Top 10 Di tích quốc gia ở Xã Thanh Yên, Điện Biên

Tháp Mường Luân, một di tích kiến trúc nghệ thuật cổ xưa, tọa lạc tại bản Mường Luân 1, xã Mường Luân, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên, Việt Nam. Nằm ngay dưới chân núi Hủa Ta, bên dòng Nậm Ma (sông Mã), di tích này đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp I, cấp quốc gia theo Quyết định số 10/QĐ-VH-TT ngày 9/2/1981.

Được hoàn thành vào giữa thế kỷ 16, Tháp Mường Luân là kết quả của sự hợp tác lao động giữa cộng đồng người Lào và người bản địa trong suốt nhiều năm. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc mà còn là biểu tượng cho sự đoàn kết của hai dân tộc Việt - Lào, mang trong mình giá trị tâm linh vô cùng sâu sắc.

Tháp Mường Luân được xây dựng với hình khối vuông vức, cao đến 15,5m, bao gồm ba phần chính: bệ tháp, thân tháp và ngọn tháp. Bệ tháp hình vuông với chiều dài mỗi cạnh là 8m, cao 1m, được chế tác từ hai loại gạch khác nhau, trang trí bằng những hoa văn và họa tiết tinh xảo như chim bay, rồng cuốn, quả trám, cánh sen, lưỡi mác, mặt trời và gương con, tạo nên một tác phẩm nghệ thuật đặc sắc.

Tháp Chiềng Sơ, một tác phẩm kiến trúc nghệ thuật có bề dày lịch sử gần 400 năm, tọa lạc tại bản Nà Muông, xã Chiềng Sơ, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên, Việt Nam. Năm 2011, công trình này đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia, theo quyết định số 1255/QĐ-BVHTTDL.

Với thiết kế độc đáo hình nậm rượu, tháp được chia thành hai phần rõ rệt: Bệ tháp và Thân tháp, có đế hình vuông với chiều cao đạt 10,5 mét. Tuy nhiên, phần đỉnh tháp đã bị gãy dài 1,6 mét. Phía trước tháp có bệ thờ cùng các họa tiết trang trí đặc sắc như hình sen, rồng và quả trám...

Trước đây, bốn góc chân tháp từng có tượng hai con voi và hai chú chó, nhưng hiện nay, chúng đã không còn. Bề mặt tháp nổi bật với màu trắng ngà, được trát mịn màng, tuy nhiên một số góc đã bị phủ rêu theo thời gian.

Cộng đồng người dân tộc Lào tại đây rất chăm sóc cho tháp, xem đây là một điểm tâm linh có ý nghĩa quan trọng. Hàng năm, họ tổ chức dọn dẹp cỏ dại và phát quang các khu vực xung quanh tháp để bảo tồn vẻ đẹp và duy trì tín ngưỡng của mình.

Tháng 2 năm 2013, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên đã có kế hoạch tôn tạo khuôn viên tháp bằng cách lớp lớp xi măng và làm mới con đường dẫn lên tháp thay thế cho lối mòn cũ.

Hang Xá Nhè, còn được biết đến với tên gọi Khó Chua La, là một trong những thắng cảnh nổi bật tại bản Pàng Dề A1, xã Xá Nhè, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên. Nơi đây cách trụ sở UBND xã Xá Nhè chỉ hơn 1km, với 300m từ đường liên xã và khoảng 15km từ trung tâm huyện Tủa Chùa. Hang động tự nhiên này hình thành từ hàng triệu năm trước nhờ hiện tượng kiến tạo địa chất, sở hữu vẻ đẹp hoang sơ với những khối nhũ đá lấp lánh và hình thù kỳ diệu, tạo nên một cảnh sắc thiên nhiên độc đáo.

Khó Chua La được phát hiện lần đầu vào năm 2008, tọa lạc ở độ cao khoảng 1.000m so với mực nước biển, với chiều sâu ấn tượng hơn 800m và được chia thành 3 khoang khác nhau. Cửa hang có kích thước nhỏ và nằm hướng Đông - Nam. Bên trong, du khách sẽ được chiêm ngưỡng nền đá, những nhũ đá với các sắc thái màu vàng, xám và xanh rêu, cùng hàng loạt cột đá, măng đá, chuông đá, và vô số hình họa tự nhiên như ruộng bậc thang, hoa sen, rồng và hình phật....

Vào ngày 9/12/2015, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận hang Khó Chua La là di tích cấp quốc gia, công nhận nó không chỉ có phong cảnh tuyệt đẹp mà còn góp phần vào việc nghiên cứu, khám phá địa chất và thu hút khách tham quan.

Hiện nay, địa điểm này đang được đầu tư hạ tầng nhằm phát triển kinh tế - xã hội, tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập cho người dân địa phương, đồng thời trở thành không gian sinh hoạt văn hóa và tinh thần cho cộng đồng.

Được biết đến với cái tên khác là động Tiên Hoa, Động Pa Thơm tọa lạc tại xã Pa Thơm, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Nơi đây, với tên gọi Thẩm Nang Lai trong tiếng Thái, tức là 'hang Tiên Hoa', nằm ngay sát biên giới Việt-Lào, cách trung tâm thành phố Điện Biên Phủ khoảng 30km về phía tây nam. Động Pa Thơm đã được công nhận là di tích cấp quốc gia theo quyết định số 309/QĐ BVHTTDL vào ngày 22 tháng 01 năm 2009.

Động nằm gần biên giới Việt-Lào và tiếp giáp với xã Na Ư, tạo cho nó một vị trí địa lý thú vị. Để đến được Động Pa Thơm, du khách có thể xuất phát từ thành phố Điện Biên Phủ, theo hướng tây nam đến xã Noong Luống, sau đó men theo dòng Nậm Nứa (Nậm Rốm) đến Đồn Biên Phòng Pa Thơm. Từ đây, bạn sẽ đi vào trung tâm xã Pa Thơm, đến bản Pa Sa Lào và tiếp tục rẽ lên núi theo hướng nam. Động nằm cách trung tâm xã khoảng 5 km.

Động Pa Thơm ẩn mình ở lưng chừng núi, với lối vào được đánh dấu bằng một khối đá khổng lồ hình trạng như đầu voi đang rủ xuống. Chiều sâu của động khoảng hơn 350 mét, trải dài theo hướng Nam và có 9 vòm lớn nhỏ, mỗi vòm rộng khoảng 20 mét. Tại cửa động, ba khối đá lớn nằm chắn ngang, uốn lượn như một con trăn khổng lồ, tạo ra hai lối đi vào và ra. Khi tiến sâu vào bên trong, du khách sẽ bị mê hoặc bởi vẻ đẹp lung linh của các nhũ đá, mỗi khối đá mang trong mình hình dáng riêng biệt và sắc màu óng ả.

Bên trong động, bạn sẽ được chiêm ngưỡng những nhũ đá sống động với màu sắc huyền ảo, lung linh dưới ánh nến. Những khối nhũ đá bên vách như những dòng thác lớn đang chảy, phản chiếu ánh sáng làm tăng thêm vẻ bí ẩn và thơ mộng cho cảnh quan nơi đây.

Ẩn mình dưới chân dãy núi “Pỉn Pàng” nằm trong thôn Pê Răng Ky, xã Huổi Só, huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên, hang động Pê Răng Ky là một trong những kỳ quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Với khung cảnh núi non hùng vĩ và bạt ngàn, hang động này không chỉ mang đến một trải nghiệm tham quan thú vị mà còn chứa đựng giá trị văn hóa, được công nhận là Di tích danh lam thắng cảnh cấp Quốc gia theo Quyết định số 5372/QĐ-BVHTTDL, ban hành ngày 29/12/2017 bởi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Phía trước cửa hang là một khu rừng nguyên sinh xanh mát. Điểm đặc biệt là hang động này ăn sâu vào lòng núi khoảng 800m. Cửa hang với chiều dài 1,4m và chiều rộng 1,2m hướng về phía Bắc là lối vào khám phá những kỳ tích của thiên nhiên. Các hình thái địa chất độc đáo do quá trình hòa tan và lắng đọng carbonat tạo ra rất nhiều nhũ đá có màu sắc khác nhau như vàng, xám, xanh rêu, cùng với các cột đá, măng đá và chuông đá mang đến những hình ảnh ấn tượng thu hút sự hiếu kỳ của du khách. Với chiều rộng khoảng 800m, hang động có 03 khoang chính để khám phá.

Bằng những tác phẩm độc đáo từ nhũ và măng đá cũng như nhiều hình thái đá kỳ quái, hang động Pê Răng Ky tạo nên một bức tranh tự nhiên tuyệt đẹp khiến du khách phải say đắm. Không gian này mang đến những trải nghiệm đầy cảm xúc, khiến mỗi khách tham quan cảm thấy lưu luyến không muốn rời xa nơi đây. Những tác phẩm điêu khắc do thiên nhiên tạo ra rõ ràng khiến người ta cảm nhận được sự kỳ diệu của đất trời. Hành trình khám phá hang động Pê Răng Ky thực sự là một trải nghiệm đáng nhớ trong hành trình khám phá mảnh đất Tủa Chùa, nơi mà nghệ thuật tự nhiên quy tụ đầy đủ những nét đẹp hòa quyện giữa kiến trúc và hội họa.

Khi ghé thăm hang động Pê Răng Ky, du khách sẽ được chiêm ngưỡng cảnh sắc "sơn thuỷ hữu tình" cùng môi trường sinh thái trong lành xung quanh lòng hồ sông Đà. Đặc biệt vào những ngày thu, hình ảnh làn nước sông Đà phản chiếu bầu trời xanh và mây trắng như một bức tranh tuyệt đẹp, không thể không liên tưởng đến “Hạ Long trên cạn” của vùng Tây Bắc.

Di tích Chiến trường Điện Biên Phủ, đã được vinh danh là Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2009, là một quần thể gồm 45 điểm di tích, tọa lạc tại lòng chảo thành phố Điện Biên Phủ, huyện Điện Biên và huyện Tuần Giáo. Đây chính là nơi ghi dấu một cuộc chiến tranh lịch sử đầy cam go và hào hùng. Những điểm đến nổi bật như Đồi A1, Hầm De Castries và Cầu Mường Thanh đang được nhiều du khách ưa chuộng.

Đồi A1, mang giá trị chiến lược lớn lao, là nơi diễn ra chiến thắng quyết định vào ngày 7/5/1954. Hầm De Castries vẫn lưu giữ những hình ảnh khắc nghiệt của quân đội Pháp trong trận chiến, trong khi Cầu Mường Thanh gợi nhớ về những cuộc hành quân quan trọng. Khi tham quan các địa điểm này, du khách sẽ có cơ hội hiểu rõ hơn về những chiến công lẫy lừng của dân tộc Việt Nam.

Di tích Đường kéo pháo là minh chứng sống động cho lòng yêu nước và tinh thần quật cường của nhân dân, người đã vượt khó khăn để chuyển pháo vào trận địa, đóng góp một phần không nhỏ vào chiến thắng lịch sử.

Nằm khuất giữa Rừng Mường Phăng, sở chỉ huy chiến dịch là nơi mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã thực hiện nhiều quyết sách mang tính bước ngoặt. Rừng Mường Phăng thường được biết đến với danh xưng “Rừng Đại tướng”, nơi ghi dấu những trang sử hào hùng.

Hoàn thành vào năm 2014, Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ hiện lưu giữ hàng trăm hiện vật và tư liệu quý giá, với vai trò không thể thiếu trong việc gìn giữ và phát huy giá trị của di tích lịch sử Chiến trường Điện Biên Phủ.

Thành Bản Phủ, một trong những di tích lịch sử quốc gia đặc sắc, nằm tại xã Noong Hẹt, huyện Điện Biên, cách thành phố Điện Biên Phủ chỉ khoảng 9 km. Công trình này được xây dựng dưới triều đại của Hoàng Công Chất, với mục đích trở thành căn cứ chỉ huy cho nghĩa quân trong cuộc kháng chiến chống lại giặc Phẻ. Hiện nay, Thành Bản Phủ đã được tôn tạo, vẫn giữ lại những nét đặc trưng của tường thành, tạo điều kiện cho du khách cảm nhận sự vĩ đại và uy nghi của di tích cổ xưa này.

Trong quá khứ, Thành Bản Phủ biểu trưng cho tinh thần đoàn kết và lòng dũng cảm trong cuộc chiến chống giặc. Hoàng Công Chất đã cùng với nghĩa quân Mường Thanh thiết lập sự bảo vệ cho vùng này, không chỉ giành lại tự do cho Mường Thanh mà còn để lại dấu ấn lịch sử qua công trình Thành Bản Phủ. Đây không chỉ là một căn cứ quân sự, mà còn là nơi gắn liền với những câu chuyện về anh hùng và tình yêu quê hương cho nhiều thế hệ.

Thành Bản Phủ không chỉ là một biểu tượng lịch sử, mà còn là nơi lưu giữ ký ức về những cuộc kháng chiến anh dũng. Du khách khi đặt chân đến đây không chỉ có cơ hội chiêm ngưỡng kiến trúc cổ kính, mà còn có thể hiểu thêm về sự hy sinh và tinh thần yêu nước của người dân vùng Mường Thanh.

Khi tới thăm Thành Bản Phủ, du khách sẽ được trải nghiệm không chỉ vẻ đẹp của di sản lịch sử mà còn cảm nhận được tinh thần anh hùng, hòa mình vào không khí đầy huyền bí tại vùng biên cương hùng vĩ này.

Thành Sam Mứn, còn được biết đến với tên gọi Thành Tam Vạn, hiện hữu tại bản Pom Lót, xã Sam Mứn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên. Đây là một trong những di tích lịch sử quan trọng, từng là căn cứ của nghĩa quân chống lại giặc Phẻ và hiện đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Nằm tại vị trí cuối thung lũng Mường Thanh, Thành Sam Mứn chỉ còn lại một đoạn tường thành dài khoảng 3 km tại đồi Pom Lót. Tuy nhiên, di tích này vẫn mang trong mình giá trị lịch sử lớn lao, là nơi mà nhân dân Mường Thanh đã kiên trì đấu tranh chống giặc Phẻ, góp phần đáng kể vào thắng lợi của nghĩa quân.

Theo truyền thuyết, Thành Sam Mứn được xây dựng từ thế kỷ XI, từng là thủ phủ của 19 đời chúa Lự cai quản vùng đất Mường Thanh. Ngay cả khi người Thái định cư tại Mười Thanh, thành Sam Mứn vẫn giữ vững vai trò chiến lược, là căn cứ chính của cộng đồng người Lự trong khu vực Tây Bắc.

Trong cuộc kháng chiến chống giặc Phẻ, Thành Sam Mứn đóng vai trò quan trọng, là chốt chặn kiên cường. Sau những trận đánh ác liệt, nghĩa quân đã chiếm lại thành, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong cuộc đấu tranh của nhân dân Mường Thanh.

Đến năm 1758, Hoàng Công Chất đã quyết định xây dựng thành Bản Phủ, chuyển địa bàn đóng quân sang nơi mới, đánh dấu kết thúc giai đoạn lịch sử của Thành Sam Mứn. Tuy nhiên, những ký ức và dấu ấn của thành vẫn in sâu trong tâm trí người dân và lịch sử của vùng đất này.

Nhà tù Lai Châu tọa lạc tại phường Sông Đà, thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên. Được khởi công xây dựng vào năm 1901, nhà tù này bao gồm 6 dãy nhà giam, với mỗi phòng giam có diện tích khoảng 7m2. Bên trong, các tù nhân bị chôn chân và bị xích bằng những sợi dây dài.

Nhà tù đã phục vụ cho thực dân Pháp cho đến năm 1953. Đây là nơi ghi dấu nhiều bi kịch đẫm nước mắt của dân tộc Việt Nam, khi những người cố gắng vượt ngục sẽ bị đưa đến nghĩa địa liền kề để xử án và chôn cất ngay tại chỗ. Mặc dù qua thời gian, nhà tù Lai Châu không còn giữ được nhiều dấu tích và hiện nay đã chìm trong vùng nước của lòng hồ thủy điện Sơn La, nhưng những hiện vật và câu chuyện về giai đoạn lịch sử đau thương này vẫn được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ sau.

Hang Mường Tỉnh, một hiện tượng thiên nhiên đặc sắc thuộc dãy núi đá vôi, tọa lạc tại bản Mường Tỉnh A, xã Xa Dung, huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên. Đáng chú ý, di tích này đã được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia theo quyết định số 1256/QĐ-BVHTTDL ban hành ngày 14 tháng 4 năm 2011.

Vị trí của hang cách trung tâm huyện Điện Biên Đông khoảng 16 km về phía đông bắc khi di chuyển theo đường chim bay. Để tiếp cận, du khách có thể chọn tuyến đường liên xã hướng bắc từ huyện, đi qua xã Na Son, đến trụ sở xã Xa Dung, mất khoảng 14 km. Tiếp tục, hãy đi theo lối đường thôn bản về hướng đông thêm khoảng 14 km nữa.

Để thuận tiện hơn cho việc di chuyển, xuất phát từ thành phố Điện Biên, du khách có thể đi theo tỉnh lộ 103 đi qua Tháp Mường Luân, rồi đến bản Pác Ma tại ngã ba Nậm Khoai, nối vào Nậm Ma (Sông Mã). Từ đó, rẽ vào tuyến đường ven theo Nậm Khoai, đi thêm 8 km. Khi chạm đến Nậm Trống, chỉ cần rẽ và đi thêm 4 km nữa.

Hang Mường Tỉnh đã có vai trò to lớn trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đặc biệt nổi bật trong chiến dịch giải phóng Điện Biên vào năm 1953, khẳng định vị trí quan trọng của nó trong lịch sử Việt Nam.

Hang được chia thành ba ngăn chính. Ngăn phía ngoài có cửa hẹp và diện tích khoảng 600 m², với chiều cao lên tới 20 m, tạo nên không gian thoáng đãng cùng một bãi đất phẳng. Điều này khiến nó trở thành lựa chọn lý tưởng cho các cuộc họp với sức chứa hàng trăm người mà không bị lộ bởi bên ngoài.

Ngăn giữa yêu cầu du khách phải di chuyển qua một đường hầm tự nhiên, dẫn vào không gian rộng khoảng 20 m², được bao quanh bởi những bức tường đá và các khe hẹp. Đây chính là nơi đã lưu trữ nhiều tài liệu cách mạng, với hệ thống bàn làm việc và giường ngủ được xây dựng hoàn toàn từ đá tự nhiên. Thiết kế này không chỉ bảo đảm sự bảo mật cho thông tin, mà còn cung cấp an toàn trong trường hợp khẩn cấp, với một lối thoát nhỏ dẫn lên đỉnh núi, giúp chiến sĩ có thể rút lui mà không bị phát hiện. Ngăn thứ ba bên trong có diện tích khoảng 30 m², hoàn thiện cấu trúc độc đáo của hang.