Trái Đất có thể phải đối mặt với hàng loạt vụ va chạm từ những tiểu hành tinh có kích thước tương đương một tòa nhà trong thế kỷ này.

Mặc dù nhỏ bé hơn so với những gì thường thấy trên phim ảnh, nhưng nguy cơ mà chúng mang lại cho nền văn minh hiện đại lại vô cùng nghiêm trọng.

Khi nhắc đến thảm họa không gian, nhiều người nghĩ ngay đến bộ phim bom tấn "Armageddon" (Ngày Tận Thế) năm 1998, nơi loài người phải vất vả tiêu diệt một tiểu hành tinh khổng lồ.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu bảo vệ hành tinh từ học viện công nghệ Massachusetts (MIT) đã đưa ra một viễn cảnh thực tế hơn nhiều. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây thuộc loạt bài "3 câu hỏi", họ khẳng định mối đe dọa va chạm hành tinh thực sự trong đời sống của chúng ta sẽ đến từ những vật thể nhỏ hơn nhiều so với con quái vật khổng lồ từng đe dọa Bruce Willis.

Theo phân tích từ MIT, mối nguy hiểm chủ yếu đến từ các tiểu hành tinh có kích thước vừa phải. Chúng có đường kính chỉ khoảng vài chục mét, ví dụ như tiểu hành tinh 2024 YR4 mới được phát hiện cách đây một năm với kích thước từ 53 đến 67 mét - tương đương với một tòa nhà cao 15 tầng.

Mặc dù không có khả năng tiêu diệt toàn bộ nền văn minh như các tiểu hành tinh khổng lồ, nhưng chúng lại xuất hiện thường xuyên hơn rất nhiều. Tần suất va chạm của chúng với hệ thống Trái Đất - Mặt Trăng được ước tính vào khoảng vài thập kỷ một lần, một con số đáng lo ngại so với khả năng va chạm một lần trong mười triệu năm của các vật thể có kích thước lớn hơn.

Mặc dù được xếp vào loại "nhỏ", sức mạnh phá hoại của các tiểu hành tinh decamet không hề đơn giản. Một ví dụ là vật thể chỉ rộng 2 mét đã phát nổ trên bầu trời thành phố Cleveland cách đây vài tuần, tạo ra tiếng nổ lớn đến mức làm rung chuyển cả các ngôi nhà.

Các nhà nghiên cứu MIT cảnh báo rằng nếu một tiểu hành tinh như 2024 YR4 đâm trực diện vào khu vực đông dân cư, nó có thể tạo ra một vụ nổ trên không tương đương 8 đến 10 megaton thuốc nổ TNT, gây ra thảm họa khủng khiếp về nhân mạng.

Mối đe dọa không chỉ giới hạn dưới mặt đất. Ngay cả khi không gây thương vong trực tiếp, các tiểu hành tinh này vẫn có thể gây thiệt hại nghiêm trọng cho cơ sở hạ tầng không gian. Chúng có khả năng phá hủy các vệ tinh quan trọng phục vụ cho hệ thống GPS và thông tin liên lạc.

Cơn ác mộng còn tồi tệ hơn khi sự va chạm này có thể kích hoạt "hội chứng Kessler" - một thảm họa trong đó chuỗi va chạm quỹ đạo tạo ra vô số mảnh vỡ, khiến không gian trở thành một khu vực không thể tiếp cận, ngừng mọi hoạt động vũ trụ trong hàng thập kỷ.

Mặc dù có nguy cơ lớn, việc phát hiện các tiểu hành tinh quy mô decamet lại là một thách thức khó khăn đối với các nhà khoa học. Nhờ kích thước nhỏ bé, chúng phản xạ ánh sáng rất ít, khiến các đài quan sát mặt đất gặp vô vàn khó khăn trong việc phát hiện.

Dù các kính viễn vọng không gian tiên tiến như James Webb (JWST) có khả năng theo dõi tốt hơn, nhưng vì đây là thiết bị quan sát không gian sâu hiện đại nhất, JWST thường xuyên bị quá tải và không thể dành thời gian liên tục để săn lùng những vật thể nhỏ này.

Một giải pháp đầy hứa hẹn đang được triển khai để giải quyết tình trạng này. Đài thiên văn mặt đất Vera Rubin, dự kiến sẽ đi vào hoạt động trong thời gian tới, được kỳ vọng sẽ phát hiện được số lượng tiểu hành tinh decamet gấp 10 lần hiện nay.

Tuy nhiên, đài thiên văn này lại có điểm yếu trong việc theo dõi quỹ đạo. Để bù đắp cho thiếu sót này, nhóm MIT đang phát triển một mạng lưới các kính viễn vọng hỗ trợ, bao gồm đài quan sát Haystack và Wallace.

Mạng lưới này, kết hợp với các công cụ phân tích dữ liệu chuyên sâu, sẽ chuyên trách việc theo dõi và xác định chính xác quỹ đạo của các vật thể mà Vera Rubin phát hiện, đồng thời loại trừ các tín hiệu nhiễu từ thiết bị.

Theo dự đoán của các nhà nghiên cứu MIT, trong vòng một thập kỷ tới, các nhà thiên văn học sẽ có thể xác định được các vật thể nhỏ đang trên quỹ đạo va chạm với hệ thống Trái Đất - Mặt Trăng trong thế kỷ này.

Việc phát hiện các tiểu hành tinh này là điều gần như không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, đến nay, cộng đồng quốc tế vẫn chưa thiết lập bất kỳ khuôn khổ pháp lý hay kế hoạch phòng thủ toàn cầu nào để đối phó với nguy cơ này.

Một điều chắc chắn là việc cử một đội thợ khoan anh hùng lên không gian như trong bộ phim "Ngày Tận Thế" sẽ không phải là giải pháp thực tế để cứu nhân loại khỏi thảm họa này.