng qua các bộ phim và mô hình khoa học
Công trình đăng trên Biology Letters bởi Đại học Liverpool John Moores (Anh) đặt dấu hỏi về khả năng di chuyển thần tốc của nhóm khủng long chân thú (theropod)
Nghiên cứu này phản biện phương pháp ước tính tốc độ qua dấu chân hóa thạch - vốn được xem là tiêu chuẩn vàng trong nghiên cứu vận động của sinh vật tiền sử
Các nhà khoa học thường áp dụng công thức năm 1976 của R. McNeill Alexander, dựa trên chiều dài sải chân và độ cao hông để tính toán vận tốc
Nhưng kết quả mới cho thấy công thức này có sai số lớn do giả định dấu chân hình thành trên bề mặt cứng khô, tương tự máy chạy bộ hiện đại
Thực tế cho thấy đa số dấu chân khủng long hóa thạch được tìm thấy trong môi trường bùn ẩm, nơi lực cản khiến chân lún sâu hơn và tạo ra sải chân dài hơn thực tế, dẫn đến ước tính tốc độ sai lệch đáng kể
Nhóm nghiên cứu đã chọn Numida meleagris (gà sao đầu đỏ) làm mô hình thí nghiệm nhờ cơ chế di chuyển hai chân tương đồng với khủng long chân thú cỡ nhỏ
Các cá thể gà sao được quan sát khi di chuyển trên nhiều loại bùn khác nhau, với toàn bộ chuyển động được ghi hình tốc độ cao trước khi phân tích dấu chân bằng công thức Alexander
Kết quả gây sốc: khi gà sao đi bộ 1 km/h (tương đương trẻ tập đi), công thức lại cho kết quả 4.7 km/h - sai số gần 5 lần
Sai số này còn nghiêm trọng hơn với khủng long lớn: bước đi 4 km/h có thể bị hiểu nhầm thành chạy 19 km/h do ảnh hưởng của môi trường bùn lầy lên dấu chân
Phát hiện này đặt dấu hỏi về nhiều kịch bản săn mồi được xây dựng trước đây - có thể đó chỉ là những bước đi thong thả trên bãi bùn chứ không phải cuộc rượt đuổi kịch tính
Ngược lại, những dấu chân mờ nhạt trước đây bị loại khỏi nghiên cứu lại có thể là bằng chứng thực sự của những lần chạy tốc độ cao
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh họ không phủ nhận khả năng chạy của khủng long, nhưng khuyến cáo cần thận trọng hơn khi áp dụng các công thức tính tốc độ từ dấu chân hóa thạch
Những con số chính xác đến từng km/h không chỉ gây hiểu lầm về khả năng di chuyển mà còn làm sai lệch cách chúng ta hình dung về tập tính và hệ sinh thái của các loài đã tuyệt chủng
Kết luận quan trọng được đưa ra: "Dấu chân hóa thạch có giá trị nghiên cứu nhưng không nên dùng để xác định vận tốc tuyệt đối, mà chỉ nên dùng để so sánh tương đối giữa các loài"
Nghiên cứu cũng thừa nhận các hạn chế như độ chính xác thay đổi theo loại bề mặt, kích thước động vật và cấu trúc bàn chân - với dấu chân trên cát thường có sai số thấp hơn
Đối với khủng long cỡ lớn, tác động của bùn lầy có thể giảm do trọng lượng cơ thể lớn giúp dấu chân ít bị biến dạng hơn so với loài nhỏ
Phát hiện này minh chứng cho sự tiến hóa của khoa học - những giả thuyết cũ dù hữu ích ban đầu cần được kiểm chứng lại bằng công nghệ hiện đại để tái hiện lịch sử Trái Đất chính xác hơn
Nếu hình ảnh Velociraptor trong Jurassic Park thực chất chỉ là những bước chạy chậm trên bùn lầy, có lẽ đã đến lúc chúng ta cần điều chỉnh lại trí tưởng tượng cho sát với thực tế khoa học
