Top 10 Di tích quốc gia ở Xã Núa Ngam, Điện Biên

Tháp Mường Luân là một di sản kiến trúc nghệ thuật có giá trị lịch sử quan trọng tọa lạc tại bản Mường Luân 1, xã Mường Luân, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên, Việt Nam. Đáp ứng tiêu chí của một di tích cấp quốc gia, tháp này đã được công nhận theo Quyết định số 10/QĐ-VH-TT ngày 9/2/1981. Vị trí của tháp ở chân núi Hủa Ta, bên dòng Nậm Ma (sông Mã), tạo nên một khung cảnh hữu tình và hùng vĩ.

Công trình này được xây dựng vào giữa thế kỷ 16, đánh dấu một giai đoạn quan trọng trong lịch sử xây dựng của cộng đồng người Lào và dân cư địa phương. Tháp không chỉ thể hiện sự nỗ lực, sáng tạo của người dân mà còn là biểu tượng cho mối liên kết bền chặt giữa hai dân tộc Việt - Lào, đồng thời mang trong mình nhiều giá trị tâm linh sâu sắc.

Về kiến trúc, Tháp Mường Luân có hình dáng vuông vức với chiều cao đạt 15,5m, được chia thành ba phần chính: bệ tháp, thân tháp và ngọn tháp. Bệ tháp có chiều rộng mỗi bên là 8m và cao 1m, được xây dựng từ hai loại gạch khác nhau. Hệ thống trang trí trên bệ tháp rất tinh tế với các hoa văn độc đáo như chim bay, rồng cuốn, quả trám, cánh sen, lưỡi mác, mặt trời và gương con, tạo nên một tổng thể hài hòa và nghệ thuật.

Tháp Chiềng Sơ là một biểu tượng của nghệ thuật kiến trúc cổ xưa, được xây dựng cách đây khoảng 400 năm tại bản Nà Muông, xã Chiềng Sơ, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên, Việt Nam. Với sự công nhận từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tháp đã được xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia theo quyết định số 1255/QĐ-BVHTTDL ban hành ngày 14 tháng 04 năm 2011.

Công trình này có kiến trúc đặc trưng hình nậm rượu, với phần thân dần thu nhỏ từ dưới lên trên, được chia thành hai phần rõ ràng: Bệ tháp và Thân tháp, với chiều cao ấn tượng là 10,5 m cùng đế tháp hình vuông. Tuy nhiên, phần ngọn tháp đã bị gãy mất một đoạn dài 1,6 m. Phía trước tháp có một bệ thờ cùng với nhiều chi tiết trang trí phong phú như hình hoa sen, rồng, và quả trám, mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc.

Trước đây, tháp được trang trí với hai chú voi và hai chú chó ở góc chân, nhưng hạm vật này hiện đã không còn. Bề mặt tháp được phủ một lớp màu trắng ngà, nhẵn mịn, tuy nhiên có một số góc đã bị rêu phong bám. Điều này có thể là kết quả của quá trình tích tụ thời gian, làm nổi bật vẻ đẹp cổ kính của công trình.

Tháp Chiềng Sơ không chỉ đơn thuần là một công trình kiến trúc mà còn là nơi tâm linh quan trọng đối với người dân tộc Lào tại địa phương. Hằng năm, cộng đồng địa phương tổ chức dọn dẹp, phát quang khuôn viên tháp để không chỉ bảo tồn vẻ đẹp mà còn duy trì niềm tín ngưỡng sâu sắc của mình.

Vào tháng 2 năm 2013, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên đã có kế hoạch tôn tạo lại khuôn viên tháp, dự kiến sử dụng 'láng xi măng' mới và xây dựng đường lên tháp để thay thế cho lối mòn cũ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho du khách và giữ gìn giá trị di sản.

Động Xá Nhè, còn được biết đến với tên gọi Khó Chua La, là một trong những kỳ quan tự nhiên nổi bật tại bản Pàng Dề A1, xã Xá Nhè, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Nằm cách trụ sở UBND xã khoảng 1 km và cách đường liên xã chừng 300 m, động này nằm cách trung tâm huyện Tủa Chùa khoảng 15 km qua các tuyến đường nhựa. Được hình thành từ những hoạt động địa chất kéo dài hàng triệu năm, động Xá Nhè mang nét đẹp hoang sơ với những khối nhũ đá màu sắc lấp lánh và hình thù độc đáo, tạo nên khung cảnh thiên nhiên có một không hai.

Khó Chua La được phát hiện vào năm 2008, nằm ở độ cao khoảng 1.000 mét so với mực nước biển, với chiều sâu vượt qua 800 mét và được phân chia thành ba khoang khác nhau. Cửa hang nhỏ và sâu, hướng về phía Đông - Nam. Bên trong hang, du khách có thể chiêm ngưỡng nền đá thú vị cùng với các loại nhũ đá có màu sắc đa dạng như vàng, xám, xanh rêu, các cột đá và măng đá, cùng với nhiều hình vẽ tự nhiên mang đậm tính nghệ thuật như ruộng bậc thang, hoa sen, rồng và phật...

Ngày 9 tháng 12 năm 2015, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận hang Khó Chua La là di tích cấp quốc gia, cho thấy giá trị cảnh quan tuyệt đẹp của nó, đồng thời đáp ứng nhu cầu nghiên cứu, khám phá địa chất và du lịch. Hiện nay, động đang là điểm chú trọng vào việc đầu tư hạ tầng nhằm phát triển kinh tế - xã hội, tạo công ăn việc làm cũng như nâng cao thu nhập cho cộng đồng địa phương, đồng thời cũng mang đến không gian sinh hoạt văn hóa tinh thần cho người dân nơi đây.

Động Pa Thơm, hay còn được biết đến với tên gọi Động Tiên Hoa, là một hang động tuyệt đẹp nằm trong núi đá ở xã Pa Thơm, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Thực tế, Động Pa Thơm được gọi là Thẩm Nang Lai trong tiếng Thái, với nghĩa là "hang Tiên Hoa". Vị trí của động rất gần biên giới Việt-Lào, cách trung tâm thành phố Điện Biên Phủ khoảng 30km về phía tây nam. Ngày 22/01/2009, Động Pa Thơm đã được công nhận là di tích cấp quốc gia theo quyết định số 309/QĐ BVHTTDL.

Động tọa lạc tại rìa xã Pa Thơm, tiếp giáp với xã Na Ư. Để đến được động, du khách có thể xuất phát từ thành phố Điện Biên Phủ theo hướng tây nam, qua xã Noong Luống. Tiếp tục đi dọc theo dòng Nậm Nứa (hay Nậm Rốm) cho đến khi tới Đồn Biên phòng Pa Thơm, rồi đến trung tâm xã Pa Thơm và rẽ lên núi về phía nam. Động nằm cách trung tâm xã khoảng 5 km.

Động Pa Thơm ẩn mình ở lưng chừng núi, với lối vào đặc trưng là một khối đá khổng lồ trông giống như đầu voi đang cúi xuống. Động có chiều sâu hơn 350m, chạy theo hướng Nam và bao gồm 9 vòm lớn nhỏ, mỗi vòm có chiều rộng khoảng 20m. Tại lối vào, ba khối đá lớn chắn ngang nằm uốn lượn giống như một con trăn khổng lồ, chia động thành hai lối vào ra riêng biệt. Khi tiến sâu vào bên trong, du khách sẽ cảm nhận được vẻ đẹp lung linh huyền ảo của những nhũ đá, mỗi nhũ đá lại hình thành những tạo hình khác nhau và tỏa sáng với nhiều sắc màu rực rỡ.

Trong động, nhiều nhũ đá hiện lên với hình dáng sống động và màu sắc huyền bí, lấp lánh dưới ánh nến. Những khối nhũ đá bên vách giống như những dòng thác lớn đang chảy, ánh bạc lung linh làm cho không gian nơi đây thêm phần huyền bí, đồng thời cũng không kém phần thơ mộng.

Ẩn mình trong lòng núi “Pỉn Pàng” tại thôn Pê Răng Ky, xã Huổi Só, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên, Hang động Pê Răng Ky nổi bật giữa cảnh quan núi non tráng lệ. Đây là một hang tự nhiên nằm trong hệ thống núi đá vôi với sự phong phú của hệ thực vật đa dạng. Vẻ đẹp riêng biệt của hang động là một di sản thiên nhiên tuyệt đẹp, và đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích danh lam thắng cảnh cấp Quốc gia thông qua Quyết định số 5372/QĐ-BVHTTDL vào ngày 29/12/2017.

Trước cửa hang, một khu rừng nguyên sinh xanh tươi mở ra. Hang động kéo dài vào sâu trong núi với chiều dài khoảng 800m; cửa hang nhỏ có kích thước 1,4m về dài và 1,2m về rộng, hướng về phía Bắc. Địa hình đá vôi cộng với quá trình karst hòa tan đã hình thành nên các nhũ đá màu vàng, xám, xanh rêu, cùng các hình thù kỳ lạ như cột đá, măng đá và chuông đá, tạo nên những cảnh quan hấp dẫn thu hút du khách khám phá. Bên trong, hang động được chia thành ba khoang chính, mỗi khoang lại sở hữu vẻ đẹp độc đáo riêng.

Mỗi góc của hang động Pê Răng Ky đều toát lên vẻ đẹp của nghệ thuật điêu khắc tự nhiên với những khối nhũ đá, măng đá và bụt đá mang hình dáng lạ thường. Hình ảnh kỳ vĩ ấy như một bức tranh sống động hấp dẫn du khách, khiến họ không nỡ rời xa vùng đất huyền bí này. Cảnh vật nơi đây băng băng khiến cho ai ghé thăm cũng đều bồi hồi và lưu luyến với sự hoành tráng của thiên nhiên. Có thể xem hang động Pê Răng Ky là một bảo tàng nghệ thuật tự nhiên, nơi hội tụ những tác phẩm được khắc họa hoàn mỹ giữa đất trời.

Khi đến với hang động Pê Răng Ky, du khách không chỉ muốn tận hưởng cảnh đẹp hùng vĩ của “sơn thuỷ hữu tình” mà còn được chìm đắm trong không gian yên bình của lòng hồ sông Đà. Trong mùa thu, mặt nước sông Đà phản chiếu bầu trời xanh và những đám mây trắng, tạo nên một khung cảnh thơ mộng, không khác gì “Hạ Long trên cạn” giữa vùng Tây Bắc.

Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ, đã được vinh danh là Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2009, là một trong những biểu tượng lịch sử quan trọng của Việt Nam. Với 45 điểm di tích nằm lân cận lòng chảo thành phố Điện Biên Phủ, huyện Điện Biên và huyện Tuần Giáo, nơi đây ghi dấu những bước ngoặt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Những địa danh như Đồi A1, Hầm De Castries, và Cầu Mường Thanh nổi bật với ý nghĩa lịch sử và thu hút đông đảo du khách.

Đồi A1 không chỉ là một vị trí chiến lược then chốt mà còn là nơi diễn ra trận chiến quyết định đã đưa đến chiến thắng vào ngày 7/5/1954. Hầm De Castries là minh chứng sống động cho những gian khổ của binh sĩ Pháp, trong khi Cầu Mường Thanh tượng trưng cho những cuộc hành quân quyết định. Việc khám phá hệ thống đường hầm trong khu vực này không chỉ mang lại những hiểu biết sâu sắc về quá trình chiến đấu anh hùng của dân tộc mà còn làm nổi bật những hy sinh lớn lao của nhân dân.

Di tích Đường kéo pháo phản ánh tinh thần yêu nước mãnh liệt và sự dũng cảm vượt khó của những người thực hiện nhiệm vụ kéo pháo vào trận địa, đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng lịch sử.

Sở chỉ huy chiến dịch, tọa lạc tại Rừng Mường Phăng, nơi mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra nhiều quyết sách mang tính bước ngoặt. Rừng Mường Phăng được biết đến với tên gọi “Rừng Đại tướng”, là một chứng nhân cho những quyết định lịch sử này.

Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, khánh thành vào năm 2014, hiện đang lưu giữ hàng trăm hiện vật và tư liệu quý giá, giữ vai trò quan trọng trong việc làm cho giá trị lịch sử của khu di tích này luôn sống mãi trong lòng người dân và du khách.

Thành Bản Phủ, một di tích lịch sử quốc gia, nằm tại xã Noong Hẹt, huyện Điện Biên, chỉ cách trung tâm thành phố Điện Biên Phủ khoảng 9 km. Được xây dựng dưới thời của Hoàng Công Chất, Thành Bản Phủ không chỉ là một pháo đài quân sự quan trọng mà còn là biểu tượng của tinh thần kháng chiến, góp phần quan trọng trong cuộc chiến đánh bại giặc Phẻ. Ngày nay, di tích này đã được tôn tạo, giữ lại một phần tường thành cho phép du khách trải nghiệm vẻ đẹp hùng vĩ, tráng lệ của thành cổ.

Trong quá khứ, Thành Bản Phủ đại diện cho tinh thần đoàn kết trong cuộc chiến chống giặc. Dưới sự lãnh đạo của Hoàng Công Chất cùng với nghĩa quân Mường Thanh, cuộc kháng chiến đã mang lại chiến thắng vang dội, giải phóng Mường Thanh, đồng thời xây dựng nên công trình mang tính biểu tượng này. Không chỉ là một công trình quân sự, Thành Bản Phủ còn gắn liền với nhiều câu chuyện anh hùng và tình yêu quê hương của nhân dân nơi đây.

Chuyến thăm Thành Bản Phủ mang lại cho du khách không chỉ là cơ hội chiêm ngưỡng các kiến trúc cổ kính mà còn giúp hiểu sâu sắc hơn về sự hy sinh và lòng yêu nước của nhân dân Mường Thanh trong lịch sử. Đây là ký ức sống động về những cuộc kháng chiến anh dũng.

Khi đến với Thành Bản Phủ, du khách sẽ được hòa mình vào không gian lịch sử, cảm nhận được tinh thần anh hùng và trải nghiệm bầu không khí hoành tráng, đầy bí ẩn của vùng biên cương đầy huyền bí và hiểm trở.

Thành Sam Mứn, còn được biết đến với tên gọi Thành Tam Vạn, tọa lạc tại bản Pom Lót thuộc xã Sam Mứn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Đây là một di sản lịch sử có giá trị lớn, từng là một trong những căn cứ quan trọng của nghĩa quân trong cuộc chiến chống lại giặc Phẻ. Hiện tại, di tích này đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Nằm ở vị trí chiến lược cuối thung lũng Mường Thanh, Thành Sam Mứn chỉ còn sót lại đoạn tường thành dài khoảng 3 km tại đồi Pom Lót. Mặc dù hiện trạng chỉ là những di tích đổ nát, chúng vẫn mang trong mình sự quý giá trong việc ghi nhớ cuộc đấu tranh kiên cường của người dân Mường Thanh, giúp bảo vệ quê hương khỏi kẻ thù.

Theo như truyền thuyết, Thành Sam Mứn được xây dựng vào thế kỷ XI, đã từng là căn cứ của 19 đời chúa Lự, quản lý vùng Mường Thanh. Dưới sự xuất hiện của người Thái tại hệ thống Mười Thanh, Thành Sam Mứn vẫn giữ vai trò quan trọng như một cứ điểm trung tâm của người Lự tại Tây Bắc.

Trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống giặc Phẻ, Thành Sam Mứn đóng vai trò là tòa thành vững chãi để kháng cự. Sau nhiều trận chiến ác liệt, nghĩa quân đã khôi phục được thành trì này, tạo nên một cột mốc lịch sử trang trọng trong cuộc kháng chiến của người dân Mường Thanh.

Tới năm 1758, Hoàng Công Chất đã quyết định xây dựng thành Bản Phủ, chuyển địa bàn đóng quân sang đó. Điều này đánh dấu sự khép lại một thời kỳ hào hùng của Thành Sam Mứn, nhưng hình ảnh của nơi đây vẫn in đậm trong tâm trí của nhân dân và lịch sử đất Bắc.

Di tích Nhà tù Lai Châu tọa lạc tại phường Sông Đà, thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên. Được khởi công xây dựng từ năm 1901, nhà tù này bao gồm 06 dãy nhà giam với mỗi phòng giam có diện tích khoảng 7m2. Bên trong các phòng giam có trang bị cùm chân và dây xích dài để giam giữ tù nhân.

Trong suốt thời gian từ khi được sử dụng đến năm 1953, nhà tù này đã trở thành nơi ghi dấu những bi kịch đầy nước mắt của nhân dân Việt Nam. Những người nỗ lực chạy trốn thường bị bắt giữ và đưa đến nghĩa địa gần đó để chịu hình phạt xử bắn, sau đó thì chôn cất ngay tại chỗ. Trải qua nhiều năm tháng, tuy rằng Nhà tù Lai Châu hiện không còn nhiều dấu tích và giờ đây đã nằm trong vùng ngập của lòng hồ thủy điện Sơn La, nhưng những hiện vật và câu chuyện về giai đoạn đau thương trong lịch sử dân tộc vẫn được gìn giữ và truyền lại qua các thế hệ con cháu.

Hang Mường Tỉnh là một hang động dạng karst, tọa lạc trong dãy núi đá vôi tại bản Mường Tỉnh A, thuộc xã Xa Dung, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên. Địa điểm lịch sử này đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo quyết định số 1256/QĐ-BVHTTDL ban hành ngày 14/04/2011.

Hang Mường Tỉnh nằm ở phía đông bắc cách trung tâm huyện lỵ Điện Biên Đông khoảng 16 km theo đường chim bay. Để tiếp cận hang, du khách có thể di chuyển theo đường liên xã từ huyện lỵ, đi hướng bắc qua xã Na Son, đến trụ sở xã Xa Dung, khoảng 14 km. Sau đó, tiếp tục di chuyển theo hướng đông qua các con đường thôn bản, thêm khoảng 14 km nữa.

Để thuận tiện hơn, từ thành phố Điện Biên, bạn có thể đi theo tỉnh lộ 103 qua Tháp Mường Luân, đến bản Pác Ma ở ngã ba Nậm Khoai, rồi tiếp tục vào Nậm Ma (Sông Mã). Từ đó, rẽ vào con đường dọc theo Nậm Khoai và đi thêm 8 km. Đến Nậm Trống, bạn chỉ cần rẽ và đi thêm 4 km nữa để đến được hang.

Với vai trò lịch sử quan trọng, Hang Mường Tỉnh đã trở thành một căn cứ chống thực dân Pháp, đặc biệt nổi bật trong chiến dịch giải phóng Điện Biên lần thứ nhất vào năm 1953.

Hang động bao gồm 3 ngăn chính. Ngăn ngoài cùng có một cửa hẹp, với diện tích khoảng 600 m², chiều cao 20 m, không gian rộng rãi và có một bãi đất phẳng. Điều này khiến ngăn ngoài trở thành địa điểm lý tưởng cho các cuộc họp lớn, có khả năng chứa hàng trăm người mà vẫn đảm bảo tính bí mật.

Ngăn giữa yêu cầu phải đi qua một đường hầm tự nhiên xuyên qua đá. Bên trong, không gian khoảng 20 m² được hình thành với các bức tường đá và những khe đá hẹp, dẫn sâu vào bên trong. Đây là nơi lưu trữ tài liệu cách mạng, được trang bị hệ thống bàn làm việc và giường ngủ hoàn toàn làm từ đá tự nhiên, một cách thiết kế hợp lý. Điều này không chỉ giúp bảo mật thông tin mà còn đảm bảo an toàn trong các tình huống khẩn cấp, nhờ vào một lối đi nhỏ dẫn lên đỉnh núi, cho phép chiến sĩ có thể thoát ra ngoài mà không bị phát hiện bởi kẻ thù. Ngăn thứ ba trong hang có diện tích khoảng 30 m².